Latijns-Amerikaanse literatuur: verschil tussen versies

→‎19de-eeuwse literatuur: red., overgang naar volgend hoofdstukje
(Toevoeging link naar vertaalde gedichten)
Label: Misbruikfilter: Linkspam
(→‎19de-eeuwse literatuur: red., overgang naar volgend hoofdstukje)
Tegen het einde van de 18e en begin van de [[19e eeuw]] verscheen een duidelijk te onderscheiden [[creools]]e literatuur, waaronder ''[[El Periquillo Sarniento]]'' ([[1816]]), de eerste roman van [[José Joaquín Fernández de Lizardi]]. De "[[libertadores]]" waren zelf soms onderlegde schrijvers, zoals [[Simón Bolívar]] en [[Andrés Bello (persoon)|Andrés Bello]].
 
== 19de19e-eeuwse literatuur ==
De 19de19e eeuw was een periode waarin romans in de [[romantiek (stroming)|romantische]] of [[naturalisme (literatuur)|naturalistische]] traditie trachtten in te spelen op een gevoel van nationale trots. Ze concentreerden zich vooral op wat toen als een belangrijke kwestie werd ervaren: de grens tussen beschaving en barbarij. Veel van de thema's in de 19e-eeuwse romantische Latijns-Amerikaanse literatuur hadden te maken met het contrast tussen de cultuur van de inheemse bevolking en de kolonisators, en het moeilijke assimilatieproces. Auteurs die deze thematiek behandelden waren onder meer de Argentijnse [[Domingo Faustino Sarmiento]] met zijn ''[[Facundo]]'' (1845), de Colombiaan [[Jorge Isaacs]] met ''[[María (roman)|María]]'', de Ecuadoraan [[Juan León Mera]] met ''[[Cumandá (roman)|Cumandá]]'' (1879) en de Braziliaan [[Euclides da Cunha (schrijver)|Euclides da Cunha]] met ''[[Os Sertões]]'' (1902). Deze werken vormen nog steeds de grondslag en nationale [[Literaire canon|canon]] van Spaanssprekende landen, die ook in hun schoolcurricula zijn terug te vinden. Een andere exponent van de 19de-eeuwse Latijns-Amerikaanse literatuur is [[José Hernández]] metZo zijn epischJorge gedichtIsaacs ''[[Martínen Fierro]]''Euclides (1872).da HetCunha verhaalnog vansteeds eenbekend armein [[gaucho]]heel dieLatijns-Amerika wordten opgeroepenworden omzij teook gaannu vechtennog aanop deschool "frontier"gelezen tegendoor dekinderen. indianen is een voorbeeld van de "[[gauchesque]]", een Argentijns [[poëzie]]genre dat het leven van de gaucho's als thema kiest.
 
Een andere exponent van de 19e-eeuwse Latijns-Amerikaanse literatuur is [[José Hernández]] met zijn episch gedicht ''[[Martín Fierro]]'' (1872). Het verhaal van een arme [[gaucho]] die wordt opgeroepen om te gaan vechten aan de "frontier" tegen de indianen is een voorbeeld van de "[[gauchesque]]", een Argentijns [[poëzie]]genre dat het leven van de gaucho's als thema kiest. In de 19e eeuw groeide ook in Latijns-Amerika de populariteit van de romantische poëzie.
 
Het naturalisme kreeg in Spaanstalig Amerika voet aan de grond in de jaren 1880. In 1880 had de Franse romancier [[Émile Zola]] "Le roman experimental" gepubliceerd, een manifest voor het literaire naturalisme dat hij reeds tijdens de jaren 1870 had uitgeoefend. Zola ijverde voor een meer wetenschappelijke aanpak van het metier van romanschrijver. In Spaanstalige katholieke landen gaf dit aanleiding tot ''"de brandende kwestie"'', zo genoemd nadat gravin [[Emilia Pardo Bazán]] een reeks essays met de titel ''La cuestión palpitante'' had gewijd aan het debat over de verspreiding van het Franse naturalisme. Lezers in Spaanstalige landen verwachtten van literatuur toen vaak een ethisch uitgangspunt en advies, en de Franse naturalisten schilderden de mens op zijn lelijkst af.
 
Waarschijnlijk is ''Sin rumbo'' (Doelloos ronddwalen) uit 1885 door de [[Argentinië|Argentijn]] [[Eugenio Cambaceres]] (1843-1889) de bekendste naturalistische roman uit Latijns-Amerika. In sommige opzichten hanteert Cambaceres in dit werk een zachtere vorm van het Franse model van naturalisme, hoewel er ook scènes in voorkomen van ongewone wreedheid en geweld.
 
Tegen het einde van de 19e eeuw begon de Latijns-Amerikaanse literatuur ook invloed uit te oefenen buiten de eigen cultuur. Deze periode is bekend als de modernismobeweging in de poëzie.
 
== Modernismo ==