Viola da gamba: verschil tussen versies

1.115 bytes toegevoegd ,  8 jaar geleden
kl. aanvullingen
k (Invulling parameters sjabloon)
(kl. aanvullingen)
De '''viola da gamba''' (Italiaans voor ''beenviool'') is een familie van [[strijkinstrument]]en die haar oorsprong heeft in de [[gitaar]], meerbepaald de ''vihuela de arco''. Het instrument verkreeg zijn huidige vorm in de 16e eeuw. Met name in Engeland waren in de 16e en 17e eeuw gamba[[consort (muziek)|consort]]en (ensembles van verschillende gamba's) populair.
 
==Stemming en instrument==
De gamba heeft vijf tot zeven (meest zes) snaren, gestemd als volgt van hoog naar laag: re la mi do sol re Een zevende snaar (la) werd toegevoegd door [[Monsieur de Sainte-Colombe]], deze liet een gevoeliger speelwijze toe.
Het is niet ongebruikelijk om deze stemming aan te passen; met name in de tabulatuurtraditie is het soms noodzakelijk om een of meerdere snaren te herstemmen.{{Bron?||2013|04|28}}<ref name="Wörner">Karl H. Wörner - ''Geschiedenis der Muziek'', 1974, p. 433 e.v., paragraaf 30.1 </ref>
 
Grotere gamba's worden tussen de benen geklemd. Hieruit heeft zich later de [[violoncello|cello]] ontwikkeld. Een belangrijk verschil is dat de cello geen ''bundes'' heeft, dit zijn een soort verplaatsbare [[fret (muziek)|fretten]] en dat de gamba onderhands, en de cello bovenhands wordt gestreken. Deze techniek is ook in andere culturen de meest gebruikte strijkhouding zoals de Iraanse Kemanche.
 
Het corpus (klankkast) van de [[contrabas]] heeft dezelfde vorm, toch is deze geen familie van de gamba, maar van de viola da braccio.{{Bron?||2013|04|28}}<ref name="Wörner"></ref>
 
Ook de [[viola d'amore]] is een afstammeling van de violi da gamba (meervoud van viola da gamba).
 
==Verschillen tussen de viola da gamba en de viola da braccio ==
De ''viola da braccio'' (bekend vanaf ca. 1480) was een instrument (een armviool) met vergelijkbare eigenschappen als de viola da gamba. Uit de viola da braccia ontwikkelde zich later de [[vioolfamilie]]. Er zijn echter verschillen in bouw:
 
{| class="wikitable"
|-
! Viola da gamba !! Viola da braccio
|-
| 5-7 snaren || 4 snaren
|-
| variabele stemming || vaste stemming in kwinten
|-
| soms fretten (soms verplaatsbaar) || geen fretten
|-
| toegespitst bovenblad || niet toegespitst bovenblad
|-
| hoge zijranden || lage zijranden
|-
| vlak onderblad || gewelfd onderblad
|-
| geen overstekende rand || overstekende rand
|-
| stompe hoeken || langgerekte hoeken
|-
| C- of vlamgaten || F-gaten
|-
| milde gedekte klank || volle ronde klank
|-
| bespeling met hand onder de stok || bespeling met hand boven de stok
|-
|}
 
==Bekende gambaspelers ==
Bekende Nederlandse gambisten zijn [[Mieneke van der Velden]], [[Jan Goorissen]] en [[Ralph Rousseau]]. In België [[Wieland Kuijken]] en [[Piet Stryckers]]. Andere bekende gambisten zijn o.a. [[Jordi Savall]], [[Paolo Pandolfo]], [[Helle Perl]] en [[Jonathan Dunford]].
 
==Trivia==
* De viola da gamba komt uitgebreid aan bod in de Franse film [[Tous les matins du monde]] uit 1991.
 
 
{{Appendix}}
 
{{Commonscat|Viols}}
33.729

bewerkingen