Seksuele selectie: verschil tussen versies

1.134 bytes toegevoegd ,  9 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
In het algemeen wordt er uitgegaan van twee 'hoofdmodellen' van seksuele selectie, namelijk strijd tussen mannetjes en vrouwelijke partnerkeuze. Bij strijd tussen mannetjes, ook wel intraseksuele selectie genoemd, vechten de mannetjes onderling. Hierbij worden vaak speciale lichaamsdelen, zoals [[gewei]]en gebruikt. In veel gevallen zijn deze gevechten gestandaardiseerd om verwondingen te voorkomen, maar bij sommige soorten kan het er in bepaalde gevallen ook veel bloed vloeien.
 
Bij vrouwelijke partnerkeuze (interseksuele selectie) is het zo dat niet de mannetjes uitmaken wie de vrouwtjes krijgt, maar de vrouwtjes zelf. Bij soorten waar dit een rol speelt, gebruiken de mannetjes methoden om vrouwtjes te lokken, bijvoorbeeld door een mooi uiterlijk (zie bijvoorbeeld [[Paradijsvogels|paradijsvogels]]), door hun stemgeluid of door, het tentoonstellen van een bouwwerk ([[prieelvogel]]s) of door een [[Balts|paringsdans]].
 
Het vóórkomen van seksuele selectie kan vaak worden vastgesteld uit het verschil tussen de beide geslachten. Bij soorten waar weinig seksuele selectie plaatsvindt, zijn mannetjes en vrouwtjes erg gelijkvormig. Als seksuele selectie plaatsvindt, zijn de mannetjes groter en sterker dan de vrouwtjes (bij strijd tussen mannetjes), of veel opvallender gekleurd (bij vrouwelijke partnerkeuze).
 
== De natuur kan overdrijven ==
Een opvallende eigenschap van seksuele selectie is dat het aanleiding kan geven tot zeer overdreven eigenschappen, waarvan men op het eerste gezicht zou verwachten dat [[natuurlijke selectie]] ze wel weg zou selecteren. Vooral wanneer er geen [[Predator|natuurlijke vijanden]] zijn kan seksuele selectie de overhand krijgen. Een voorbeeld zijn de lange, bontgekleurde staarten van [[Paradijsvogels|paradijsvogels]]. Het procedé hier is dat aanvankelijk de vrouwtjes, om wat voor reden ook, mannetjes met een langere of fellere staart aantrekkelijk vonden, en daar dus bij voorkeur mee paarden. Door seksuele selectie werden vervolgens de staarten van de mannetjes steeds langer en feller. Dat vermindert weliswaar de overlevingskans van het mannetje, maar als dat verschil maar wordt gecompenseerd door de grotere paringskans van de mannetjes die wel overleven met een langere staart, zal de staart blijven groeien, totdat een evenwicht wordt bereikt tussen de natuurlijke en de seksuele selectie.
 
== Een aantal voorbeelden ==
Interessant hierbij is dat het effect zichzelf kan versterken: Als er sprake is van een bepaalde voorkeur bij de vrouwtjes, zullen hun vrouwelijke nakomelingen hun voorkeur erven en hun mannelijke nakomelingen erven datgene wat hun vader aantrekkelijk maakte (bijvoorbeeld lange staartveren).
De hanestaartwidavink ([[Euplectes progne]]) is een vogel waarbij de mannetjes voorzien zijn van een overdreven lange staart. Bij een onderzoek werd een aantal mannentjes van zulke lange staarten voorzien dat ze niet eens meer konden vliegen. Deze mannetjes bleken nóg aantrekkelijker voor de vrouwtjes maar ze waren een makkelijke prooi voor roofdieren. Bij deze vogelsoort bestaat dus een zeer nauw evenwicht tussen natuurlijke en seksuele selectie.
 
Over de lange nek van de [[Giraffe (dier)|giraffe]] zijn biologen het oneens. Deze kan zowel door natuurlijke als door seksuele selectie of een combinatie hiervan verklaard worden. Wat opvalt is wel dat zowel de mannetjes als de vrouwtjes lange nekken hebben.
 
Bij mensen speelt seksuele selectie een veel grotere rol dan natuurlijke selectie. Mensen kiezen hun partner eerder op basis van status, karakter, uiterlijk, rijkdom en macht. De [[borst]]en van vrouwen zijn te groot om met natuurlijke selectie verklaard te kunnen worden. Dit is ook een voorbeeld uit de hand gelopen seksuele selectie. Wat verder opvalt is dat bij mensen de vrouwen in sterke mate op hun uiterlijk geselecteerd worden terwijl het bij de dieren juist de mannen zijn die om hun uiterlijk gekozen worden.
 
[[Categorie:Evolutie]]
10.457

bewerkingen