Toba (vulkaan): verschil tussen versies

791 bytes toegevoegd ,  15 jaar geleden
relativeringen
(kleine uitbreiding: ijstijd)
(relativeringen)
De vulkaan '''Toba''' ligt in Indonesië op het eiland [[Sumatra]]. Hij barst ongeveer éénmaal per 300.000 jaar uit, waarbij de uitbarsting van 73.000 (±2.000) jaar geleden de laatste en grootste was. Deze geldt zelfs als de grootste vulkaanuitbarsting op aarde van de laatste 2 miljoen jaar. De door de uitbarsting gevormde [[caldera]] is het tegenwoordige [[Tobameer]], 100 km lang en 30 km breed.
 
Door de uitbarsting van 73.000 jaar geleden kwam een groot gedeelte van het eiland onder een dikke laag [[lava]] en de [[vulkaan]] blies tussen de 25.000 en 30.000 km³ as de lucht in (ter vergelijking: bij de uitbarsting van [[Mount Saint Helens]] in 1980 kwam 1 km³ as in de lucht). Hierdoor werd een groot gebied ten Noordwesten van de vulkaan onder een dikke laag as bedolven en de temperatuur daalde overal op aarde, doordat de asdeeltjes (met name de gevormde [[zwavelzuur]]) het zonlicht blokkeerden (een verschijnsel vergelijkbaar met een [[nucleaire winter]]). De snelleOver toenamede ''mate'' van deafkoeling hoeveelheidzijn ijsde opgeleerden het aardoppervlakniet eens; sommigen (zoals [[Clive Oppenheimer]]) menen dat dat niet meer dan 1 graad kan daarnazijn noggeweest, voormaar honderdenanderen jaren(zoals [[Stanley H. Ambrose]] van de [[Universiteit van Illinois]]) postuleren een lagedramatische temperatuurtemperatuurdaling inmet standeen hebbenijstijd gehouden,van omdatvele ijseeuwen zonlichttot weerkaatstgevolg.
 
===Vulkanische winter===
Volgens [[Stanley H. Ambrose]] van de [[Universiteit van Illinois]] zou de langdurige afkoeling tot een vermindering van alle populaties op de wereld geleid hebben waarbij sommige soorten zelfs zouden zijn uitgestorven. Dit had ongetwijfeld ook gevolgen voor de evolutie van mens. Er wordt wel gesteld dat de uitbarsting van de Toba de menselijke populatie in een [[populatieknelpunt]] bracht van niet meer dan 10.000 individuen. Daardoor zou het de oorzaak zijn van de huidige kleine [[genetische variabiliteit]] van de mens, maar ook van de verspreiding van [[Homo sapiens]] over de aarde ten koste van [[Homo erectus]]. Desondanks lijkt Toba niet, zoals aanvankelijk door Ambrose gedacht, de directe oorzaak voor het uitsterven van oudere mensensoorten te zijn. Homo erectus leefde nog tot ca. 50.000 jaar geleden op [[Java]], en [[Homo floresiensis]] is zelfs van nog recentere datum.
 
Volgens de bovengenoemde antropoloog Ambrose en de vulkanoloog [[Mike Rampino]] kan de uitbarsting van Toba hebben geleid tot een soort [[ijstijd]] van een tiental eeuwen: de scherpe temperatuurdaling in de eerste jaren kan voor een snelle toename van de hoeveelheid ijs op het aardoppervlak hebben gezorgd; omdat ijs zonlicht terugkaatst, kon de aarde daarna nog verder afkoelen en nog wel een tiental eeuwen te koud blijven.
 
Volgens [[Stanley H. Ambrose]] vanbeweert devervolgens [[Universiteit van Illinois]] zoudat de langdurige afkoeling tot een vermindering van alle populaties op de wereld geleid hebbenleidde, waarbij sommige soorten zelfs zouden zijn uitgestorven. Dit had dan ongetwijfeld ook gevolgen voor de evolutie van mens. Er wordt wel gesteld dat deDe uitbarsting van de Toba zou de menselijke populatie in een [[populatieknelpunt]] bracht van niet meer dan 10.000 individuen hebben gebracht. Daardoor zou het de oorzaak zijn van de huidige kleine [[genetische variabiliteit]] van de mens, maar ook van de verspreiding van [[Homo sapiens]] over de aarde ten koste van [[Homo erectus]]. Desondanks lijkt Toba niet, zoals aanvankelijk door Ambrose gedacht, de directe oorzaak voor het uitsterven van oudere mensensoorten te zijn. Homo erectus leefde nog tot ca. 50.000 jaar geleden op [[Java]], en [[Homo floresiensis]] is zelfs van nog recentere datum.
 
Toch lijkt Toba niet, zoals aanvankelijk door Ambrose gedacht, de directe oorzaak voor het uitsterven van oudere mensensoorten te zijn. Homo erectus leefde nog tot ca. 50.000 jaar geleden op [[Java]], en [[Homo floresiensis]] is zelfs van nog recentere datum. Bovendien denken de meeste genetici dat het populatieknelpunt (de 'bottleneck') niet 70.000 jaar geleden, maar 200.000 jaar geleden lag.
 
===Externe links===
 
[http://www.sprut.de/reisen/indonesi/bericht/su2.htm Reisverslag Toba-meer]
 
[[Categorie:Sumatra]]
Anonieme gebruiker