Hoofdmenu openen

Wijzigingen

98 bytes toegevoegd, 6 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
[[Bestand:Fahrzeug zur Fahrleitungsmontage 3.jpg|220px|thumb{{largethumb}}|Reparatie van bovenleiding.]]
[[Bestand:Rijdraad (doorsnede).png|220px|thumb{{largethumb}}|Doorsnede van de rijdraad in Nederland.]]
De '''bovenleiding''' of '''rijdraad''' wordt gebruikt voor de elektrische voeding van krachtvoertuigen, waarbij de [[Spoorstaaf|rails]] meestal als [[retourstroom|retourleiding]] voor de stroom worden gebruikt. De [[elektrificatiesysteem|elektrificatie]] heeft een zeer grote invloed gehad op de ontwikkeling van het [[openbaar vervoer]].
 
===Trein===
{{wrapper}}
|[[Bestand:Tunnel railway Rijswijk.jpg|thumb|220px{{largethumb}}|Bovenleiding bij een tunnel in [[Rijswijk (Zuid-Holland)|Rijswijk]].]]
|-
|[[BestandFile:Overzicht station met betonnen spoorbogen - Hollandsche Rading 17juni2006- 00320343318 - RCE.jpg|thumb|220px{{largethumb}}|De kenmerkende bovenleidingportalen tussen Utrecht en Hilversum.]]
|-
|[[Bestand:Spoorwegtransformator.gif|thumb|220px{{largethumb}}|Een 400 kV eenfasige [[spoorwegtransformator]] om het net van een Franse hogesnelheidstrein te voeden.]]
|-
|[[Bestand:Bovenleiding.JPG|thumb|220px{{largethumb}}|Waarschuwingsbord: ''"Aanraken draden levensgevaarlijk"''.]]
|-
|[[Bestand:Bovenlieding S-tog.JPG|thumb|220px{{largethumb}}|Stroomrail bij [[S-tog]] te Kopenhagen.]]
|}
De bovenleiding bestaat uit een of twee rijdraden of soms een stroomrail waar de [[stroomafnemer]] of pantograaf de stroom aan onttrekt.
 
===Tram (sleepbeugel en pantograaf)===
[[Afbeelding:Rosette SNCV adjusted.jpg|thumb{{largethumb}}|Muurrozet van de vroegere buurtspoorwegen in Brussel]]
Bij [[tram]]s worden de rijdraden vaak direct met spandraden naar masten aan de kant van de straat, tussen de sporen of aan [[muurrozet]]ten in gevels van de gebouwen afgespannen. Doordat de bovenleiding niet met gewichten afgespannen kan worden, hangen de bovenleidingen van trams tijdens warme zomers slap en neemt de kans op een kapotgetrokken bovenleiding toe. Dit probleem bestaat echter nauwelijks meer want er wordt nu veel gewerkt met beweegbare wielafspanningen die door middel van gewichten worden belast.
 
 
===Trolleybovenleiding (trolleybus en tram)===
[[Afbeelding:Trolleybovenleiding.jpg|thumb{{largethumb}}|Trolleybovenleiding van het type Kummler+Matter in de Arnhemse wijk Presikhaaf]]
Trolleybovenleiding is tweepolige bovenleiding, nodig bij de [[trolleybus]] omdat er geen rails zijn om een circuit te sluiten. Tweepolige bovenleiding wordt ook bij sommige [[tram]]bedrijven toegepast zoals in [[Napels (stad)|Napels]] waar de trams trolleystangen hebben. In [[Brussel (stad)|Brussel]] hangt ook trolleybovenleiding, ondanks de overstap van trolleystang naar pantograaf enkele [[decennium|decennia]] geleden.
 
 
==Driefasige bovenleiding==
[[Afbeelding:Rhune electric system.jpg|thumb{{largethumb}}|Dubbele bovenleiding en pantograaf van de Rhune-bergspoorlijn]]
[[Bestand:Draagkabel (bovenleiding).png|thumb{{largethumb}}|Uiteinde van de draagkabel in Nederland]]
Het komt op bepaalde plaatsen nog voor dat men een [[draaistroom]] direct van de bovenleiding betrekt. Op die manier kan men de tractievoordelen van draaistroom gebruiken zónder een uitgebreide installatie aan boord, waardoor draaistroomtractie mogelijk werd toen de vermogenselektronica nog niet zover gevorderd was dat uit gelijkstroom zonder grote verliezen een driefasige wisselstroom gemaakt kon worden. In dit geval is een gecompliceerder systeem nodig met een dubbele bovenleiding en een dubbele pantograaf: de fasen 1 en 2 zijn in de bovenleiding en fase 3 is in de rails. Een voorbeeld is de bergspoorlijn van [[La Rhune]]. In Noord-Italië werd het systeem tot 1976 op vrij grote schaal gebruikt en ook in Zwitserland zijn er nog twee lijnen (Jungfraulijn en Gornergratlijn) die van 3 fasen gebruikmaken.
 
==Externe links==
*[http://energievoorziening.funnymedia.nl/bovenleiding%20nieuw/bovenleiding.htm Veel informatie en foto's over bovenleidingsystemen op www.energievoorziening.info]
{{Commonscat|Overhead linesBovenleiding}}
 
[[Categorie:Spoorwegterminologie]]
22.427

bewerkingen