Paardentuig: verschil tussen versies

464 bytes toegevoegd ,  7 jaar geleden
LF streng, leidsel , indeling en red.
(→‎Lamoen: aanv pic Bosal)
(LF streng, leidsel , indeling en red.)
| [[Bestand:SplitReins.jpg|thumb|Westernteugels zijn niet aan elkaar verbonden]]
|}
Wanneer een [[paard (dier)|paard]] door mensen gebruikt wordt, onder het zadel of in een aanspanning, wordt er altijd gebruikgemaakt van een '''paardentuig'''. Dit is een stelsel van riemen en verbindingsstukken waarmee het paard ingezet kan worden voor het werk dat er met hem gedaan gaat worden. Tuigage, naar het Frans ook 'harnachement' genoemd is er in vele vormen. Naast het hoofdstel, dat in elk tuig voorkomt zijn er met name uiteenlopende tuigages voor [[rijdier|rij-]] en [[trekdier|trekpaarden]].
 
==HoofdstelTuigage==
===TuigageHoofdstel===
Een sterk hoofdstel''kopstuk'' waaraan men een paard kan vastzetten of leiden wordt een [[Halster (paard)|halster]] genoemd, en er zijn ook bitloze hoodstellen of [[bit (paard)#bosalBosal|bosals]], maar hoofdstellen omvatten gewoonlijk dezede volgende delenonderdelen:
*het [[bit (paard)|bit]]
*de neusriem
*de bakstukken, bij tuigpaarden voorzien van oogkleppen
*bakstuk
*de keelriem
*de frontriem
*de sperriem
*de lepel, alleen bij tuigpaarden
*de windveren
*de teugels
 
===Rijpaard===
*een [[Zadel (dier)|zadel]]
*met daaraan de [[Stijgbeugel (voetsteun)|stijgbeugels]]
*een singel (buikriem bij een paard en pony)
 
===Tuigpaard===
Bij tuigpaarden en trekpaarden bestaat het tuig naast het hoofdstel uit:
*de ''leidsels''[[leidsel]]s. Leidsels zijn eigenlijk hele lange teugels.
*een ''borsttuig'' of ''borstblad''. Met het borsttuig trekt het paard een [[kar]], [[koets]] of [[ploeg (werktuig)|ploeg]] of [[koets]]. Aan het borsttuig zitten lange strengen[[streng]]en, die aan de evenaar (zie verderop) vastzittenvastgemaakt kunnen worden. In plaats van een borstblad kan ook een [[haam]] of een [[gareel]] gebruikt worden.
*een ''schoftstuk''. Hieraan zijn bevestigd:
**de binnensingel
**de buitensingel. Hieraan zitten ook de
***de lichtogen, waarin de lamoen hangt; verder zit hieraanaan het schoftstuk ook de
***staartriem vast, die voorkomt dat het tuigschoftstuk naar voren schuift. Ook zit hier aan vaak een zogenoemde
***broek aan, die moet voorkomen dat op hellingen bij vaart minderen het voertuig tegen het paard aanrijdt.
*[[oogklep]]pen, onderdeel van het hoofdstel, gewoonlijk alleen bij tuigpaarden om het gezichtsveld te beperken (wat afleidingen en schrikreacties moet verminderen), maar ook bij bereden politie om dezelfde reden en ter bescherming van de ogen van het paard, en om het gezichtsveld te beperken (wat afleidingen en schrikreacties moet verminderen).
 
== Rijtuigonderdelen ==
Aan het te trekken voertuig of agrarisch werktuig zitbevinden zich onder andere
*de '''evenaar''', een kantelbare staaf waar de strengen die de kar trekken aan vast zitten. De evenaar gaat in de bochten mee, zodat de kar altijd evenredig getrokken wordt, vandaar de naam die begrepen moet worden als 'vereffenaar'.
===Evenaar===
* de '''evenaar''', een kantelbarevanuit staafeen waarvast demiddelpunt strengenbeweeglijke staaf diewaaraan de karstrengen trekkenvastgemaakt aan vast zittenworden. De evenaar gaat met de bewegingen van het paard en in de bochten mee, zodat de kar of wagen altijd evenredig getrokken wordt, vandaar de naam die begrepen moet worden als 'vereffenaar'.
 
===Lamoen===
* Het lamoen bestaat uit een set van twee speciaalgevormde balken of stangen waartussen het paard loopt. Het lamoen is bevestigd aan het voetuig en kan aan de voorzijde op en neer bewegen. Dit geheel verenigt meerdere functies. Het paard loopt recht voor het voertuig en wordt beperkt in het uitbreken. Bij vaart minderen zorgen detwee haken vanaan het lamoen samen met het broektuig ervoor dat de kar of [[koets]] niet tegen het paard aanrijdtaanrolt. Bij tweewielers zoals [[kar]]ren, [[Sjees|sjezen]] en [[Sulky (paardensport)|sulky's]] wordt het gerij door hettwee bomen als van een lamoen, die in dat geval onbeweeglijk aan het voertuig zijn verbonden, in balans gehouden.
 
==Afbeeldingen==
15.735

bewerkingen