Paul Verhaeghe: verschil tussen versies

2.368 bytes toegevoegd ,  8 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
(auteursvrije invulling)
* http://adhd1.nl/2012/09/10/identiteit-nieuw-boek-van-paul-verhaeghe/|2=2012|3=11|4=27}}
'''Paul Verhaeghe''' (°Roeselare, 5 november [[1955]]) is een Belgisch [[hoogleraar]] [[klinische psychologie]] en [[psychoanalyse]].
 
== Studies ==
In [[1978]] studeert Verhaeghe af als [[Licentiaat]] in de [[psychologie]] aan de [[Rijksuniversiteit Gent]] [[RUG]]. In [[1985]] behaalt hij zijn [[Doctoraat]] in de [[Psychologie]] (RUG) en in [[1992]] een Speciaal doctoraat in [[psychodiagnostiek]] (RUG).
Zijn blijvende aandacht voor de verspreiding van de psychoanalytische therapie in de geestelijke gezondheidszorg blijkt uit de oprichting van twee postgraduaten. <ref>http://www.pevpat.be/
</ref>
 
== Werk ==
In [[1998]] werd Verhaeghe bekend met de [[publicatie]] van “''Liefde in tijden van eenzaamheid''”, een psychoanalytische lezing van de postmoderne man-vrouw verhouding. Ondanks de moeilijkheidsgraad werd het boek een onverwacht succes en is het ondertussen in acht talen vertaald. In [[2008]] verscheen er een licht herwerkte versie bij [[De Bezige Bij]]. <ref>Verhaeghe, P. (1998). Liefde in tijden van eenzaamheid. Drie verhandelingen over drift en verlangen. Leuven: Acco, pp. 1-207. Herziene editie 2011 bij De Bezige Bij.
</ref>
 
Tot [[2000]] publiceerde hij vooral artikels waarin hij het werk van [[Sigmund Freud]] en [[Jacques Lacan]] combineerde tot een klinisch bruikbare theorie. Met “''Over normaliteit en andere afwijkingen''” ([[2002]]) bood hij een alternatief voor de [[DSM-diagnostiek]]; de Amerikaanse editie van het boek “''On being normal and other disorders''” kreeg de Goetheprijs. <ref>Verhaeghe, P. (2002). Over normaliteit en andere afwijkingen. Handboek klinische psychodiagnostiek. Leuven: Acco, pp. 1-419.
</ref> Een van de aandachtspunten in dit werk is een herdefiniëring van de aktuaalpathologie, een vergeten freudiaanse diagnostische categorie, waarin alexithymie en een gestoorde interpersoonlijke verhouding centraal staan. (4) (5)
 
 
Kort na 2000 maakte hij deel uit van een studiegroep opgericht in de schoot van het IPA (International Psychoanalytic Association) over de raakvlakken tussen neurologie en psychoanalyse. De samenwerking met onder andere Jaak Panksepp en Mark Solms overtuigde hem van de onbruikbaarheid van elke benadering die de mens uitsluitend psychologisch of uitsluitend lichamelijk probeert te begrijpen. (6) (7) Op grond daarvan zal hij in “Het einde van de psychotherapie” een zeer kritische houding aannemen tegen het reduceren van psychologische en psychiatrische problemen tot neurobiologische, erfelijk bepaalde aandoeningen, en in “Identiteit” tegen een sciëntistische benadering (zie: sciëntisme) van de psychologie.
 
 
Een essay in boekvorm (Verhaeghe, 2009) waarin hij zijn visie op het oedipuscomplex uitwerkte, kreeg bijzondere aandacht in de Angelsaksische wereld. (8)
 
 
In 2010 werd hij door de Louise Bourgeois studio’s (New York) uitgenodigd om mee te werken aan een essaybundel over haar werk. Hij kreeg als eerste de volledige toegang tot haar dagboeken en kon op grond daarvan een nieuwe visie op haar werk presenteren. (9)
 
 
Vanaf de millenniumovergang ging zijn aandacht naar de explosieve groei van het aantal mentale stoornissen, de dominantie van een psychodiagnostiek gebaseerd op labels (DSM) en het verband met maatschappelijke veranderingen. In een lezing in Dublin (2007) stelde hij dat de klassieke psychotherapie onder invloed van de labeldiagnostiek en een bepaalde invulling van evidence based onderzoek aan het verdwijnen is. De organisatoren plaatsten de video van de lezing op het net, waardoor zijn stellingen ruim aandacht kregen. (10) De verdere uitwerking daarvan gaf aanleiding tot het boek “Het einde van de psychotherapie” (2009), dat op korte tijd zeven herdrukken kende. (11)
 
 
Op grond van onderzoek op zijn vakgroep naar burn out en depressie ging zijn aandacht steeds meer naar de gecombineerde effecten van maatschappelijke veranderingen en arbeidsorganisatie. Hij werkte dit uit in de Oikoslezing van 2010. De publicatie daarvan (Verhaeghe, 2011) en de digitale overname van de tekst door de website van Liberales zorgden voor de nodige publieke belangstelling. (12) In 2011 werd het bij Liberales bekroond als ‘essay van het jaar’.
 
 
Verdere uitdieping daarvan bracht hem tot de stelling dat de hedendaagse identiteit gebaseerd is op een dwingende neoliberale ideologie, en dat een dergelijke identiteitsvorming ingaat tegen onze evolutionair ingebakken sociale aard. Eind januari 2012 bracht hij op een Belgische nationale stakingsdag een scherpe lezing in de Gentse Vooruit, waarin hij de bankencrisis als een bevestiging van de neoliberale ideologie beschouwt. (13) De uitwerking daarvan op de Paul Verbraekenlezing in Antwerpen en de daarbij aansluitende publicatie van de tekst kreeg in Vlaanderen zeer veel aandacht. (14) Deze lezing was gebaseerd op twee hoofdstukken van “Identiteit”, een boek dat in het najaar van 2012 verscheen, en dat zowel in Nederland als in Vlaanderen zijn weg vond naar een breed publiek, zowel aan de linker- als aan de rechterzijde. (15) Een Engelse en Duitse editie zijn ondertussen in voorbereiding.
 
 
In het eerste deel van “Identiteit” argumenteert hij dat onze psychologische identiteit een constructie is bovenop een evolutionair gegronde onderbouw. Evolutionair beschouwd is de mens een sociale diersoort waarin twee tegenovergestelde gedragstendensen aan het werk zijn: enerzijds een gerichtheid op gemeenschap en delen, anderzijds een gerichtheid op individualisme en nemen. Welke van de twee tendensen er de overhand krijgt in de identiteitsconstructie wordt bepaald door het maatschappijmodel. In het tweede deel beschrijft hij de huidige maatschappij als neoliberaal, waarbij hij het neoliberalisme opvat als een nieuwe versie van het sociaaldarwinisme. De daardoor bepaalde identiteitsontwikkeling is volgens hem zeer negatief, omdat ze ingaat tegen de sociale aard van de mens. De negatieve impact van het neoliberalisme vindt hij ook terug in de organisatie van het onderwijs, het wetenschappelijk onderzoek en de gezondheidszorg. In het laatste hoofdstuk stelt hij dat verandering van onder uit zal moeten gebeuren, aangezien de neoliberale ideologie ondertussen deel uitmaakt van onze identiteit.
 
 
 
4; Kritiek
 
 
In december 2011 werden hij en zijn vakgroep in De Standaard aangevallen door een Gentse groep wetenschapsfilosofen die hem de onwetenschappelijkheid van de psychoanalyse verweten. Deze discussie haalde ook de gesproken pers, waarin Stijn Vanheule de aantijgingen weerlegde.(16) Bij de publicatie van “Identiteit” werden dezelfde kritieken vanuit dezelfde groep herhaald (17) en (18) De discussie werd door een andere groep wetenschapsfilosofen genuanceerd en in een ruimer debat geplaatst over wat wetenschap is. (19) (20)
 
 
 
5; Bibliografie
 
Hij publiceerde meer dan tweehonderd artikels en verscheidene boeken. De volledige publicatielijst kan teruggevonden worden op de website van de universiteit Gent en op de website van de auteur zelf.
 
 
'''Boeken'''
* Identiteit - [[De Bezige Bij]]
* De Neoliberale Waanzin - [[Vubpress]]
* Het Einde van de Psychotherapie - [[De Bezige Bij]]
* Liefde in tijden van Eenzaamheid - [[De Bezige Bij]]
* Over Normaliteit en andere Afwijkingen - [[Uitgeverij Acco]]
* Tussen Hysterie en Vrouw - [[Uitgeverij Acco]]
* A Radical Consideration of the Oedipus Complex - [[Other Press]]
* Beyond Gender, From Subject to Drive - [[Other Press]]
* Klinische Psychodiagnostiek vanuit de Discourtheorie - [[Idesçca]]
 
'''Publicaties''' in [[De Standaard]], [[Humo]], [[De Morgen]], [[Liberales]], [[De Wereld Morgen]], [[NRC Handelsblad|NRC]], [[Knack]]
 
'''Essays'''
* 2012 - De illusie van het meten tegenover de kracht van de erkenning. In Tijdschrift cliëntgerichte Psychotherapie, 50, 3, 2012: 253-263.
* 2012 - De psychoanalyse was altijd al een luis in de pels (interview door D.Hoens, 9 maart 2011). In Tijdschrift voor Psychotherapie, 2012, 38, 170-182.
* 2012 - Psychoanalysis in Times of Science (interview with D.Hoens), S: Journal of the Jan van Eyck Circle for Lacanian Ideology Critique, no. 4, 2012.
* 2012 - Beyond the return of the repressed: Louise Bourgeois's Chtonic art. In: Larratt-Smith, Ph. (ed), /Louise Bourgeois. The Return of the repressed. /Vol I. London: Violette Editions, pp. 115 - 128.
* 2012 - De neoliberale waanzin. Flexibel, efficiënt en ... gestoord./ Paul Verbraekenlezing 2012. Brussel: VUBpress, Academic and Scientific Publishers, pp. 1 - 53.
* 2011 - Maatschappelijke organisatie en individuele stoornissen. Over het nieuwe onbehagen in de cultuur? De Uil Van Minerva, Vol. 24, 2011 nummer 4, pp. 171-185.
* 2011 - Niet iedere moeilijkheid is een stoornis. In: CVZ.magazine, 14, 3, p. 8-11.
* 2011 - Wat ik van Freud en Lacan geleerd heb - met de hulp van analysanten - zes stellingen over psychoanalyse en psychotherapie. Tijdschrift voor Psychoanalyse, p. 103-120.
* 2011 - Más allá del retorno de lo reprimido: el arte infraterreno de Louise Bourgeois. Larratt-Smith, P. (ed.), Fundacion Proa, Buenos Aires (Argentina), pp. 121-131.
* 2011 - Het oedipuscomplex bij Freud en Lacan: een noodzakelijk schimmenspel. In: Dirkx, J., Hebbrecht, M., Mooij, A. & Vermote, R. (eds). Handboek Psychodynamiek. Een verdiepende kijk op psychiatrie en psychotherapie. Utrecht, de Tijdstroom, pp. 73 - 83.
* 2011 - De effecten van een neoliberale meritocratie op identiteit en interpersoonlijke verhoudingen. Oikos, 56, p. 4-22.
* 2010 - De verborgen gelovige in ons. Bespreking van Philipp Blom. Het verdorven genootschap. De vergeten radicalen van de verlichting. Amsterdam, De Bezige Bij, 2010. In: De Morgen, Boekenbijlage 8 december 2010.
* 2010 - Het neoliberale gif. Essay gepubliceerd in: Het Vrije Woord. Magazine voor vrijdenkers. November 2010, pp. 25-26. Overgenomen door Liberales.
* 2010 - Geestdrift voor het brein. In: Kinet, M. & Bazan, A. (eds). Psychoanalyse en neurowetenschap. De geest in de machine. Garant: Antwerpen-Apeldoorn, Psychoanalytisch Actueel nr.14, pp. 59-78.
* 2010 - Liefde en haat: het duuzaamste koppel. Over de werkzaamheid van psychotherapie. Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 48, 4, pp. 357-369.
* 2010 - Identieettio etsimässä peiliä. Kurki, J. (ed.), Media ja identiteetti, Vantaa: Apeiron, 2010, pp. 10-58.
* 2010 - Psychotherapie als wetenschappelijk en economisch product: het einde in zicht? In: Evidentie en Existentie - Evidence-based behandelen en verder ..., Tilburg: KSGV, pp. 83-104.
* 2010 - Als de rede slaapt, komen de monsters te voorschijn. In: Oikos, 54, 3/2010, pp. 66-71.
* 2010 - Psychotherapie vanuit de psychotherapeut. Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 2, pp. 164-175.
* 2010 - Over disfunctionele betekenisverleningen en andere spiegelbeelden. Een antwoord op de commentaren in het Tijdschrift voor Psychoterapie, 35: 438-476 op 'Het einde van de Psychotherapie'. Tijdschrift voor Psychotherapie, 36, januari 2010, pp. 41-50. Voor de commentaren zèlf, ga naar: Tijdschrift voor Psychotherapie, 35, 438-476.
 
== Externe Links ==
88

bewerkingen