Aria (compositie): verschil tussen versies

30 bytes toegevoegd ,  8 jaar geleden
link van dp naar juiste pagina, replaced: bv → bijvoorbeeld (3) met AWB
k (r2.7.1) (Robot: toegevoegd: la:Aria (musica))
(link van dp naar juiste pagina, replaced: bv → bijvoorbeeld (3) met AWB)
== Termen vroege opera ==
In de 17e en 18e eeuw ontwikkelden zich vaste vormen, die in de 18e eeuw de - voor de toenmalige [[Barokmuziek|Barok]] kenmerkende - [[opera seria|opera serie]] (bijvoorbeeld [[Händel]]) domineerden:
* ''Da Capo aria'' Een ABA vorm: na een middenstuk werd het begincouplet herhaald (het gaat vaak om (4-regelige) [[kwatrijn]]en of 8-regelige [[stanza|stanzen]]). Ook de variatie binnen dat schema had standaarden, zoals het invoegen van [[ritornello|ritornellen]] en [[Cadens (muziektheorie)|cadensen]] op het eind van de [[couplet]]ten, alsook het van extra versieringen voorzien van de herhaling (het slotcouplet) De vorm kon door invoegen van ritornellen en opsplitsen van A en B zeer complex worden: bvbijvoorbeeld RARA'RBRARA'R.
* ''Dal segno aria'' Voor het dramatisch effect liet vanaf het midden van de 18e eeuw het begin van de herhaling weg: bvbijvoorbeeld RARA'RB ARA. Dit gaf een aanzienlijke bekorting van de herhaling. Het betekende ook een inperking voor het "virtuozendom"; de castraten.
* ''Doorgecomponeerde aria'' Vanaf 1770 kreeg de herhaling het begincouplet een nieuw gecomponeerde eigen begeleiding en vorm. Daarmee was de muziek doorlopend gecomponeerd: geen korte pauze alvorens te herhalen en de mogelijkheid de herhaling in een nieuwe toonsoort (verkort) te herhalen. Voorbeelden hiervan zijn o.a. bij Haydn en Mozart te geven.
 
''Eendelige aria's''
* ''Ballade'': Verhalend, vaak strofen, verder geen vaste vorm. Hoort bij de romantiek
* ''Barcarolle'': Venetiaans gondelierslied. Later ieder ander lied van bvbijvoorbeeld zeeman
* ''Canzonetta'': Lied of liedje (Bv [[Cherubino]] in de [[Nozze di Figaro]])
* ''Cavatina'': Korte aria in één deel in tegenstelling tot de twee of drieledige vorm
134.595

bewerkingen