Aššur (godheid): verschil tussen versies

17 bytes verwijderd ,  9 jaar geleden
k
Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix
k (r2.7.3) (Robot: gewijzigd: de:Aššur (Gottheit))
k (Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix)
[[Bestand:Asur-Stier.PNG|thumb|Assur die op de [[Hemelstier]] staat.]]
[[Afbeelding:Asur-Stier.PNG|thumb|Assur die op de [[Hemelstier]] staat.]]'''Assur''' ('''[[Akkadisch]]:''' Aššur, Aschschur, of Aschur) was de hoofdgod van het [[Assyrische mythologie|Assyrische]] pantheon en de rivaal van de Babylonische god [[Marduk (god)|Marduk]]. Hij was oorspronkelijk de stadsgod van [[Assur (stad)|Assur]], maar zou uitgroeien tot de god van het [[Assyrische Rijk]].
 
==Naam==
''A-šur'' of ''Aš-su<sub>3</sub>r'' zijn naam werd in het Neo-Assyrisch vaak afgekort als ''Aš'', of ''An-ša<sub>3</sub>r'' en in het Oud-Babylonisch werd hij ''A-usar'' genoemd. Zijn bijnamen zijn onder andere ''bêlu rabû'' (grote heer), ''ab ilâni'' (vader van de godden), ''šadû rabû'' (grote berg), en ''ilu aššurû'' (god van Aššur).
 
==Oorsprong==
Zijn oorsprong is zeer omstreden. Misschien is Aššur verwant met de [[Amorieten|Amoritische]] god Ašar. Daar hij later ook ''<sup>d</sup>en-lil'' van Aššur wordt genoemd, was hij misschien oorspronkelijk een aard- of berggod, waarvoor ook zijn verering in ''É-ḫur-sag-kur-kur-a'' en zijn bijnaam ''šadû rabû'' (grote berg) pleiten. Deze naam is van de Ur III-periode tot in de Parthische periode betuigd. Het is echter ook mogelijk dat hij een personificatie van de stad zelf was.
 
In de Neo-Assyrische tijd neemt Aššur in de Assyrische religieuze en literaire bronnen de plaats van de Babylonische hoofdgod Marduk in. Zijn priesters probeerden vanaf circa 1300 v.Chr. Marduk door Assur te vervangen in [[Enuma Elish]]. In deze versie van de Enuma Elish verschijnt Marduk niet en in plaats van hem doodt Assur/Anshar [[Tiamat (godin)|Tiamat]]. Vanaf het bewind van [[Sargon II]] werd hij geïdentificeerd met [[Anshar]] de vader van [[Anu (Babylon)|An]], vermoedelijk omwille van hun homonieme namen. Later, na een periode waarin Assur niet meer voorkomt in de bronnen, wordt Assur in de Parthische periode ([[3e eeuw]] n. Chr.) opnieuw vereerd. Naast zijn functie als rijksgod (''ilu aššurû'') was Aššur ook krijgsgod en vruchtbaarheidsgod.
 
Zijn tempel ''Ešarra'' in Assur met het centrale heiligdom ''É-ḫur-sag-kur-kur-a'' het "berghuis van de landen" wordt sinds [[1903]] door de [[Deutsche Orient-Gesellschaft]] opgegraven.
 
==Iconografie==
[[AfbeeldingBestand:Cylinder seal mythology Louvre AO30255.jpg|400px|right|thumb|[[Steatiet]]en [[Rolzegel]] en afdruk, die een mythologisch scène voorstelt: Assur die een monster aanvalt wordt aangeklampt door een godin ([[Assyrië]], 9e-8e eeuw v.Chr.).]]Op neo-Assyrische reliëfs wordt Aššur als boogschutter met een horenkroon in een gevleugelde zon voorgesteld. Deze [[iconografie]] heeft waarschijnlijk de voorstelling van [[Ahura Mazda]] beïnvloed. Sommige geleerden meenden dat Assur werd vertegenwoordigd als [[zonneschijf]] die herhaaldelijk in de Assyrische iconografie voorkomt. De feiten wijzen echter uit dat het in feite om de zonnegod [[Shamash]] gaat.
 
Hoewel hij de belangrijkste god van de Assyriërs was, had Assur geen eigen mythologie of eigenschappen, waardoor hij zijn eigenschappen zou ontlenen aan goden als Anshar en Marduk. Vele [[lijst van koningen van Assur|Assyrische koningen]] hadden een naam die naar Assur verwees.
 
==Referenties==
* {{Aut|H. Freydank - e.a.}}, ''Lexikon Alter Orient. Ägypten * Indien * China * Vorderasien'', Wiesbaden, 1997. {{ISBN| 3928127403}}
* {{aut|B. Groneberg}}, ''Die Götter des Zweistromlandes. Kulte, Mythen, Epen'', Stuttgart, 2004. {{ISBN| 3760823068}}
* art. Aššur, in ''Reallexikon der Assyrologie'' 1 (1928).