Ziekte van Newcastle: verschil tussen versies

55 bytes toegevoegd ,  8 jaar geleden
{{noot}} is ietwat verouderd
k (r2.7.2) (Robot: toegevoegd: id:Penyakit Newcastle)
({{noot}} is ietwat verouderd)
| w-naam=''Newcastle-virus''
}}
De '''ziekte van Newcastle''', ook wel aangeduid als '''NCD''' (naar het Engelse ''Newcastle disease''), '''pseudo-vogelpest''' of '''Newcastle ziekte,''' is een zeer besmettelijke ziekte bij [[vogels]]. [[Kip (vogel)|Kippen]], [[kalkoen (dier)|kalkoen]]en, [[kwartel]]s, [[duiven en tortels|duiven]], [[struisvogel]]s, [[kanarie]]s en [[papegaaiachtigen]] zijn zeer gevoelig voor het [[Virus (biologie)|virus]]. Minder gevoelige soorten zoals [[eenden]] en [[ganzen]] kunnen het virus bij zich dragen en uitscheiden zonder ziek te worden.{{<ref|huehner name="Huehner-info">{{de}} [http://www.huehner-info.de/infos/krankh_newcastle2.htm huehner-info :: Newcastle Disease/ Atypische Geflügelpest - was ist das?]</ref> De naam pseudo-vogelpest is ontstaan doordat de symptomen van de ziekte van Newcastle sterk overeenkomen met die van [[vogelpest]]. Net als vogelpest is de ziekte van Newcastle is een [[zoönose]] en dus besmettelijk voor mensen. Mensen die zijn blootgesteld aan besmette vogels kunnen licht ontstoken ogen en griepachtige symptomen krijgen. Voor mensen is een besmetting met de ziekte van Newcastle niet dodelijk.
 
De ziekte van Newcastle is voor het eerst ontdekt in [[Azië]] maar ontleent haar naam aan de Engelse plaats [[Newcastle upon Tyne]] omdat daar de ziekte voor het eerst in Europa is geconstateerd. De ziekte van Newcastle staat op de A lijst van de [[Wereldorganisatie voor diergezondheid|OIE]] (wereldorganisatie voor diergezondheid).
 
==Ziekteverwekker==
De ziekteverwekker is en [[RNA-virus|(-)ssRNA-virus]] het zogenaamde [[avian paramyxovirus 1]] uit de familie van de [[Paramyxoviridae]]. Vroeger vond de classificatie van het ''newcastle-virus'' plaats aan de hand van waar het virus in het dier het meest voorkomt. Zo had je ''pneumotropic'' ([[luchtwegen]]), ''viscerotropic'' ([[darmen]]) en ''neurotropic'' ([[hersenen]]). Tegenwoordig wordt de indeling gedaan aan de hand van de [[virulentie]] van het virus. De virulentie van het virus wordt bepaald door middel van de [[intracerebrale pathogeniteits index]] of ICPI. Deze nieuwe manier van clasifiseren heeft geleid tot de volgende indeling: lentogenic (langzaam) (ICPI < 0,07), mesogenic (gemiddeld) (ICPI 0,07 - 1,5) of velogenic (ICPI 1,5 - 2,0) (snel).{{refBron?|SPCHier stond een bron bij maar die ging verloren door verkeerd gebruik van een verouderd sjabloon.}} Het newcastle-virus kan een lange tijd buiten het een gastheer overleven onder de juiste omstandigheden zelfs tot 12 maanden lang in [[mest]] resten. <br />
 
Eigenschappen{{ref|TPS}}:
*{{Noot|Eigenschappen:<ref name="TPS}}<sup">3</sup> {{en}} [http://www.thepoultrysite.com/diseaseinfo/Default.asp?Display=111 The Poultry Site :: Newcastle Disease (Paramyxovirus 1)]</ref>
* uitgeschakeld na 180 minuten op 56°C of 30 minuten op 60°C
* uitgeschakeld in een zure [[pH]]
 
==Ziekteverschijnselen==
De ziekteverschijnselen als gevolg van een besmetting variëren, de ernst van de symptomen is afhankelijk van de ICPI van de virusvariant, maar ook van de gevoeligheid van de vogelsoort voor het virus. Er worden vier verschillende vormen van de ziekte van Newcastle met verschillende ziekteverschijnselen onderscheiden.{{<ref| name="OIE">{{en}}[http://www.oie.int/eng/maladies/fiches/a_A160.htm Werldorganisatie voor diergezondheid :: Newcastle disease]</ref>
 
===Viscerotropic velogenic (in de darmen, hoge ICPI)===
* plotselinge opkomst van de ziekte
* snelle verspreiding in een koppel
* sterke daling in de eiproductie
* verlaagde voeropname
* zware ademhaling
* groene [[diarree]]
* ontstoken ogen en blauwige kam
* hoge mortaliteit (meer dan 90%)
 
===Neurotropic velogenic (in de hersenen, hoge ICPI)===
* acute ademhalingsproblemen
* verminderde voeropname
* daling in de eiproductie
* ademhalings problemen (hevig hoesten)
* trillende koppen en verlamde poten en vleugels
* mortaliteit tussen de 10% en 20%
* mortaliteit bij jonge dieren kan hoger liggen
 
===Mesogenic (gemiddelde ICPI)===
* afname van het gewicht
* dalende eiproductie voor 1 tot 3 weken
* acute problemen met de [[luchtwegen]]
* mortaliteit minder dan 10%
 
===Lentogenic (lage ICPI)===
* symptomen vaak subklinisch
* lichte ademhalingsproblemen
* tijdelijk verlies van voeropname
* lichte daling in eierproductie
* vrijwel geen uitval door de ziekte
 
==Verspreiding==
De ziekte van Newcastle kom over de hele wereld voor, mede omdat het endemisch is in veel wilde vogelpopulaties. Zo zijn er al meer dan 140 vogelsoorten bekend die vatbaar zijn voor de ziekte van Newcastle. In de meeste landen komen zowel de niet [[pathogeen|pathogene]] als de pathogene varianten van het newcastle-virus voor. Uitzondering hierop zijn [[Nieuw-Zeeland]], [[Papoea-Nieuw-Guinea]] en [[Fiji]]; hier komt alleen de niet-pathogene variant van het newcastle-virus voor. In 2004 is er een uitbraak geweest van de ziekte van Newcastle in zuidoost [[Finland]]. Het ging hier om een newcastle-virus met een ICPI van 1,6 dus om een velogenic variant van het virus. In 2005 zijn er uitbraken geweest in [[Macedonië (land)|Macedonië]], [[Frankrijk]], [[Verenigd Koninkrijk]], [[Griekenland]], [[Bulgarije]] en [[Denemarken]].{{<ref|LNV}} name="minlnv">[http://www9.minlnv.nl/servlet/page?_pageid=444&_dad=portal30&_schema=PORTAL30 Ministerie van Landbouw Natuur en Visserij :: Newcastle disease]</ref>
 
==Bestrijding==
[[Bestand:Bestrijding van de pseudo-vogelpest.ogv|250px|right|thumb|Bestrijding van de ziekte van Newcastle in Nederland in [[1950]]]]
Het preventief bestrijden van de ziekte van Newcastle is goed mogelijk door middel van [[vaccinatie]]. Voor de vaccinatie worden zowel levende paramyxovirus 1 varianten met een lage ICPI, als geïnactiveerde varianten gebruikt.{{<ref| name="GD}}">[http://www.gddeventer.com/nl/25222685-%5BLink_page%5D.html?opage_id=5065636&location=-1083501812489521,211281 Newcastle Disease (NCD), gezondheidsdienst voor dieren]</ref> Binnen de [[Europese Unie]] hanteren de lidstaten verschillende regelingen omtrent vaccinatie. In [[Nederland]] is het verplicht bedrijfsmatig gehouden pluimvee te vaccineren tegen het virus.{{<ref|minnlv}} name="minlnv" /> In tegenstelling tot Nederland hebben [[Zweden]] en [[Finland]] net als [[Noorwegen]] een verbod op het vaccineren van pluimvee tegen het newcastle-virus. In deze landen wordt het newcastle-virus bestreden door middel van uitroeiing. In het Verenigd Koninkrijk is vaccinatie wel toegestaan maar niet verplicht.
 
Het vaccineren van bedrijfsmatig gehouden dieren gebeurt via het drinkwater. De dieren hebben dan tijdelijk geen toegang tot het drinkwater waardoor ze, als ze weer toegang hebben tot het drinkwater direct gaan drinken en zo het vaccin binnen krijgen. Voor hobbypluimvee is vaccinatie in Nederland niet verplicht, tenzij de dieren naar tentoonstellingen gaan.
Volgens Europese Unie wetgeving moeten alleen varianten uit het veld van het newcastle-virus met een ICPI>0,07 gemeld en bestreden worden. Op het moment dat de ziekte van Newcastle met een ICPI>0,07 is vastgesteld bij een dier wordt het dier en alle hokgenoten geruimd. Ook bedrijven waarmee contact is geweest worden geruimd om te voorkomen dat het virus zich verspreidt. Na het ruimen van de dieren worden de hokken ontsmet om infectie van een nieuw koppel dieren te voorkomen.
 
{{Appendix|bron|2=
==Bronnen==
{{References}}
*{{Noot|Huehner-info}}<sup>1</sup> {{de}} [http://www.huehner-info.de/infos/krankh_newcastle2.htm huehner-info :: Newcastle Disease/ Atypische Geflügelpest - was ist das?]
}}
*{{Noot|TPS}}<sup>3</sup> {{en}} [http://www.thepoultrysite.com/diseaseinfo/Default.asp?Display=111 The Poultry Site :: Newcastle Disease (Paramyxovirus 1)]
*{{Noot|OIE}}<sup>4</sup> {{en}}[http://www.oie.int/eng/maladies/fiches/a_A160.htm Werldorganisatie voor diergezondheid :: Newcastle disease]
*{{Noot|minlnv}}<sup>5,7</sup> [http://www9.minlnv.nl/servlet/page?_pageid=444&_dad=portal30&_schema=PORTAL30 Ministerie van Landbouw Natuur en Visserij :: Newcastle disease]
*{{Noot|GD}}<sup>6</sup> [http://www.gddeventer.com/nl/25222685-%5BLink_page%5D.html?opage_id=5065636&location=-1083501812489521,211281 Newcastle Disease (NCD), gezondheidsdienst voor dieren]
 
[[Categorie:Vogelziekte|Newcastle]]
102.760

bewerkingen