Bijenwas: verschil tussen versies

41 bytes verwijderd ,  7 jaar geleden
k
Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix
k (Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix)
[[AfbeeldingBestand:Bijenwaskaars.jpg|thumb|200px|Kaars van een opgerolde plaat kunstraat]]
[[Bestand:Bienenwachs.jpg|thumb|200px|Net uitgescheiden nog witte wasplaatjes met daarboven een tussenwand van bijenwas.]]
[[Bestand:PALMITINSÄUREMYRICYLESTER Structural Formulae V.1.svg|thumb|250px|Palmitinezuurmyricylester<ref>[[Siegfried Hauptmann]]: ''Organische Chemie'', 2. Auflage, VEB Deutscher Verlag für Grundstoffindustrie, Leipzig, 1985, S. 654, ISBN 3-342-00280-8.</ref>]]
[[AfbeeldingBestand:Bijenwas1591.JPG|thumb|200px|Close-up van kunstraten van bijenwas <br />(diameter: 5 - 6 mm)]]
[[ImageBestand:Heimenkirch St Margareta Fatschenkind detail.jpg|thumb|200px|detail van een wassen kind Jezus, [[volkskunst]]]]
 
'''Bijenwas''' of '''ceratiet''' is een [[was (substantie)|vettige stof]] die door sommige soorten [[honingbij|bijen]] wordt geproduceerd en waaruit zij de wanden maken van de cellen die zich in het nest in de [[honingraat|raten]] bevinden en waarin [[honing]] en [[stuifmeel]] wordt opgeslagen en jong bijenbroed wordt opgekweekt.
 
Bijenwas is een stevige substantie met een vrij hoog molecuulgewicht, die tussen de 62 en 65 °C smelt. Als toevoeging aan levensmiddelen is het bekend als [[E-nummer]] 901.
 
==Samenstelling==
Bijenwas bestaat voornamelijk uit [[Ester (scheikunde)|esters]] van [[vetzuur|vetzuren]] met [[vetalcohol]]en met lange ketens. Dit in tegenstelling tot [[vet]]ten die hoofdzakelijk uit esters van [[glycerine]] bestaan. Bijenwas bestaat voor ongeveer 60% uit [[myricine]] dat op haar beurt uit ongeveer 30%[[palmitinezuurmyricylester]] C<sub>15</sub>H<sub>31</sub>–COO–C<sub>30</sub>H<sub>61</sub> bestaat. Verder komen in bijenwas [[cerotinezuur]] C<sub>25</sub>H<sub>51</sub>–COOH, [[melissinezuur]] en vergelijkbare zuren (12 %), [[alkaan|alkanen]] (ongeveer 14 %), [[alcoholen]] (ongeveer 1 %) en andere stoffen, zoals bijensoortspecifieke aromastoffen (6 %) voor.
 
==Herkomst==
 
=== Andere toepassingen van bijenwas ===
Mensen gebruiken was voor vele doeleinden, o.a. om [[kaars]]en van te maken en in [[boenwas]] of als poetsmiddel voor onbewerkte [[hout]]en voorwerpen en [[vloer]]en. Voor onder meer [[drop]] wordt bijenwas als glansmiddel gebruikt. Ook in [[crème (huidsmeersel)|crèmes]] en andere [[cosmetica]] wordt veel gebruikgemaakt van bijenwas en derivaten van bijenwas.
 
De [[INCI]]-namen van bijenwas zijn:
 
==Gebruik van bijenwas in de kunst ==
Bijenwas wordt in de [[schilderkunst]] gebruikt als bindmiddel. In de techniek [[encaustiek]] worden pigmenten vermengd met hete bijenwas, hars, en nog een paar stoffen. Het levert zeer goed houdbare schilderingen op met een transparante kwaliteit. De beroemde [[Fayum-portret]]ten (Egypte, 1e-3e eeuw) zijn in deze techniek geschilderd. Ook in Griekenland werd de techniek vanaf de 5e eeuw voor Christus toegepast. De verf hoeft in deze techniek niet te drogen, alleen af te koelen, zodat er direct weer lagen overheen kunnen worden aangebracht.
 
Ook in de [[beeldhouwkunst]] wordt bijenwas vanouds gebruikt, om mee te [[boetseren]] of om wasafgietsels uit te vormen voor het [[Gieten (metaalkunde)|gieten]] met de [[verloren was]] methode).
 
== Overige toepassingen ==
Bijenwas wordt eveneens gebruikt voor het zgn. ''wassen'' (smeren) van kammen en staven van een [[windmolen]].[[AfbeeldingBestand:Molen De Hoop Garderen staven wassen.jpg|150px|thumb|Het 'wassen' van staven in een molenrad]]
 
[[AfbeeldingBestand:Honeycombs-rayons-de-miel-1.jpg|250px|left|thumb|Honingraten]]
 
{{referentiesAppendix}}
 
[[Categorie:Bijenhouderij]]