Hoofdmenu openen

Wijzigingen

k
Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix
De '''Amsterdamsche Vereeniging tot het bouwen van Arbeiderswoningen''' (AVA) was een [[woningbouwvereniging]] die in [[1875]] werd opgericht in [[Amsterdam]] na maatschappelijke en politieke druk op het gemeentebestuur van Amsterdam om zich meer in te spannen voor de bouw van betaalbare [[arbeiderswoning]]en.
[[Bestand:Amsterdam Barentszstraat tegeltableau arbeiderswoningen.jpg|thumb|250px|Barentszstraat Amsterdam, tegeltableau op complex arbeiderswoningen]]
 
 
==Aanleiding==
[[Bestand:DenTex.jpg|thumb|left|250px|Jhr. mr. C.J.A. den Tex, burgemeester ten tijde van de oprichting.]]De abominabele en ongezonde huisvesting van [[arbeider]]s werd in [[1872]] onderzocht door de Amsterdamse Gezondheidscommissie. Zij constateerde dat 3650 bewoonde kelders, bijna driekwart van het totaal, in feite onbewoonbaar was en aanzienlijke gevaren opleverde voor de volksgezondheid.
 
Burgemeester [[Cornelis den Tex|Den Tex]] schetste welke keuzes er nu voorlagen: niets doen was geen optie; onbewoonbaarverklaring zou te radicaal zijn en te ontwrichtend werken, ook als er tegelijkertijd goede en gezonde woningen teruggebouwd zouden worden. Dit kon geen genade vinden in liberale ogen. Particulier bezit werd onschendbaar geacht, terwijl de bouw van gemeentewoningen voor arbeiders riekte naar het 'gevaarlijke' [[socialisme]].
 
==Bouwen==
Met dit kapitaal kon de vereniging aan de slag met de bouw van een aanzienlijk aantal woningen aan de [[Marnixstraat]], volgens het kazernemodel ontworpen door de gemeente-architect [[Bastiaan de Greef]]. Aan de oostzijde van de straat bouwde de vereniging in de periode 1876-1878 een blok met 144 rug-aan-rugwoningen met 1 kamer. Aan de westzijde van de straat werden twee woonblokken gebouwd met tezamen 136 tweekamerwoningen.
 
Gelijktijdig kwamen op het Funen, in de noordoostelijke uithoek van de stad, 176 woningen gereed die qua plattegrond verwant zijn aan de Marnixstraatblokken.
 
[[AfbeeldingBestand:Zeeheldenbuurt.jpg|thumb|250px|Bouwblokken aan weerszijden van de Dirk Hartoghstraat in de Zeeheldenbuurt]]Tenslotte vond tussen 1879 en 1883 een forse uitbreiding plaats in de [[Zeeheldenbuurt (Amsterdam)|Zeeheldenbuurt]], waar aan weerszijden van de Dirk Hartoghstraat twee voor die tijd formidabele woonblokken werden gebouwd. Volgens het beproefde stramien verrees aan de zuidkant van de Dirk Hartoghstraat een gesloten bouwblok met 156 voornamelijk tweekamerwoningen. Het blok aan de noordzijde van de Dirk Hartoghstraat was ongeveer even groot, maar was in opstand en plattegrond afwijkend aan het blok aan de overkant van de straat.
In 1890 stonden in beide blokken nog ongeveer 60 woningen leeg. Dat werd vooral geweten aan de opheffing van de fabriek 'de Atlas' op het [[Westelijke Eilanden (Amsterdam)|Realeneiland]]. Opnieuw was het niet gelukt de armsten uit de arbeidersklasse betere huisvesting te bieden, terwijl deze blokken juist gebouwd waren om een einde te maken aan hun schrijnende woonsituatie. De huren, die lagen tussen fl. 1,75 en fl. 3,10, waren voor deze groep onbetaalbaar. Van huurverlaging kon geen sprake zijn: een voorstel daartoe werd als ‘socialistisch’ van de hand gewezen. Bovendien hield grondspeculatie de bouw van nieuwe arbeiderswoningen tegen en werd het slopen van krotten en sanering van sloppenwijken belemmerd door eindeloze procedures. Hierdoor stokte de bouw van arbeiderswoningen door deze vereniging.
 
|Houtmankade 23-27/ Roggeveenstraat 33-45/ Van Linschotenstraat 2-8/ Dirk Hartoghstraat 2-14||162 woningen|| 1883||[[AVA-woonblok I|Blok I]]
|-
|Barentszstraat 40-120/ Van Linschotenstraat 1-31/ Roggeveenstraat 1-97/ Van Neckstraat 10-32 ||zie blok L|| 1914-1916||[[AVA-woonblok K,L|Blok K]]; ontworpen 1913 door gemeente
|-
|Barentszplein 16-64/ Barentszstraat 2-28/ Van Diemenstraat 1-39/ Van Neckstraat 1-65 ||samen met blok K circa 238 woningen|| 1914-1916||[[AVA-woonblok K,L|Blok L]]; ontworpen 1913 door gemeente
|}
 
== Gemeentelijke monumenten ==
De blokken A, B, C, D, E, F en G zijn aangewezen als [[gemeentelijk monument]] en zijn daarom beschermd.
 
==Overdracht==
Toen de [[Woningwet]] in 1902 in werking trad, voldeed de vereniging niet aan de vereisten om als woningbouwvereniging toegelaten en gesubsidieerd te worden. Daarom richtte het bestuur in 1933 de ''[[Woningstichting Labor]]'' op. Deze stichting kon wel aanspraak maken op overheidsgeld. Met deze subsidie kon Labor in 1936 nieuwe woningen bouwen in de Anna van Burenstraat, de Charlotte de Bourbonstraat, de Karel Doormanstraat en de Willem de Zwijgerlaan in de nieuwe wijk [[Landlust]]. In 1975 werd Labor de nieuwe eigenaar van alle vastgoed van de ''Amsterdamsche Vereeniging tot het bouwen van Arbeiderswoningen'', toen de stichting alle woningen van de moedermaatschappij renoveerde. De lege vereniging werd pas geliquideerd op 31 december 1987. Woningstichting Labor en [[woningstichting]] [[Eigen Haard (woningbouwvereniging)|Eigen Haard]] in Amsterdam fuseerden in 1992.
 
Thans is het resterende vastgoedbezit van de ''Amsterdamsche Vereeniging tot het bouwen van Arbeiderswoningen'' daarom in eigendom en beheer bij [[woningcorporatie]] [[Eigen Haard (woningbouwvereniging)|Eigen Haard]]. Sommige woningen zijn in de laatste decennia verkocht en zijn nu particulier woningbezit.
 
{{Commonscat|Amsterdamsche Vereeniging tot het bouwen van Arbeiderswoningen}}
{{Appendix|2=
{{Bron|bronvermelding=
* ''Woningbouw voor arbeiders in het 19e-eeuwse Amsterdam'', Carol Schade, Amsterdam 1981
* ''Thuis in Amsterdam : verleden, heden en toekomst van Woningbedrijf Amsterdam'', Pieter van Kesteren. [[SUN (uitgeverij)|Uitgeverij SUN]], Nijmegen, 2001. ISBN 90 5875 171 6
* ''Van Amsterdamse Huize, ontwikkeling en identiteit van het Woningbedrijf Amsterdam'', Frank Smit, Woningbedrijf Amsterdam, 1993
* ''Amsterdam, het mekka van de volkshuisvesting, sociale woningbouw 1909-1942'', Vladimir Stissi, Uitgeverij 010, Rotterdam 2007
}}