Slag bij de Falklands: verschil tussen versies

307 bytes verwijderd ,  9 jaar geleden
Seydlitz afgesplitst; stijl; links; {feit}
k (r2.7.1) (Robot: toegevoegd: ar:معركة جزر فوكلاند)
(Seydlitz afgesplitst; stijl; links; {feit})
 
== Sir Doveton Sturdee ==
Na de smadelijke nederlaag bij Coronel zwoer de Britse admiraal Lord [[John Fisher (admiraal)|John Fisher]] wraak. Hij liet een vlooteenheid onder bevel van viceadmiraal Sir [[Frederick Sturdee|Frederick Doveton Sturdee]] opstomen naar de Falklands met als opdracht om de Duitse [[kruiser]]s op te sporen en te onderscheppen. De Britse vlooteenheid telde twee moderne kruisers, HMS ''[[HMS Invincible (1907)|HMS Invincible]]'' en ''[[HMS Inflexible (1907)|HMS Inflexible]]''. Sturdee had verder nog drie gepantserde kruisers HMS ''Carnarvon'', ''Cornwall'' en ''Kent'' en twee [[lichte kruiser]]s HMS ''Bristol'' en ''Glasgow'' en de hulpkruiser HMS ''Macedonia''. De vlooteenheid was pas ter plaatse aangekomen en lag in de haven van Stanley, een marinesteunpunt en de hoofdstad van de Falklands, aangemeerd om opnieuw kolen te bunkeren.
 
== Kruisers in zicht ==
De zee was glad als een spiegel, de zon scheen fel aan de onbewolkte hemel en er stond een zwakke bries uit het noordwesten. Het was zomer in het zuidelijk halfrond. Het zicht was uitstekend. De kruisers ''Gneisenau'' en ''Nürnberg'' kwamen om 9 uur nabij Stanley en de uitkijk van de ''Gneisenau'' zag van in zijn mast de Britse kruisers liggen. Hij herkende ze door zijn kijker aan hun masten.
 
== Aanvallen of vluchten? ==
Von Spee wist niet, dat de schepen kolen aan het bunkeren waren. Als hij had aangevallen, dan warenzouden de kruisers een gemakkelijk doelwit geweest. Als hijDoor een schip hadtot kunnenzinken kelderen,te danbrengen zouhad dathij de havengeul voor de andere kruisers versperd hebben kunnen versperren.
 
== De ''Canopus'' waakt ==
Toen lietopende dehet Britse HMS ''Canopus'' zijnhet [[Kanon (geschut)|kanonnen]] bulderenvuur. HMS ''Canopus''Dit was een verouderd schip, nog ongepantserdzonder schip[[pantser (militair)|pantser]]. Het was bij hoogtij aan de grond gezet. Heten moest de haven van Stanley beschermen. Zo kon het als een [[fort schieten(vesting)|fort]] haar [[kanon (geschut)|kanons]] afschieten, zonder hinder van de deining. Het lag beschut achter een helling. Von Spee wist niet wat er gebeurde, beval rechtsomkeert te maken en te vluchten naar het zuidoosten, pal tegen de wind in. De bemanning van de ''Canopus'' klaagde er later over, dat hun rol in de slag onvoldoende naar waarde geschat was,; ze hadden immershad geen premie ontvangen. Als Von Spee had kunnen naderen en schieten, dan had de slag misschien een ander verloop gekend.
 
== Achtervolging op zee ==
De ''Kent'' zette als eerste de achtervolging in. Sturdee gaf de kombuis bevel om een uitgebreid [[Engels ontbijt]] op te dienen. Hij wilde zijn bemanning aansterken voor de zware dag die hen te wachten stond. Rond 10 uur waren alle kruisers op volle stoom in de achtervolging. Von Spee had 24 km voorsprong. Rond 13 uur losten de Britten een schot aan bakboord van de ''Leipzig''.
 
== Coriolis speelt mee ==
De Britse wiskundige [[John Littlewood]] tekende nadien uit de mond van een aanwezige officier op, dat alle schoten 100 [[yard]] links van hun doelen terecht kwamen. De schootstabellen hielden rekening met de [[Corioliskracht]]. Alleen duurde het even, voor de Britten doorhadden, dat ze het teken van de correctie moesten omkeren, omdat ze zich in het zuidelijk halfrond bevonden.{{feit}}
 
== De slag ==
Von Spee zag op zijn [[Zeiss ]]-afstandsmeters, dat de Britten 25,5 knopen voeren terwijl hij maar 22,5 knopen haalde. De Britten zouden hem dus inlopen voor de avond viel en hij op de duisternis kon hopen om te ontkomen. Omdat de vlucht dus geen zin had, besloot hij om te vechten. Hij wierp om 13u20 alleen zijn twee zware kruisers in de slag, om zo tenminste aan zijn drie lichte kruisers uitzicht op redding te bieden. Er stond een noordwestnoordwestelijke bries. Daardoor woei de rook uit de schouwenschoorsteenpijpen van de Duitse kruisers in de richting van de Britse schepen als een soort [[rookgordijn]]. Von Spee kon de Britten wel scherp zien. De Britten probeerden tevergeefs om vonVon Spee uit die gunstige positie te lokken. De ''Scharnhorst'' en de ''Gneisenau'' troffen de ''Invincible'', maar het pantser weerstond de treffers. Von Spee had acht 210 mm kanons, terwijl de Britse kruisers elk acht 305 mm kanons hadden. Dit wil zeggen, dat de Britten zijn pantser konden doorboren van op een afstand waarop zijn vuur zou afketsen op hun pantsers. Veertig minuten later lagen de ''Invincible'' en de ''Inflexible'' langszij. De zoemer klonk. Vijf tellen later luidde de bel en braakte uit alle 16 monden vuur op de ''Scharnhorst'' en de ''Gneisenau''.
 
=== De ''Scharnhorst'' ===
 
=== De ''Gneisenau'' ===
De ''Gneisenau'' bleef terugschieten en ontwijken tot om 17u15 de munitie op was. De ''Gneisenau'' zonk om 18u02. 190 opvarenden werden gered en in de boeien geslagen. Hieronder was kapitein [[Hans Pochhammer]]. Hij gaf in 1924 te [[Leipzig]] zijn memoires uit: “Graaf''Graaf Spee’s laatste vaart''.
 
=== De ''Nürnberg'' ===
De ''Nürnberg'' voer op volle kracht, maar werd achtervolgd door de ''Kent'' zat erachter. Uiteindelijk brak het gevecht los om 17u30. De ''Kent'' had een sterker pantser en zwaardere kanonnen. Om 18u30 ontploften twee stoomketels van de ''Nürnberg''., Omwaarna het schip om 19u27 kapseisde de ''Nürnberg''. Een handvol bemanningsleden hing met een haak aan het zinkende schip en wuifde met een vlag. De Britten visten ze op uit de zee.
 
=== De ''Leipzig'' ===
De ''Glasgow'' en de ''Cornwall'' zaten achter de ''Leipzig''. Toen de ''Leipzig'' zonder munitie zat, vuurde hij twee [[lichtkogel]]s af ten teken van overgave. De ''Glasgow'' staakte het vuur, maar om 21u23 maakte de ''Leipzig'' slagzij 130 km ten zuidoosten van de Falkland eilanden. MaarSlechts 18 opvarenden overleefden. Die DuitsersZij beweerden later, dat kapitein John Luce van de ''Glasgow'' had bevolen om op de drenkelingen te schieten. <ref>Als dit met de waarheid strookt, dan kan het uit vergelding geweest zijn voor wat de ''Nürnberg'' met de ''Monmouth'' gedaan had in de slag bij Coronel.</ref>
 
=== De ''Dresden'' ===
De lichte kruiser ''Dresden'' ontkwam als enige van de vijf, zoals Von Spee had gehoopt. Het schip zwalkte nog drie maanden rond, totdat het zonder proviand kwam te zitten en de kapitein zich op 14 maart 1915 overgaf op de [[Juan Fernández-archipel]]. Hij liet het schip ontruimen en deedliet toen de munitiekamer in de lucht vliegen.
 
=== DeDrie ''Baden''Duitse en de ''Santa Isabel''transportschepen ===
De Kapiteingezagvoerder van de HMS ''Bristol'' meldde om 11u27 aan Sturdee dat hij drie Duitse transportschepen had opgemerkt bij [[Port Pleasant]] aan de oostelijke kust van de Falkland eilanden. Sturdee beval de ''Macedonia'' om zich bij de ''Bristol'' te vervoegenvoegen en de Duitse transportschepen te vernietigen. DeOm 13u00 gaven de ''BadenMacedonia'' wasen de ''Bristol'' de bemanningen van de ''Baden''<ref>De ''Baden'' uit 1913, mat 7500 ton en voer in dienst van de rederij [[Hapag]].</ref> en de ''Santa Isabel''<ref>De ''Santa Isabel'', wasgebouwd vanin 1914, mat 5200 ton en behoorde tot de rederij [[Hamburg-Sud-Amerika]]. Om 13u00 gaven de ''Macedonia'' en de ''Bristol'' de bemanningen van beide schepen</ref> 10 minuten tijd om hun schepen te verlaten. Ze bevonden zich toen 80 km van Stanley. De Britten enterden en bleven 7 uur aan boord van de ''Baden'' en 8,5 uur aan boord van de ''Santa Isabel''. Toen brachten ze beide tot zinken. Dit is merkwaardig, omdat de schepen wellicht nog nuttig hadden kunnen zijn voor de Britten.
 
De ''Seydlitz'' was een passagiersschip dat 2000 man kon vervoeren. Ze was eigendom van de rederij Norddeutscher Lloyd. Het was gebouwd op de [[Schichau-Werke|F. Schichau scheepswerf]] in 1903 en had dus zijn beste tijd gehad. Toen de oorlog uitbrak, voer de 'Seydlitz' van [[Sydney]] in [[Australië (land)|Australië]] naar [[Bahía Blanca (stad)|Bahia Blanca]] in [[Argentinië]]. In November 1914 was ze naar Valparaíso in Chili gevaren, wat toen een centrum was voor mobilisatie van Duitse reservisten en vrijwilligers uit Zuid-Amerika. ToenTerwijl de ''Bristol'' en de ''Macedonia'' zich op de ''Baden'' en de ''Santa Isabel'' richtten, zette de ''[[Seydlitz (1903)|Seydlitz]]'' tegen 14 knopen koers naar het zuidwesten. Zo ontkwam de ''Seydlitz'' naar Argentijnse wateren. Ze voer de haven van [[San Antonio Oeste]] binnen en gaf zich uit voor een ziekenhuisschip. De Argentijnse autoriteiten lieten zich niet om de tuin leiden en legdelegden de ''Seydlitz'' aan de ketting tot het einde van de oorlog.
=== De ''Seydlitz'' ===
De ''Seydlitz'' was een passagiersschip dat 2000 man kon vervoeren. Ze was eigendom van de rederij Norddeutscher Lloyd. Het was gebouwd op de [[Schichau-Werke|F. Schichau scheepswerf]] in 1903 en had dus zijn beste tijd gehad. Toen de oorlog uitbrak, voer de 'Seydlitz' van [[Sydney]] in [[Australië (land)|Australië]] naar [[Bahía Blanca (stad)|Bahia Blanca]] in [[Argentinië]]. In November 1914 was ze naar Valparaíso in Chili gevaren, wat toen een centrum was voor mobilisatie van Duitse reservisten en vrijwilligers uit Zuid-Amerika. Toen de ''Bristol'' en de ''Macedonia'' zich op de ''Baden'' en de ''Santa Isabel'' richtten, zette de ''Seydlitz'' tegen 14 knopen koers naar het zuidwesten. Zo ontkwam de ''Seydlitz'' naar Argentijnse wateren. Ze voer de haven van [[San Antonio Oeste]] binnen en gaf zich uit voor een ziekenhuisschip. De Argentijnse autoriteiten lieten zich niet om de tuin leiden en legde de ''Seydlitz'' aan de ketting tot het einde van de oorlog.
 
== Naschrift ==
Ter ere van de gesneuvelde viceadmiraal liep in 1934 het slagschip ''[[Admiral Graf Spee]]'' van stapel. Dit leverde de eerste zeeslag van de [[Tweede Wereldoorlog]], opnieuw in Zuid-Amerikaanse wateren en opnieuw in het voordeel van de Britten. Naar de ''Invincible'' noemde de Britten later eenhun vliegdekschip ''[[HMS Invincible (R05)|HMS Invincible]]''{{feit}}, dat een rol speelde in de [[Falklandoorlog]].
 
{{Appendix}}
{{Commonscat|Battle of the Falkland Islands}}
 
54.526

bewerkingen