Grote klinkerverschuiving (Engels): verschil tussen versies

geen bewerkingssamenvatting
(→‎Achtergrond: woord weggevallen?)
Geen bewerkingssamenvatting
De '''grote klinkerverschuiving''' in de Engelse taal (Engels: '''Great Vowel Shift''') was een grootschalige systematische [[klankverschuiving]] die de uitspraak van de [[klinker (klank)|klinker]]s van het [[Middelengels]] betrof. Deze verschuiving vond plaats tussen de [[12e eeuw|12e]] en de [[16e eeuw]] in het zuiden van [[Groot-Brittannië]]. Het verschijnsel is voor het eerst uitgebreid bestudeerd door [[Otto Jespersen]], later onder anderenmeer door [[William Labov]].
 
== Klankverschuivingen ==
 
== Complicaties ==
 
Doordat ''ea'' gemakkelijk korter wordt voor [[coronaal|coronalen]], zoals bijvoorbeeld ''dead'', ''head'' en ''threat'' ontstond als gevolg van de grote klinkerverschuiving [[fonemische neutralisatie]]; deze klinker ging namelijk exact hetzelfde klinken als de korte {{IPA|[ɛː]}} van /brɛːd/.
 
== Uitzonderingen ==
De hierboven beschreven klankverschuivingen golden niet voor alle klinkers van het Engels. '''ea''' veranderde bijvoorbeeld niet in {{IPA|[iː]}} in sommige woorden zoals ''great'', ''break'', ''steak'', ''swear'' and ''bear''. Ook de eerste klinker in ''father'' veranderde niet in {{IPA|[ɛː]}} Ook bij enkele [[leenwoord]]en zoals ''Umlaut'' en ''soufflé'' is de klankverschuiving niet opgegaan, maar deze woorden werden pas na de grote Engelse klinkerverschuiving geïmporteerd en zijn dus schijnuitzonderingen.
 
== Achtergrond ==
 
De oorzaak van de grote Engelse klinkerverschuiving wordt door sommigen toegeschreven aan de [[Zwarte Dood]]. Doordat veel mensen als gevolg van deze ziekte naar het zuiden van Engeland emigreerden, zouden diverse [[regiolect]]en en [[sociolect]]en zich vermengd hebben (de lagere klassen kwamen bijvoorbeeld opeens veel meer in contact met de hogere), waardoor de nieuwe standaarduitspraak van het Engels zou zijn ontstaan. Anderen leggen eerder het verband met de [[Honderdjarige Oorlog]], waardoor aan het begin van de 15e eeuw de prestige van het [[Frans]] aanzienlijk was gedaald en die van het Engels juist gestegen. Hierdoor werden Franse uitspraken in het vervolg gemeden en ontstond er [[hypercorrectie]] van de uitspraak van het Engels. Ook bepaalde sociale en politieke opwerkingen kunnen een grote rol hebben gespeeld.
 
==Historische betekenis==
De grote Engelse klinkerverschuiving vormde waarschijnlijk de belangrijkste mijlpaal die de overgang van het [[Oudengels]] naar het Middelengels markeerde. Voorheen werden alle klinkers in het Engels zo´n beetje hetzelfde gearticuleerd als op het Europese vasteland. Het feit dat de spelling van het moderne Engels nog steeds is gebaseerd op de uitspraak van het [[Middelengels]] (vanwege de uitvinding van de [[druktechniek]], die precies samenviel met de grote Engelse klinkerverschuiving) is er de oorzaak van dat de spelling van het Engels tegenwootdig zo vaak problemen oplevert, omdat ze zo ver van de [[gesproken taal]] afstaat.
 
 
==Referenties==
 
{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Great Vowel Shift|oldid=|datum=20090601|sectie=}}
{{Appendix}}
 
{{appendix}}
 
[[Categorie:Fonologie]]