Excommunicatie: verschil tussen versies

339 bytes toegevoegd ,  10 jaar geleden
stijl +laïcisering
(link)
(stijl +laïcisering)
 
== Geschiedenis ==
In de [[Middeleeuwen]] had de excommunicatie, of beter gezegd: de (kerk)ban, ook gevolgen voor de niet-kerkelijke status van de geëxcommuniceerde. De kerkelijke ban werd in de Middeleeuwen doorgaans gevolgd door een [[vogelvrij]]verklaring door de wereldlijke macht (rijksban), wat het financiële en politieke faillietfaillissement betekende. Maatschappelijke posities werden verbeurd verklaard.
 
In [[1076]] deed paus [[Paus Gregorius VII|Gregorius VII]] de Duitse keizer [[Hendrik IV (keizer)|Hendrik IV]] in de ban, naar aanleiding van de [[Investituurstrijd]]. De positie van de keizer werd hierdoor onhoudbaar, en in [[1077]] zag de keizer zich genoodzaakt op zijn blote voeten drie dagen achtereen in de sneeuw voor het kasteel [[Canossa]] boete te doen, waarop de paus de excommunicatie weer ophief.
== Christendom ==
=== Rooms-katholieke Kerk ===
In de [[Rooms-katholieke Kerk]] betekent excommunicatie de uitsluiting van een lid van de kerk uit de kerkelijke ''gemeenschap''. De betrokkene wordt echter veelal geacht verder deel uit te maken van de Katholieke Kerk op grond van het ontvangen [[Doop (sacrament)|doopsel]] - evenwel sluiten de volgende overtredingen wel van de Katholieke Kerk uit: de [[geloofsafval]], de publieke, formele [[ketterij]] en het formele [[schisma]]. Wat betreftBij sommige vormen van schisma en ketterij kan de excommunicatie volgen, maar wanneer de overtredingovertredingen onbewust, niet willens en wetens, begaan zijn, waardoorkan men hiervoor weliswaar geëxcommuniceerd worden, maar valt hierdoor nog niet automatisch uit de Katholieke Kerk gevallen is.
 
Excommunicatie wordt in overige gevallen beschouwd als een tijdelijke ban die ophoudt te bestaan bij (ten laatste) de dood.
 
De consequenties van excommunicatie voor leken betreffen vooral het uitsluiten van het ontvangen van het [[sacrament]] van de [[eucharistie]], de [[biecht]] en het [[Ziekenzalving|oliesel]] alsmede het verdienen van [[aflaat|aflaten]]. Veel kerkjuristen zijn bovendien van mening dat een excommunicatie ook gevolgen voor het ontvangen van andere sacramenten kan hebben.
 
Tegenwoordig beschouwt men laïcisering (het ontnemen van een geestelijk ambt) als een ergere straf dan excommunicatie.<ref>[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/archief/article/detail/1019238/2010/09/11/Nine-Eleven-voor-de-Belgische-kerk.dhtml Marc Peeperkorn, in "De Volkskrant", 11 sep. 2010.]</ref>
 
=== Protestantse kerken ===
 
==== Jehova's getuigen ====
[[Jehova's getuigen]] kennen een actieve vorm van excommunicatie met verstrekkende gevolgen voor degene die het raakt. Wanneer een Jehova's getuige de regels van het [[Besturend Lichaam]] van Jehova's getuigen overtreedt (zoals seks buiten het huwelijk of het niet langer geloven van de doctrines van het Besturend Lichaam) en geen berouw toont, wordt deze persoon ''uitgesloten'' uit de gemeente. Het besluit hiertoe wordt genomen door een ''rechterlijk comité'' dat bestaat uit (meestal) drie ''ouderlingen''. Van dit besluit wordt een formele mededeling gedaan op een vergadering van de gemeente van Jehova's getuigen. Als een Jehova's getuige wordt uitgesloten, hebben zijn voormalige geloofsgenoten geenmet contacthem metof dehaar geen contact uitgeslotenemeer, zelfs als die een naast familielid is (behalve thuiswonende kinderen); Jehova's getuigen groeten hun vroegere geloofsgenoten zelfs niet. Zij baseren zich voor deze maatregelen op [[1 Korintiërs]] 5:11-13 en [[2 Johannes]] 10,11.
 
Formeel is het doel van uitsluiting tweeledig: enerzijds de persoon "tot berouw te brengen", anderzijds om geen negatieve invloed van deze persoon op de overige leden van de gemeenschap te laten uitgaan. Wanneer een uitgeslotene later berouw toont, kan hij opnieuw opgenomen worden in de gemeente (''hersteld'').
 
Er is veel kritiek op de verregaande toepassing van dedeze interpretatievorm van het Besturend Lichaamexcommunicatie. Veel mensenVelen zien dit alshierin een zeer zware straf en wijzen operop dedat toepassinghet als dreigmiddel kan worden gebruikt tegen leden van de gemeenschap die kritiek hebben op bepaalde leerstellingen of regels van het Besturend Lichaam. AlsWanneer zij deze kritiek ventileren, dreigt uitsluiting.
{{zie artikel|Zie meer informatie op [[Jehova's getuigen en disciplinering]]}}
 
De [[Jodendom|joodse]] gemeente kent de ban als '''cherem'''. Deze strafmaatregel tegen weerspannige of opstandige leden gaat terug tot de Tannaïtische periode of eerder, de tijd van het ontstaan van de [[Misjna]] in de eerste en tweede eeuw. Voor de wijzen van de Misjna ging de cherem (of eigenlijk de ''nidoei'') fungeren als een vorm van uitstoting. Iemand die een overtreding tegen de wet pleegde werd ''menoede'' ofwel 'onrein' verklaard. Zo iemand werd geïsoleerd van de gemeenschap en met verachting bejegend. Mogelijk was er een nog specifiekere nidoei, een soort uitstoting uit de gelederen van de Farizeeën of schriftgeleerden. In de loop der tijd werd de cherem als een strengere straf dan de nidoei beschouwd.
 
Een historisch voorbeeld hiervan is de cherem die op 27 juli [[1656]] werd uitgesproken over [[Baruch Spinoza]] door de [[Sefardische Joden|Sephardische gemeente]] van Amsterdam. Door de discriminatie van [[Joden]] had de gemeenschap toen ook macht over het vestigingsrecht in een plaats, waardoor Spinozamen verplichtSpinoza kon wordenverplichten de stad te verlatenenverlaten, en het verboden werd om met hem in contact op te tredennemen of zelfs maar met hem in één huis te verblijven.
 
== Zie ook ==
1.164

bewerkingen