Kristal (glas): verschil tussen versies

94 bytes verwijderd ,  9 jaar geleden
k
stijl; link; voetnoot
k (stijl; link; voetnoot)
[[Bestand:Star Collection.jpg|thumb|right|250px|Voorwerpen van kristal]]
'''Kristal''' is materiaal dat bestaat uit [[glas]] dat een zekere hoeveelheid [[lood(II)oxide]] bevat.
 
Helder loodkristalglas werd in [[1676]] voor het eerst op industriële schaal in 1676 geproduceerd door de Engelse glasmaker [[George Ravenscroft]].
De Engelse glasmaker George Ravenscroft was de eerste die helder loodkristalglas produceerde op industriële schaal in 1676.
 
Let wel, inIn natuurwetenschappelijke zin is kristalglas helemaal geen [[Kristal (natuurwetenschappen)|kristal]], omdat de moleculen niet in een regelmatige structuur zijn gerangschikt.<ref>In het [[Spaans]] wordt zelfs iedere glassoort ''cristal'' genoemd.</ref> Glas bestaat uit een mengeling van [[siliciumdioxide]] (voornaamste bestanddeel van kwartszand) en metaaloxiden. Door het te verhitten, smelt het tot een dikke substantie die makkelijk te vormen (blazen) is en door afkoeling hard wordt, waarbij geen kristalstructuur ontstaat: glas kristalliseert niet, maar vormt een [[amorf]]e vaste stof.
In het [[Spaans]] is het nog erger: iedere glassoort wordt in het Spaans ''cristal'' genoemd.
 
Glas waaraan in zekere mate lood is toegevoegd mag kristal heten (hoewel het dus eigenlijk geen kristal is). Volgens Europese regelgeving moet kristal meer dan tien procent loodoxide bevatten. Als het meer dan 30 procent lood bevat, is het hoog loodkristal zoals [[Swarovski]] (circa 32 procent lood).
Glas bestaat uit een mengeling van [[siliciumdioxide]] (voornaamste bestanddeel van kwartszand) en metaaloxiden. Door het te verhitten, smelt het tot een dikke substantie die makkelijk te vormen (blazen) is en door afkoeling hard wordt, waarbij geen kristalstructuur ontstaat: glas kristalliseert niet, maar vormt een [[amorf]]e vaste stof.
Hoe hoger het loodgehalte hoe hoger de [[brekingsindex]]. Een materiaal met een hoge brekingsindex vertoont meer schittering en heeft een rijker kleurenspectrum.<br>
 
Het is overigens niet gezond om in dergelijk sterk loodhoudend glas dranken te bewaren daar er bij langdurig contact van het glas met de inhoud meetbare hoeveelheden lood uit het glas in de vloeibare inhoud kunnen oplossen.{{feit}}
Glas waaraan in zekere mate lood is toegevoegd mag kristal heten (hoewel het dus eigenlijk geen kristal is). Volgens Europese regelgeving moet kristal meer dan tien procent loodoxide bevatten. Als het meer dan 30 procent lood bevat, is het hoog loodkristal zoals [[Swarovski]] (circa 32 procent lood).
 
Hoe hoger het loodgehalte hoe hoger de [[brekingsindex]]. Een materiaal met een hoge brekingsindex vertoont meer schittering en heeft een rijker kleurenspectrum.
Het is overigens niet gezond om in dergelijk sterk loodhoudend glas dranken te bewaren daar er bij langdurig contact van het glas met de inhoud meetbare hoeveelheden lood uit het glas in de vloeibare inhoud kunnen oplossen.
 
Glas met een hoog loodgehalte wordt ook wel gebruikt in de nucleaire industrie, omdat het lood [[röntgenstraling|röntgen-]] en [[gammastraling]] tegenhoudt.
== Toepassingen van kristal ==
In kristal kan men vele gebruiksvoorwerpen maken zoals water-, wijn- en champagneglazen. Luxe karaffen, ijsemmers, taartschotels, asbakken, fotokaders, papierbezwaarders, vazen en schalen, kandelaars en [[kroonluchter]]s worden bij meerdere kristalproducenten vervaardigd. Kristal verwerft een extra schoonheid door het te slijpen. Dit kan zowel met de hand als machinaal gebeuren.
Glazen kunnen mondgeblazen zijn (in het <ref>Frans: "soufflé bouche)".</ref> of volledig mechanisch gemaakt worden. Mondgeblazen en manueel geslepenhandgeslepen glazen zijn uiteraard duurder dan mechanisch geproduceerde glazen.
 
== Normen ==
 
== Enkele merken ==
Kristal wordt in vele Europese landen gemaakt, maar eveneens in Japan, Canada, Rusland en Wit-Rusland. In België wordt het kristal van het merk [[Val-Saint-Lambert|Val Saint Lambert]] gemaakt te [[Seraing]], bij het bedrijf Cristalleries du Val-Saint-Lambert.
 
Franse kristalmerken zijn o.a. Cristal d'Arques, Hartzviller, Cristal de Sèvres , Cristalleries Royales de Champagne, Saint Louis, Daum en [[Lalique]].
* [[Kristal (natuurwetenschappen)]]
* [[Bergkristal]]
 
{{Appendix}}
 
[[Categorie:Glas]]
53.773

bewerkingen