Paalworm: verschil tussen versies

38 bytes toegevoegd ,  9 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
k (r2.7.1) (robot Erbij: ms:Kampang)
}}
 
[[Bestand:Mobachius.jpg|thumb|right|280px|De Gevreesdegevreesde Paalwormpaalworm volgens een pamflet uit 1733]]
[[Bestand:Teredo navalis in wood.jpg|thumb|leftright|250px|Paalworm in hout]]
De '''paalworm''' (''Teredo navalis'') is een in zee levend [[tweekleppigen|tweekleppig]] [[weekdieren|weekdier]].
 
Omdat de [[schelp]] slechts een klein deel van het langgerekte lichaam bedekt, lijken paalwormen oppervlakkig gezien op wormen[[worm]]en. De jonge paalworm zet zich vast op een zich onder water bevindend stuk [[hout]] en gebruikt zijn schelp als instrument om daarin een gang te boren. Tot voor kort waren biologen van oordeel dat de paalworm het hout niet eet, maar alleen als schuilplaats gebruikt. Via de opening van het geboorde gat zuigt het dier zeewater naar binnen, waaruit hij voedseldeeltjes filtert. Volgens nieuwere inzichten leeft de paalworm in [[symbiose]] met bepaalde bacteriën die [[cellulose]] kunnen verteren, en zou een deel van het voeding langs deze weg worden verkregen. Naarmate de paalworm groeit (hij kan enkele tientallen centimeters lang worden), wordt de gang verder uitgeboord waardoor deze langer wordt. De wanden van de boorgang worden met een kalklaagje bedekt.
 
Tot voor kort waren biologen van oordeel{{feit}} dat de paalworm het hout niet eet, maar alleen als schuilplaats gebruikt. Via de opening van het geboorde gat zuigt het dier zeewater naar binnen, waaruit hij voedseldeeltjes filtert. Volgens nieuwere inzichten leeft de paalworm in [[symbiose]] met bepaalde bacteriën die [[cellulose]] kunnen verteren en zou een deel van de voeding langs deze weg worden verkregen. Naarmate de paalworm groeit (hij kan enkele tientallen centimeters lang worden), wordt de gang verder uitgeboord waardoor deze langer wordt. De wanden van de boorgang worden met een kalklaagje bedekt.
 
== Exoot ==
Lange tijd heeft men{{feit}} aangenomen dat de paalworm afkomstig was uit Oost-Azië en met schepen onbedoeld was geïmporteerd; dan zou het dus om een [[exoot]] gaan. Latere onderzoekers{{feit}} hebben echter vastgesteld dat de paalworm ook [[pelagische zone|pelagisch]] kan leven en gaan er vanuit dat de soort destijds ook in de Noordzee voorkwam, mede door gevonden fossiele resten. Toegenomen scheepvaart na de Middeleeuwen zou dan het dier in Europa de kans hebben gegeven zich verder te verspreiden. In Nederland werden omstreeks [[1730]] paalwormen aangetroffen en toenmalige houten [[Dijk (waterkering)|dijkbeschoeiingen]] ernstig aangetast. Om overstromingsrampen te voorkomen, moest men deze dijkbeschoeiingen door zware stenen vervangen.
 
De paalworm vormde ook een ernstige bedreiging voor houten schepen. De schepen kregen een tweede huid van grenenhout, die na aangetast te zijn, afgenomen kon worden. Als extra bescherming werden tussen de eiken- en grenenhouten romp koeienhuiden gestopt.
 
== Zie ook ==
[[Bestand:Teredo navalis in wood.jpg|thumb|left]]
* [[Lijst van Mollusca #T|Lijst van Mollusca]]
 
== Externe links ==
* [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=duikgids&record=Teredo+navalis SoortenBank.nl] beschrijving en afbeeldingen
* [http://books.google.com/books?id=LEdE8PHD0O4C&pg=PP5&dq=Verslag+over+den+Paalworm Verslag over den Paalworm] (pdf, volledige tekst)]
 
== Zie ook ==
* [[Lijst van Mollusca #T|Lijst van Mollusca]]
 
== Externe link ==
* [http://books.google.com/books?id=LEdE8PHD0O4C&pg=PP5&dq=Verslag+over+den+Paalworm Verslag over den Paalworm (pdf, volledige tekst)]
* [http://www.houtinfo.nl/main.php?mn=0&id=299&sresult=true&cs=grenen* Paalworm op de website van Centrum Hout]
 
 
{{Bron|bronvermelding=
* {{Aut|Vrolik, W., Harting, P., Storm Buysing, D.J., van Oordt, J.W.L. en von Baumhauer, E.H.}}, 1860. ''Verslag over den Paalworm''. Natuurkundige Afdeeling der Koninklijke Nederlandsche Akademie van Wetenschappen, Amsterdam, C.G. van der Post, 158 pp.
}}
 
 
[[Categorie:Schelp]]
Anonieme gebruiker