Fiets: verschil tussen versies

2.234 bytes toegevoegd ,  10 jaar geleden
k
Wijzigingen door 82.92.199.99 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Rasbak
k (Wijzigingen door 82.92.199.99 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Rasbak)
{{wrapper}}
hand gewezen, toen bleek dat het woord sinds [[1870-1879]] in Nederland voorkwam (hoewel het toen niet gebruikelijk was). Een tweede verklaring is dat het een verbastering is van het wat lange en lastig uit te spreken Franse 'vélocipède'. Tussenvormen als 'fielsepee' kwamen bijvoorbeeld in Twente voor.
|{{Infobox vervoermiddel
| afbeelding = EuropeanCityBikeBlue.jpg
| voortdrijving = spierkracht
| periode = na [[1816]]
| snelheid = 10-25 km/u (sportieve mensen meer (25-60 km/u))
| beschikbaarheid = particulier bezit
| infrastructuur = [[weg]]
| doelgroep = particulier vervoer tot ca. 25 km
}}
|-
|[[Bestand:Bicycle evolution-numbers.svg|thumb|right|258px|Ontwikkeling van de fiets. 1: Karl von Drais (Duitsland), 2: Thomas McCall (Schotland), 3: Piere Llallement (Frankrijk), 4: James Starley (Frankrijk), 5: John Kemp Starley (Engeland), 6: Racefiets (USA), 7: Mountain Bike (USA)]]
|-
|[[Bestand:Michaux boneshaker.jpg|thumb|right|258px|Michaux "boneshaker" van ca. 1870]]
|-
|[[Bestand:Bicycling-ca1887-bigwheelers.jpg|thumb|258px|Fietsen, ca. 1887]]
|-
|[[Bestand:Molen Tot Voordeel en Genoegen legerfiets Zwitserland.jpg|thumb|right|258px|Voormalige Zwitserse legerfiets]]
|-
|[[Bestand:St Benets Oxford.jpg|thumb|right|250px|Mountainbike]]
|-
|[[Bestand:EuropeanCityBikeSilver.jpg|thumb|right|250px|moderne stadsfiets]]
|-
|[[Bestand:EuropeanCityBikeOmafiets.jpg|thumb|right|250px|Omafiets]]
|}
 
Een '''fiets''' is een voertuig door spierkracht aangedreven. De hedendaagse fiets bestaat uit ten minste twee wielen, een [[Frame (fiets)|frame]], een [[Zadel (fiets)|zadel]], een stuur, een [[fietsketting]] en een [[trapas]] met [[Pedaal (fiets)|pedalen]]. Sommige fietsen hebben een ([[Hulpmotor|hulp]])motor. Tot 1966 was de wettelijke term in Nederland '''rijwiel'''. In Vlaanderen wordt ook het Franse '''velo''' gebruikt.
 
Van de fiets zijn andere vervoermiddelen afgeleid, zoals de vooral in [[Azië]] populaire [[riksja]] en [[becak]], en enkele gemotoriseerde varianten die als uitvindingen een ''"eigen"'' leven zijn gaan leiden: de [[bromfiets]], [[snorfiets]], [[Scooter (vervoermiddel)|scooter]] en [[motorfiets]].
 
==Etymologie==
De herkomst van het woord Nederlandse 'fiets' is onduidelijk. Het artikel in het [[Woordenboek der Nederlandsche taal]], geschreven in 1919, geeft twee etymologieën. Ten eerste zou het woord afgeleid zijn van de naam van een Wageningse wagenmaker, E.C. Viets, die rond 1880 rijwielen maakte. Deze voor de hand liggende verklaring werd van de hand gewezen, toen bleek dat het woord sinds [[1870-1879]] in Nederland voorkwam (hoewel het toen niet gebruikelijk was). Een tweede verklaring is dat het een verbastering is van het wat lange en lastig uit te spreken Franse 'vélocipède'. Tussenvormen als 'fielsepee' kwamen bijvoorbeeld in Twente voor.
 
Andere verklaringen zijn gezocht, maar voor deze geldt wat [[Ewoud Sanders]] indertijd schreef: "De herkomst van het woord fiets laat zich in twee woorden samenvatten: 'etymologie onbekend'." <ref>[http://www.ewoudsanders.nl/downloads/1996_Sanders,%20Ewoud_Fiets!.pdf Fiets! De geschiedenis van een vulgair jongenswoord] (Sdu 1996), blz 6</ref>