Aleksandr Mensjikov: verschil tussen versies

408 bytes toegevoegd ,  11 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
'''Aleksandr Danilovitsj Mensjikov''' ([[Russisch]]: Александр Данилович Меншиков) ([[Moskou]](?), [[1673]](?) - [[Berjozovo]], West-Siberië, [[1729]]) was een [[Rusland|Russisch]] staatsman, gouverneur van [[Sint Petersburg]], hertog van [[Ingermanland]] en na de dood van [[Peter de Grote]] in 1725 gedurende twee jaar feitelijk alleenheerser over Rusland.
 
Mensjikov was de zoon van een stalknecht en begon als pasteitjesverkoper in Moskou, en kon niet lezen noch schrijven. Hij trad als 14-jarige in dienst bij de Zwitserse Hugenoot [[François leFort]], steun en toeverlaat van Peter de Grote.
 
Hij nam 1695 en 1696 deel aan de [[Azovcampagnes|campagnes]] om [[Azov]] te veroveren op de Turken in de [[Russisch-Turkse Oorlog (1686-1700)|Russisch-Turkse oorlog van 1686 tot 1700]].
In 1697-1698 vergezelde hij als vrijwilliger tsaar Peter de Grote op zijn [[Grote Ambassade]] naar [[Nederland]] en [[Engeland]], en bestudeerde op de VOC-werven scheepsbouw. Mensjikov en de tsaar brachten een bezoek aan hert [[rariteitenkabinet]] van [[Frederik Ruysch]].
 
Na de dood van Lefort in 1699 werd Mensjikov de vertrouweling en rechterhand van Peter de Grote. Hij maakte zich verdienstelijk in de [[Grote Noordse Oorlog]] en werd in 1702 commandant van [[Sjlisselburg]]. In 1703 leerde hij de Litouwse [[Catharina I van Rusland|Marta Skavronskaja]], nam haar op in zijn huishouding en stelde haar voor aan de tsaar, die haar enkele jaren later in het geheim zou huwen. In 1709 streed hij in de [[Slag bij Poltava]]. In 1710 veroverde hij [[Riga]] en in 1713 [[Stettin]]. Ondertussen was hij in de adelstand verheven door keizer [[Leopold I van het Heilige Roomse Rijk]]. De tsaar had hem land gegeven waarop het [[Paleizencomplex Oranienbaum]] is verschenen.
 
Mensjikov was geïnteresseerd in vooruitgang en westerse ideeën. Als voorbeeld diende de Zweedse staatsinrichting. Hij had een sterrenwacht laten bouwen op zijn buitenplaats aan de [[Finse golf]]. In 1714 werd hij gekozen tot lid van [[Royal Society]], op uitnodiging van [[Isaac Newton]]. Inmiddels was Mensjikov een van de rijkste mannen in Rusland geworden. Hij zou over een miljoen [[roebel]]s beschikken en liet een paleis op het Vasiljevski-eiland in de [[Neva]] bouwen, dat aan [[Paleis het Loo]] doet denken, waarin 30.000 [[Delfts blauw|Delftse tegels]] zijn verwerkt.
 
Na de dood van Peter de Grote, werd hij voogd over [[Anna I van Rusland|Anna]] en [[Elisabeth I van Rusland|Elisabeth]], de twee dochters van de tsaar en bewerkte de benoeming van die tsarina, die de regering aan hem overliet,. middelsMiddels de zeskoppige [[Staatsraad van het Russische Rijk|Hoge Kroonraad]]. Hijzou hadhij hetmoeten planworden zijngecontroleerd. dochter Maria met [[Peter II van Rusland]] te laten trouwen, maar daar werd een stokje voor gestoken door de families Dolgokurov en Galitzyn.
 
Op 6 mei 1627 stierf de tsarina; zij is opgevolgd door de tsarevitsj [[Peter II van Rusland]]. Hij vatte het plan zijn dochter Maria met de nieuwe tsaar te laten trouwen, maar daar werd een stokje voor gestoken door de families Dolgokurov en Golitzyn op instigatie van tsaar. Op 20 september 1727 werd hij gevangengenomen en is na een proces met vrouw en kinderen naar een godverlaten oord in Siberië getransporteerd. Zijn goederen werden in beslag genomen en Mensjikov stierf twee jaar later in armoede. ZijnDe tsaar stierf in 1730 zonder een opvolger aan de wijzen. De kinderen zijnvan laterMensjikov zijn gerehabiliteerd door latere opvolgers.
 
{{DEFAULTSORT:Mensjikov, A}}
25.457

bewerkingen