Abhidhammapitaka: verschil tussen versies

230 bytes toegevoegd ,  16 jaar geleden
1 tot 7 verwijst naar de 7 boeken.
(1 tot 7 verwijst naar de 7 boeken.)
De '''Abhidhamma''' (ook wel Abhidhamma-pitaka) is het derde en laatst toegevoegde deel van het [[Pali Canon]] (of Tipitaka) van de [[Theravada]] traditie van het [[Boeddhisme]]. De Abhidhamma bevat geen toespraken van de [[Gautama Boeddha|Boeddha]], maar bestaat uit een theoretisch raamwerk gebaseerd op de leer van de Boeddha in de [[sutta-pitaka]], wat vervolgens tot in het meest precieze detail uitgewerkt is.
 
==Inhoud==
 
De Abhidhamma bestaat uit zeven boeken of gedeeltes:<br>
#1. [[Dhammasangani]] ("Opsomming van Fenomenen"). Dit boek geeft een opsomming van al de [[paramattha dhamma]] (ultieme werkelijkheden) in de wereld. Een van deze opsommingen gaat als volgt:
#*::52 [[cetasika]]s (mentale faktoren)
#*::89 verschillende staten van [[bewustzijn]]
#*::[[element (oudheid)|4 primaire fysieke elementen]] (aarde, water, vuur, ruimte), en 23 daarvan afgeleide fysieke fenomenen
#*::[[Nirvana (boeddhisme)|NibbanaNirvana]]
#[[Vibhanga]] ("Het boek van de Verhandelingen"). Dit boek is een voortzetting van de analyse van de Dhammasangani, in de vorm van een [[catechisme]].
#2 [[DhatukathaVibhanga]] ("BehandelingHet overboek van de ElementenVerhandelingen"). EenDit herhalingboek is een voortzetting van de voorgaandeanalyse boekenvan de Dhammasangani, in de vorm van vrageneen en antwoorden[[catechisme]].<br>
3 [[Dhatukatha]] ("Behandeling over de Elementen"). Een herhaling van de voorgaande boeken, in de vorm van vragen en antwoorden.<br>
#4 [[Puggalapaññatti]] ("Beschrijving van Individuen"). Geeft beschrijvingen van persoonlijkheid-typen.<br>
#5 [[Kathavatthu]] ("Controversiële punten"). Bevat vragen en antwoorden samengesteld door Moggaliputta Tissa in de derde eeuw voor Christus. Behandelt de controversiële verschillen tussen de verschillende [[vroege boeddhistische scholen]] (ook wel de [[Hinayana]] genoemd).<br>
#6 [[Yamaka]] ("Het Boek van de Paren"). Bevat een logische anaylse van veel van de concepten uit de voorgaande boeken.<br>
#7 [[Patthana]] ("Het Boek van Relaties"). Het grootste boek van de Abhidhamma (ongeveer 6000 paginas). Het behandelt de 24 [[conditionaliteitoorzakelijkheid|conditionele]] relaties tussen fenomenen.<br>
 
==Kritiek op de Abhidhamma==
 
De Abhidhamma is het meest controversiële gedeelte van het Pali Canon. Kritiekpunten zijn onder andere:
*De Abhidhamma is niet van de Boeddha afkomstig, maar samengesteld door [[bhikkhu|monniken]] na het overlijden van de Boeddha.
*De oorspronkelijke leer van de Boeddha is niet zo theoretisch en droog als de Abhidhamma.
*De Abhidhamma is onbegrijpelijk en maakt dat men de leer van de Boeddha te moeilijk gaat vinden.
*Veel splitsingen in de [[vroege boeddhistische scholen]] ontstonden door verschillende opvattingen over de Abhidhamma, niet over de inhoud van de oorsponkelijke toespraken van de Boeddha ([[de sutta-pitaka]]). Indien het tot zoveel conflictenverschillende conflicterende standpunten leidt, is er dus iets mis met het willen inpassen van de leer van de Boeddha is een strikt filosofisch raamwerk als de Abhidhamma.
*De Abhidhamma is gebaseerd op de notie dat de [[cetasika]]s (mentale faktoren) ''slechts voor een zeer minieme periode'' bestaan, waarna ze ten onder gaan en er een nieuwe of andere cetasika ontstaat (Zie [[dhammasangani]]). Deze notie vertegenwoordigt geen belangrijke originele leer van de Boeddha, en is waarschijnlijk een zeer specifieke (of kortzichtige) interpretatie van een van de vele uitspraken van de Boeddha. Het ''bestaan gedurende een zeer minieme periode'' is overigens niet hetzelfde als de notie ''dat alles onbestendig is'' ([[anicca]]), welke wel een belangrijke fundamentele lering van de Boeddha is.
*De Abhidhamma van het Theravada ontstond gedeeltelijk als reactie op het ontstaan van de Abhidhammas van de andere vroege boeddhistische scholen, en de proliferatie van nieuwe standpunten en geschriften in het [[hindoeïsme]]. Hierdoor ontstond er druk op de Theravada traditie om haar standpunt op de verschillende punten vast te stellen. De Abhidhamma komt daarom niet inherent voort uit de leer van de Boeddha, maar is gedeeltelijkten ookminste gedeeltelijk te verklaren uit de maatschappelijke of sociale omstandigheden in antiek India.
 
==Punten van verdediging==
 
De volgende punten van verdediging van de Abhidhamma worden vaak naar voren gebracht:
*Het is (volgens de commentariële traditie) de leer die de Boeddha aan zijn (overleden) moeder in de [[Tusita]] hemel onderwees. Toen de Boeddha hierna terugkwam naar de aarde, onderwees hij het ook aan zijn voorname discipel [[Sariputta]].
*Het is onderdeel van het [[Pali Canon]] en van de [[Theravada]] traditie.
*Het is een logisch gevolg van hetsystematische systematizerengedetailleerde analyse van de leer van de Boeddha.
 
==Externe links==
3.389

bewerkingen