Tamar van Georgië: verschil tussen versies

15 bytes verwijderd ,  10 jaar geleden
k
Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix
k (typo, replaced: Byzantijnse rijk → Byzantijnse Rijk met AWB)
k (Linkfix ivm sjabloonnaamgeving / parameterfix)
{{Infobox dynastie
| plaatjeafbeelding = [[Bestand:Tamari2150.jpg|200px]]
| naam = Tamari
| leven = ca. 1160-1213
 
== Jeugd en troonsbestijging ==
Tamar was een dochter van de Georgische koning [[George III van Georgië|George III]]. Tijdens haar jeugd werd haar vader geconfronteerd met een grote opstand van Georgische edelen (1177), die hij wist te onderdrukken; het jaar daarop werd Tamar benoemd tot medeheerser om daarmee aanspraken op de troon van andere takken van de familie de kop in te drukken.
 
Tamar was een dochter van de Georgische koning [[George III van Georgië|George III]]. Tijdens haar jeugd werd haar vader geconfronteerd met een grote opstand van Georgische edelen (1177), die hij wist te onderdrukken; het jaar daarop werd Tamar benoemd tot medeheerser om daarmee aanspraken op de troon van andere takken van de familie de kop in te drukken.
 
Na haar vaders dood in 1184 werd Tamar opnieuw gekroond in het [[klooster van Gelati]] (thans behorend tot het UNESCO-[[Werelderfgoed]]). Haar koningschap werd aanvankelijk echter fel bestreden, waardoor ze gedwongen werd aanzienlijke concessies te doen aan de heersende aristocratie. Zo werd de ''katholikos'' (patriarch van de [[Georgisch-orthodoxe Kerk]]) tot kanselier benoemd, waarmee hij zowel geestelijke als wereldlijke macht verwierf. Voorts werd ze gedwongen tot een huwelijk met de Russische prins Joeri die moest dienen als opperbevelhebber. Na de dood van ''katholikos'' Michael wist Tamar echter geleidelijk haar machtsbasis uit te breiden.
 
== Bloei van het koningschap ==
In 1187 wist Tamar een scheiding met prins Joeri door te drijven, hoewel deze nog twee pogingen tot een staatsgreep deed. Zij hertrouwde in 1191 met de [[Alanië|Alanische]] prins [[David Soslan]], met wie ze twee kinderen kreeg. Zijn status (bevestigd op munten en in verdragen) bleef echter ondergeschikt aan die van Tamar, die de titel "Koning der Koningen" droeg, een titel die onafhankelijk was van geslacht.
 
Het Georgische rijk was in die tijd een christelijke enclave bezuiden de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]], in een hoofdzakelijk islamitische omgeving. Het Byzantijnse Rijk (waar Georgië ooit deel van had uitgemaakt) was in verval en Georgië werd al sinds de 10de eeuw bedreigd door de [[Seltsjoeken]], een Turkse stam vanuit het oosten. Het was [[David de Bouwer]] die zich aan hun macht had ontworsteld, hoewel de stad [[Tbilisi]] een islamitische enclave in het rijk bleef.
In 1187 wist Tamar een scheiding met prins Joeri door te drijven, hoewel deze nog twee pogingen tot een staatsgreep deed. Zij hertrouwde in 1191 met de [[Alanië|Alanische]] prins [[David Soslan]], met wie ze twee kinderen kreeg. Zijn status (bevestigd op munten en in verdragen) bleef echter ondergeschikt aan die van Tamar, die de titel "Koning der Koningen" droeg, een titel die onafhankelijk was van geslacht.
 
Het Georgische rijk was in die tijd een christelijke enclave bezuiden de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]], in een hoofdzakelijk islamitische omgeving. Het Byzantijnse Rijk (waar Georgië ooit deel van had uitgemaakt) was in verval en Georgië werd al sinds de 10de eeuw bedreigd door de [[Seltsjoeken]], een Turkse stam vanuit het oosten. Het was [[David de Bouwer]] die zich aan hun macht had ontworsteld, hoewel de stad [[Tbilisi]] een islamitische enclave in het rijk bleef.
 
Vanaf 1195 begon koningin Tamar met hulp van David Soslan haar rijk geleidelijk uit te breiden naar het zuiden en westen, ten koste van de Seltsjoeken. In tien jaar werden delen van Armenië en het huidige Iran veroverd.
 
Rond 1205, kort na de [[Beleg en val van Constantinopel (1204)|val van Constantinopel]], wisten twee van haar neven, die aan haar hof waren opgegroeid, een gebied rond de huidige stad [[Trabzon (stad)|Trabzon]] aan de zuidkant van de [[Zwarte Zee]] te veroveren, waar zij het [[Keizerrijk Trebizonde]] stichtten. Dit gebied gold voortaan als een 'protectoraat' van het christelijke Georgië.
 
Ten tijde van de [[Vierde Kruistocht]] breidde Tamar haar activiteit uit tot in het Heilige Land en [[Jeruzalem]], waar verschillende Georgische kloosters waren gevestigd. Tegen het einde van haar regering was Georgië uitgegroeid tot de voornaamste macht bezuiden de Kaukasus, tussen [[Zwarte Zee]] en [[Kaspische Zee]], en Tamar werd erkend als "Koning der Koningen" en "Kampioen van de Messias".
 
=== Cultuur ===
[[FileBestand:Vepkhistkaosani zichy.jpg|thumb|[[Sjota Roestaveli]] bij koningin Tamar, [[Mihály Zichy]]]]
Tamars regering werd een bloeiperiode van cultuur. De Georgisch-orthodoxe architectuur kwam tot uiting in de bouw van verschillende kathedralen. De dichter [[Sjota Roestaveli]] schreef in deze periode zijn beroemd gebleven werk [[De ridder in het pantervel]], een groot epos in kwatrijnen waarin de middeleeuwse hoofse waarden worden bezongen.
 
== Erfenis ==
 
Het Georgische rijk dat Tamar had gesticht, bleef niettemin niet lang bestaan. Rond 1235 werd het overspoeld door aanvallen van de Mongolen van [[Dzjenghis Khan]] en zijn opvolger, die van het oostelijk deel van het rijk een vazalstaat maakten. Het westelijk deel bleef nog enige tijd zelfstandig.
 
Na haar dood bleef Tamar een legendarische figuur in de Georgische geschiedenis. Tijdens de Romantiek werd zij een icoon in de westerse literatuur. Zo schreef de Russische dichter [[Michail Lermontov]] in 1841 een op Tamar gebaseerd, romantisch gedicht: ''Tamara''.
 
{{bronBron|bronvermelding =
hfdz.* gebaseerd{{Bronvermelding opanderstalige [[:Wikipedia|taal=en:|titel=Tamar of Georgia]], door [[:en:User:Kober]]}}
}}