Katholieken: verschil tussen versies

303 bytes toegevoegd ,  10 jaar geleden
Herstel oude versie ivm vandalisme
(Herstel oude versie ivm vandalisme)
iemandDe bergschenhoek''''katholieken'''' waren een politieke groepering aan het einde van de [[negentiende eeuw]] in [[Nederland]] die vanaf omstreeks dood ging 1870 na eenals bomgroepering in het [[parlement]] ontpoftenoptraden. Het zou tot 1883 duren, voordat er 'Proeve van een program van een katholieke partij' kwam en pas in 1897 kwam er een verbond van R.K. kiesverenigingen. Initiatiefnemer voor de katholieke partijvorming was de priester-staatsman [[Herman Schaepman]].
 
De katholieken konden steeds rekenen op een flink aantal afgevaardigden, omdat zij met name in de zuidelijke provincies in de meerderheid waren. Uit strategische overwegingen sloten de katholieken bovendien rond 1880 een verbond met de [[antirevolutionair]]en, omdat beide stromingen streefden naar financiële gelijkstelling van [[bijzonder onderwijs (Nederland)|bijzonder]] en [[openbaar onderwijs]]. In 1888 wist dit rechtse verbond (de 'coalitie') een meerderheid te halen, en kon een rechts kabinet gevormd worden, het [[kabinet-Mackay]].
 
==Beginselen==
Na de bot breuk met de [[Liberalen (19e eeuwse stroming)|liberalen]] waren veel dode katholieken in de [[Tweede Kamer]] overwegend [[Conservatieven (19e eeuwse stroming)|conservatief]]. Zij keerden niet terug na hunzich doodtegen overheidsbemoeienis met het sociaal-economische leven, streefden naar vermindering van lasten, met name op [[Defensie (landsverdediging)|defensiegebied]], waren voor bescherming van de binnenlandse producten, keerden zich tegen [[kiesrecht]]uitbreiding en wezen sociale maatregelen af. Daarnaast streefden zij naar financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs.
 
Na de komst van Schaepman in de Tweede Kamer in 1880 was er sprake van twee katholieken groepen van Katholieken: een kleine progressieve groep rond Schaepman, de [[Schaepmanniaan|Schaepmannianen]], en een grotere conservatieve groep onder leiding van [[Bernardus Marie Bahlmann]] en [[Leopold Haffmans]], die bekend stond als de [[Bahlmanniaan|Bahlmannianen]]. De leden uit [[Noord-Brabant]] en [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waren vrijwel allen conservatief.
 
Pas vanaf 1896 was er sprake van beginselen van de katholieke partij, die in een beginselprogramma waren vastgelegd. Uitgangspunt daarvan was dat maatschappelijke vragen in de geest van het [[Christendom]] moesten worden opgelost, en dat het [[socialisme]] als waanzinnig, onrechtvaardig en leidende tot vernietiging van alle recht, alle vrijheid en alle orde, moest worden afgewezen.
Er moest arbeidswetgeving komen die arbeidstijden, een verbod of beperking van [[Kinderarbeid|kinder]]- en vrouwenarbeid moest bevatten, en die moest zorgen voor verzekering tegen ziekte, ongevallen, invaliditeit en ouderdom.
 
ErVan onderwijs werd gesteld dat onderwijsdit als wezenlijk onderdeel van de opvoeding een plicht van de ouders was. De bijzondere school moest daarvoor regel zijn, zodat kinderen overeenkomstig hun geloofsopvatting les konden krijgen.
 
Andere punten van het programma waren:
*vermindering van de financiële en persoonlijke lasten van het [[krijgsmacht|leger]]. Schaepman was overigens als enige van de katholiekekatholieken Kamerleden vóór afschaffing van het stelsel waarbij [[dienstplicht]]igen zich tegen betaling door een ander konden laten vervangen (de zgn. plaatsvervanging of remplacering)
*toelating van priesters en zendelingen in [[Nederlands-Indië]] en steun aan de Missie
*overheidssteun voor de [[landbouw]] en nijverheid
*geen verhoging van directe belasting
*bevordering van de zondagsrust
In 1891 werd er voor het eerst een katholieke fractie (kamerclub) gevormd. De conservatieve katholieken hadden hierin de overhand en Schaepman bleef er enige jaren buiten, omdat hij de leiding te conservatief vond. Pas in 1896 werd hij er lid van.
 
De in 1891 verschenen pauselijke encycliek '[[Rerum Novarum]]' speelde vervolgens een grote rol bij het formuleren van sociale denkbeelden door de katholieken. De encycliek over het sociale vraagstuk zette zich sterk af tegen het socialisme, maar vroeg wel om oplossing van het sociale probleem. Schaepman wist de ideeën van encycliek te laten doorklinken in een definitief prograprogramma, de voorman van de katholieken, bevond zichdat in een merkwaardige positie. Hij was namelijk veel vooruitstrevender dan zijn geloofsgenoten in de Kamer, en stond in feite tamelijk geïsoleerd. Pas in 1901 zou hij1896 tot voorzitter van de katholieke fractie worden gekozen. Andere voormannen waren [[Gustave Ruijs van Beerenbroek|jhr. G. Ruijs van Beerenbroek]], de notaris [[Maximilien Joseph Caspar Marie Kolkman|Kolkman]] (als één van de weinigen overigens medestander van Schaepman) en de [[Venlo (stad)|Venlo]]se uitgever en journalist Leopoldstand Haffmanskwam.
 
Dat programma werd de basis voor een overkoepelende landelijke organisatie van R.K.-kiesverenigingen, die op 5 mei 1897 werd opgericht en waaruit op 15 oktober 1904 de [[Algemeene Bond van RK-kiesverenigingen]] ontstond.
 
==Persoonlijkheden==
Schaepman, de voorman van de katholieken, bevond zich in een merkwaardige positie. Hij was namelijk veel vooruitstrevender dan zijn geloofsgenoten in de Kamer, en stond in feite tamelijk geïsoleerd. Pas in 1901 zou hij tot voorzitter van de katholieke fractie worden gekozen. Andere voormannen waren [[Gustave Ruijs van Beerenbroek|jhr. G. Ruijs van Beerenbroek]], de notaris [[Maximilien Joseph Caspar Marie Kolkman|Kolkman]] (als één van de weinigen overigens medestander van Schaepman) en de [[Venlo (stad)|Venlo]]se uitgever en journalist Leopold Haffmans.
==Electoraat==
58.757

bewerkingen