Geelzucht: verschil tussen versies

52 bytes toegevoegd ,  11 jaar geleden
k
Robot Erbij: uk:Жовтяниця (медицина); cosmetische veranderingen
k (lf, Help mee! met AWB)
k (Robot Erbij: uk:Жовтяниця (медицина); cosmetische veranderingen)
'''Geelzucht''' of '''icterus''' is het [[symptoom]] dat de patiënt geel ziet. Dit is meestal het best te zien aan het oogwit. Dit verschijnsel kan vele oorzaken hebben; een indeling van mogelijk oorzaken met korte bespreking volgt hieronder.
 
[[AfbeeldingBestand:Jaundice eye.jpg|thumb|280px|Patiënt met geelzucht veroorzaakt door [[hepatitis A]]]]
De gele kleurstof die de kleur veroorzaakt is meestal [[bilirubine]], een afbraakproduct van de [[Heemverbinding|heem]]-groep in [[hemoglobine]]. Als hemoglobine wordt afgebroken (als een [[rode bloedcel]] het eind van zijn nuttige levensduur heeft bereikt) wordt de kleurstof eerst in een onoplosbare vorm van bilirubine omgezet, die door speciale eiwitten door het bloed naar de lever wordt getransporteerd, waar de stof door koppeling aan [[glucuronzuur]], een goed oplosbare groep, wateroplosbaar wordt gemaakt. De nu oplosbare kleurstof wordt in de [[Gal (anatomie)|gal]] naar de [[darm]] uitgescheiden en is de oorzaak van de bruine kleur van [[ontlasting]]. Een klein deel van de kleurstof komt ook in het bloed terecht, deels als gevolg van heropname van de stof zelf uit de darminhoud, maar ook van reactieproducten ervan die door bacteriën in de darm zijn omgezet. Als de galwegen verstopt zijn (b.v. door een [[galsteen]]) kan de ontlasting vrijwel wit zijn ('stopverfkleur'). [[Galkleurstof]]fen zijn ook verantwoordelijk voor de gele kleur in urine, dat bij afwezigheid (zie [[Acholurie]]) op een bepaalde vorm van geelzucht duidt.
 
== Categorieën oorzaken ==
# pre-hepatisch: ('voor de lever'): met de lever is niets mis maar er is een zodanig verhoogde afbraak van hemoglobine dat er veel aanbod is waardoor de patiënt (meestal niet erg) geel ziet. Bij bepaalde vormen van bloedarmoede door versterkte bloedafbraak, bij bepaalde erfelijk bepaalde condities waarbij de verwerkingscapaciteit van de lever verminderd is ([[syndroom van Gilbert]], [[ziekte van Crigler-Najjar]])
# hepatisch ('door de lever'): de lever is zelf door ziekte aangetast (b.v. [[hepatitis]], [[cirrose]]) en kan minder aanbod aan en/of laat verwerkte producten teruglekken naar het bloed in plaats van naar de gal.
# post-hepatisch ('na de lever'): de gal-afvoerwegen (waaronder de [[ductus choledochus]]) zijn in of na de lever verstopt, meestal door een galsteen, soms door een tumor, waardoor er veel oplosbare bilirubine zijn weg terug vindt naar het bloed. De ontlasting zal dan licht tot wit zijn, de urine juist zeer donker, bruin.
# andere oorzaken: b.v. het eten door de patiënt van ongewoon veel gele kleurstoffen b.v. caroteen in wortelen of bruiningstabletten.
 
== Geelzucht van de pasgeborene ==
Bij pasgeborenen spelen twee, soms drie factoren mee: <br />
a.) De lever is nog '''onrijp''' en heeft nog geen zeer grote verwerkingscapaciteit voor bilirubine, en
 
[[tl:Paninilaw]]
[[tr:Sarılık]]
[[uk:Жовтяниця (медицина)]]
[[vi:Hoàng đản]]
[[zh:黄疸]]
7.505

bewerkingen