Hertogdom Beieren (-1255): verschil tussen versies

22 bytes toegevoegd ,  10 jaar geleden
Invulling parameters sjabloon met AWB
(Toevoeging infobox, verwijdering kaart (te nieuw))
(Invulling parameters sjabloon met AWB)
{{Infobox historisch land
| Naam in Landstaal =''Herzogtum Bayern''
| Status =Zelfstandig (6e eeuw-788)<br />[[Stamhertogdom]] van het [[Heilige Roomse Rijk]] (907-1255)
| Vlag_Na1 =
| Voor1 =Bajuwaren
| Vlag_Na2 =
| Jaar van ontstaan =6e eeuw
| Jaar van afloop =788<br />907 — 1255
| Vlag =
| Vlagartikel =
| Staatshoofd =[[Hertog]]
| Legislatuur =
| Dynastie =[[Agilolfingen]] (ca. 546-788)<br />[[Luitpold van Karinthië|Luitpoldingen]] (907-947)<br />[[Ottonen]] (947-1026)<br />[[Saliërs]] (1026-1096)<br />[[Welfen]] (1096-1180)<br />[[Wittelsbach]] (1180-1255)
}}
Het '''hertogdom Beieren''' was aanvankelijk een van de [[stamhertogdom]]men in [[Duitsland]], het land van de [[Bajuwaren]] of Bavarii.
 
'''Dit artikel gaat over het stamhertogdom. De geschiedenis van het hertogdom Beieren na 1180 (later keurvorstendom) wordt behandeld in het artikel [[Beieren]].'''
 
==Het eerste stamhertogdom==
Beieren ontstond toen een [[Germanen|Germaanse]] stam, de [[Bajuwaren]], in de 6e eeuw n.C. het gebied aan de bovenloop van de [[Donau]] binnenviel en er een hertogdom stichtte onder de [[Agilolfingen]]. In naam waren de Beieren christenen{{feit||2009|08|30}}, maar pas na de komst van priesters uit het Iers-Gallische westen ontstond er een geloofsleven. [[Bonifatius (heilige)|Bonifatius]] werd ondersteund door hertog Odilo (734-748) en reorganiseerde of stichtte de bisdommen Regensburg, Salzburg, Freising en Passau. Hertog [[Tassilo III van Beieren|Tassilo III]] (748-788) maakte zich los van het Frankische Rijk en onderwierp de Slavische stammen in het Alpengebied. In [[788]] werd Tassilo door [[Karel de Grote]] afgezet en het stamhertogdom ingelijfd bij het Frankischer Rijk.
Bij de opdeling van het Frankische Rijk in 843 in het [[Verdrag van Verdun]] kwam Beieren ongedeeld bij het Oost-Frankische Rijk onder [[Lodewijk de Duitser]]. Binnen het Oost-Frankische Rijk was Beieren het kernland van de koningen.
 
==Het tweede stamhertogdom Beieren (907)==
Onder de laatste Karolingen verzwakte het centrale gezag sterk, zodat de Beierse stam het heft weer in eigen handen kon nemen. Markgraaf Luitpold van Karinthië verwierf veel invloed. Zijn zoon Arnulf (907-937) noemde zich hertog van de Beieren en de aangrenzende gebieden. In 920 was Arnulf zelfs tegenkoning van koning [[Hendrik de Vogelaar|Hendrik I]].
Pas in 938 werd het Duitse gezag in Beieren hersteld. In 947 werd de dynastie van Luitpold op een zijspoor gezet en benoemde koning [[Otto I van het Heilige Roomse Rijk|Otto I]] zijn broer Hendrik tot hertog. Hiermee was een zijtak van het Saksische keizershuis op de hertogelijke troon gekomen. Onder hertog Hendrik II ontstond er een strijd met keizer [[Otto II van het Heilige Roomse Rijk|Otto II]]. Hierbij werd in 976 Karinthië van Beieren los gemaakt en tot een afzonderlijk hertogdom verheven. Hertog [[Hendrik II van het Heilige Roomse Rijk|Hendrik IV]] werd in 1002 als Hendrik II keizer. Hiermee kwam een einde aan de zelfstandigheid van het hertogdom.
Keizer [[Hendrik IV van het Heilige Roomse Rijk|Hendrik IV]] droeg het hertogdom Beieren in 1070 over aan de Zwabisch-Italiaanse dynastie der Welfen. Onder deze dynastie werd Beieren weer een belangrijke politieke macht. In 1137 verwierf hertog Hendrik X ook het hertogdom Saksen en verder uitgestrekte bezittingen in Toscane. Na de verkiezing van hertog [[Koenraad III van het Heilige Roomse Rijk|Koenraad van Zwaben]] tot koning in 1138 brak de strijd tussen de twee machtige vorsten uit. In 1139 ontnam de koning Hendrik zijn Beierse hertogdom en verleende het aan zijn halfbroer Leopold van Babenberg, markgraaf van Oostenrijk. In 1156 kreeg de Welf Hendrik de Leeuw het hertogdom Beieren terug in een verkleinde vorm: het markgraafschap Oostenrijk werd tot een afzonderlijk hertogdom verheven.