Kalmaroorlog: verschil tussen versies

42 bytes toegevoegd ,  12 jaar geleden
Voorgeschiedenis weer even onzichtbaar gemaakt.
k
(Voorgeschiedenis weer even onzichtbaar gemaakt.)
 
De Kalmaroorlog was de laatste oorlog waarin Denemarken zijn positie als belangrijkste macht in [[Noord-Europa]] wist te handhaven.
<!----
 
==Voorgeschiedenis==
===De strijd om het Noorden===
Denemarken was aan het begin van de [[17e eeuw]] de machtigste staat in het [[Oostzee]]gebied.<ref>Denmark, 1513-1660: the rise and decline of a Renaissance monarchy, blz. 149</ref> De controle over de [[Sont]] en de daarbijbehorende [[Sonttol]] waren van groot strategisch en economisch belang. Tegelijkertijd beheerste Denemarken door het bezit van Noorwegen de handel en de visvangst in de [[Barentszzee]]. Zweden probeerde op verschillende manieren zijn machtspositie ten koste van Denemarken te versterken. Zweedse soldaten, belastingophalers en bestuurders namen het land rond de [[Noordkaap (Noorwegen)|Noordkaap]] in bezit op grond van het in [[1595]] met [[Tsaardom Rusland|Rusland]] gesloten [[Vrede van Teusina|Verdrag van Teusina]]. Zweedse controle over de Noordkaap zou het mogelijk maken om de handel met Rusland via [[Archangelsk]] te beheersen. Om zijn aanspraken op deze noordelijke gebieden kracht bij te zetten nam koning [[Karel IX van Zweden]] na zijn kroning in [[1607]] de titel "''Koning van de Lappen in het Noordland''" aan. Bij het stichten van een nieuwe havenstad op het eiland [[Hisingen]], ten noorden van de Sont, schonk Karel IX de nieuwe [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Nederlandse]] bewoners zelfs het recht om in de Barentszee te vissen. Denemarken protesteerde hiertegen en de Deense koning [[Christiaan IV van Denemarken|Christiaan IV]] reisde een aantal keer persoonlijk naar het hoge noorden om de Deense soevereiniteit over het gebied te bevestigen.
 
De Zweedse koning [[Karel IX van Zweden|Karel IX]] was bang aan alle kanten te worden omcirkeld door vijanden, waarvan Denemarken de grootste bedreiging vormde.
Zweedse soldaten, belastingophalers en bestuurders namen het land rond de [[Noordkaap (Noorwegen)|Noordkaap]] in bezit op grond van het in [[1595]] met [[Tsaardom Rusland|Rusland]] gesloten [[Vrede van Teusina|Verdrag van Teusina]]. Zweedse controle over de Noordkaap zou het mogelijk maken om de handel met Rusland via [[Archangelsk]] te beheersen. Om zijn aanspraken op deze noordelijke gebieden kracht bij te zetten nam koning [[]] na zijn kroning in [[1607]] de titel "''Koning van de Lappen in het Noordland''" aan. Bij het stichten van een nieuwe havenstad op het eiland [[Hisingen]], ten noorden van de Sont, schonk Karel IX de nieuwe [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Nederlandse]] bewoners zelfs het recht om in de Barentszee te vissen. Denemarken protesteerde hiertegen en de Deense koning [[Christiaan IV van Denemarken|Christiaan IV]] reisde een aantal keer persoonlijk naar het hoge noorden om de Deense soevereiniteit over het gebied te bevestigen.
 
===Zweedse conflicten met Polen en Rusland===
Christiaan IV zag door de Zweedse problemen in het oosten een gelegenheid om Zweden te verslaan en zo de problemen in [[Lapland]] ten gunste van Denemarken op te lossen en misschien zelfs de [[Unie van Kalmar]] te herstellen. Christiaan begon zijn vloot uit te breiden, een aantal forten te versterken en liet een nieuw [[arsenaal]] aanlegen in [[Kopenhagen]]. In tegenstelling tot Christiaan IV en Karel IX waren de [[Rijksraad (Denemarken)|Deense]] en [[Rijksraad (Zweden)|Zweedse Rijksraad]] fel gekant tegen een eventuele oorlog. Ook internationaal was er grote weerstand, omdat een oorlog de handel door de Sont zou verstoren.
 
<!----
==De oorlog==
==De Vrede van Knäred==
14.158

bewerkingen