Polypersonalisme: verschil tussen versies

1.866 bytes toegevoegd ,  11 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
(Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Polypersonalisme''' is het in synthetische en polysynthetische talen voorkomende verschijnsel dat een [[w…')
 
In het Georgisch kunnen aan de [[stam (taalkunde)|stam]] van het werkwoord 7 verschillende [[affix]]en worden toegevoegd. Naar gelang het soort werkwoord, [[persoon (taalkunde)|persoon]], [[getal (taalkunde)|getal]], [[tempus]], [[aspect (taalkunde)|aspect]] enz. zijn dit [[prefix]]en of [[suffix]]en, en ze vertonen onderling ook nog [[morfofonologisch]]e [[alternantie (taalkunde)|alternantie]]. Op deze manier wordt door middel van de werkwoordsvorm allerlei informatie verschaft over argumenten elders in de zin. Hieronder enkele voorbeelden (een [[koppelteken]] markeert een morfeemgrens):
 
''v-khed-av'', "Ik zie hem"
''g-mal-av-en'' "Zij verbergen jou/jullie"
''g-i-mal-av-en'' "Zij verbergen het voor jou/jullie"
''gv-i-ket-eb-s'' "Hij doet het voor ons"
''a-chuk-eb-s'' "Hij zal het ons geven (als geschenk)"
''mi-u-lots-av-s'' "Hij zal hem ermee feliciteren"
 
Een polyperosnele werkwoordsvorm kan ook de betekenis van de [[genitief]] weergegeven, zoals in:
 
''xelebi ga-m-i-tsiv-d-a'' "Mijn handen worden koud"
 
''Xelebi'' betekent "handen". Het morfeem ''-m-'' in de werkwoordsvorm geeft de betekenis "mijn" weer. Bij [[intransitief|intransitieve]] werkwoorden wordt het [[bezittelijk voornaamwoord]] in het Georgisch vaak vervangen door deze constructie.
 
== Baskisch ==
 
In het Baskisch kan de betekenis van de [[datief]], de [[absolutief]] en de [[ergatief]] alternatief worden weergegeven door middel van in de werkwoordsstam geïncorporeerde affixen. De mogelijkheden tot polypersonalisme zijn echter beperkter dan in het Georgisch; zo zijn er slechts twee tempi waar de affixen in kunnen worden gevoegd, nl. de [[onvoltooid tegenwoordige tijd|onvoltooid tegenwoordige]] en de [[onvoltooid verleden tijd]]
 
== Bijbels Hebreeuws ==
 
Ook in het [[Bijbels Hebreeuws]] kan een [[pronominaal]] lijdend voorwerp in de werkswoordsvorm worden geïncorporeerd, bijvroobeeld:
 
* ''ahavti-'''kha''''', "ik hou van je".
 
Het suffix ''-kha'' markeert tegelijk het [[geslacht]] van de toegesprokene (mannelijk), het [[enkelvoud]], de [[tweede persoon]] en het lidjend voorwerp.
 
Een alledaagsere manier om dit in het Hebreeuws te zeggen is ''ahavti otkha''. Het eerste woord, ''ahavti'', is zowel met als zonder suffix een [[paroxytonon]]: ''ahavti'' wordt uitgesproken als /a 'hav ti/), ''ahavtikha'' als /a hav 'ti xa/. Iets soortgelijks gebeurt verder in het klassiek [[Arabisch]] en het [[Akkadisch]].
 
== Verwante begrippen ==
 
== Zie ook ==
 
[[Incorporatie (taalkunde)|Incorporatie]]
 
[[Portmanteaumorfeem]]