Papoea's: verschil tussen versies

2 bytes toegevoegd ,  12 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting
|[[Afbeelding:Yali man Baliem Valley Papua.jpg|right|thumb|300px|Man van de [[Dani (volk)|Dani]]-stam in de provincie Papoea]]
|-
|[[Afbeelding:Traditional leg ceremony in Papua New Guinea.jpg|right|thumb|300px|Beenceremonie in Papoea -Nieuw -Guinea]]
|}
De '''Papoea's''' zijn de oorspronkelijke bewoners van het eiland [[Nieuw-Guinea]] en enkele naburige eilanden. Ze wonen verspreid over twee landen; [[Indonesië]] (de provincies [[Papoea (provincie)|Papoea]] en [[West-Papoea]], voor 2000 samen [[Irian Jaya]]) en [[Papoea-Nieuw-Guinea]]. Daarnaast wonen er door emigratie Papoea's in de westerse wereld, vooral in [[Nederland]].
 
==Definitie==
Nieuw-Guinea wordt bewoond door bijna duizend verschillende stammen en er wordt bijna een even groot aantal verschillende talen gesproken, die in twee taalgroepen worden onderverdeeld; een onderling zeer diverseverscheiden groep [[Papoeatalen]] en de [[Austronesische talen]]. De sprekers van de Papoeatalen, de grootste groep, leven vooral op het eiland Nieuw-Guinea en de sprekers van de Austronesische talen leven vooral op de eilanden van de noord- en oostkust van Nieuw-Guinea en in een smalle kuststrook van Nieuw-Guinea. Met Papoea's worden meestal de sprekers van de Papoeatalen aangeduid, maar soms verstaat men er ook de Austronesisch sprekende minderheid onder. De Austronesische sprekendeAustronesischsprekende stammen worden ook als [[Melanesiërs]] aangeduid, naar [[Melanesië]], waar Nieuw-Guinea een onderdeel van uit maakt.
 
==Geschiedenis==
Recent bewijs toont aan dat de Papoea's afstammelingen zijn van de eerste groep bewoners die zich op Nieuw-Guinea hadden gevestigd. Deze oorspronkelijke bewoners kwamen in een tijd dat het eiland door middel van een landbrug was verbonden met de rest van het [[Australië (continent)|Australische continentwerelddeel]]. Deze mensen waren de toen nauwere zeestraat overgestoken vanuit de eilanden van [[Wallacea]] en [[Sundaland]], de huidige [[Indonesische Archipel]]. Archeologische vondsten hebben aangetoond dat de eerste bewoning van het eiland minstens 40.000 jaar geleden heeft plaatsgevonden<ref>[http://www.nature.com/nature/journal/v324/n6096/abs/324453a0.html;jsessionid=78512957C6D1FE09AA556CC4D10371F5 Nature (324, 453 - 455 (4 dec. 1986): A 40,000 year-old human occupation site at Huon Peninsula, Papua New Guinea]</ref>, zo'n 10.000 jaar nadat de eerste [[Homo sapiens sapiens|moderne mensen]] uit Afrika waren vertrokken.
 
De voorouders van de Austronesische volken kwamen veel later, zo ongeveer 3.500 jaar geleden, als onderdeel van de geleidelijk migratie van zeevarende volken vanuit [[Zuidoost-Azië]], die mogelijk hun oorsprong hadden in het oosten van China. Austronesisch-sprekendeAustronesischsprekende volken koloniseerden veel van de voor de noord- en oostkust van Nieuw-Guinea gelegen eilanden, zoals [[Nieuw-Ierland]] en [[Nieuw-Brittannië]], en tevens aan de kust van Nieuw-Guinea.
 
De bewoning over een periode van tienduizenden jaren heeft geleid tot een grote diversiteit aan volken en talen, wat verder werd vergroot door de komst van de Austronesiërs en in de recente historiegeschiedenis de kolonisatie van Europeanen en Indonesiërs.
 
Het westelijk deel van Nieuw-Guinea was vanaf het eind van de [[negentiende eeuw]] tot aan de onafhankelijkheid van [[Indonesië]] in [[1949]] een deel van de [[Nederland]]se [[kolonie (staatkundig)|kolonie]] [[Nederlands-Indië]]. Tussen 1949 en [[1962]] was het onder de naam [[Nederlands Nieuw-Guinea]] een overzees gebiedsdeel van Nederland. Na een half jaarhalfjaar onder het bestuur van de [[Verenigde Naties]] ([[UNTEA]]) geweest te zijn werd dit deel van Nieuw-Guinea op [[1 mei]] [[1963]] overgedragen aan Indonesië. Daar werd het een provincie van onder de naam [[Irian Barat]], en vanaf [[1970]] [[Irian Jaya]].
 
{{zieook|Zie ook de sectie [[Nederlands Nieuw-Guinea#Overdracht aan Indonesië|Overdracht aan Indonesië]] in het artikel [[Nederlands Nieuw-Guinea]]}}
 
Voor de overdracht aan Indonesië en vooral ook daarna en tot op heden wordt er door de Papoea's om onafhankelijkheid gevraagd van Indonesië, die door hunhen wordt gezien als de bezetter. Vanaf [[1965]] was het de [[OPM|Organisasi Papua Merdeka]] (OPM) ''(Organisatie voor een vrij Papoea)'' die vanuit de binnenlanden van de [[Vogelkop]] voor onafhankelijkheid streed. Op [[1 juli]] [[1971]] riep het OPM de onafhankelijkheid van de [[Republiek van West-Papoea]] uit. De gewapende tak van het OPM hield rond deze tijd op te bestaan, ook al wordt het OPM nog steeds als symbool van een vrij Papoea gezien. De gewapende strijd werd voortgezet door onder andere de [[Tentara Pembebasan Nasional]] (TPN)'' (Nationaal Bevrijdingsleger)'' en de [[Pasukan Pembebasan Nasional]] (Papenal)'' (Nationale bevrijdingstroepen)'', die vooral in het grensgebied van Papoea-Nieuw-Guinea actief zijn. Ook streven de Papoea's met diplomatieke middelen naar onafhankelijkheid, onder andere bij de Verenigde Naties. De vertegenwoordigers van de Papoea's komen samen in het [[Papoeacongres]].
 
Het oostelijk deel van Nieuw-Guinea werd in [[1884]] verdeeld in een [[Duitsland|Duitse]] kolonie in de noordelijke helft en een [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] kolonie in de zuidelijke helft, waarvan het bestuur in [[1906]] werd overgedragen aan [[Australië (land)|Australië]]. Na de [[Eerste Wereldoorlog]] kreeg Australië het mandaat over het Duitse [[Keizer Wilhelmsland]] en na de [[Tweede Wereldoorlog]] werden deze twee Australische gebieden samengevoegd onder de naam ''Territorium van Papoea en Nieuw-Guinea''. In [[1975]] werden dit oostelijk deel van Nieuw-Guinea en de hiervan ten oosten gelegen eilanden onafhankelijk onder de naam [[Papoea-Nieuw-Guinea]].
 
==Religie==
Een grote meerderheid van de Papoea's is christelijk, ook al vermengen veel mensen dit wel met oudere en traditionele [[animistische religie|animistische]] elementen. Afgelegen volksstammen of volksstammen die (vrijwel) nooit in aanraking zijn geweest met de buitenwereld, hebben hun animistische religienatuurgodsdienst volledig behouden.
 
==Cultuur==
 
===Kleding===
De traditionele kleding van de Papoea's is, voor westerse normen, schaars. De mannen dragen niet meer dan een [[peniskoker]], of men is zoals bij de [[Asmat]] traditioneel naakt en de vrouwen dragen van gras gemaakte rokjes. Deze kledingwijze komt echter alleen nog voor in de binnenlanden. Aan de kust en op de omringende eilanden zijn sinds de komst van de Europeanen en vooral de Indonesiërs deze kledinggewoontes steeds zeldzamer geworden.
 
===Koppensnellen en kannibalisme===
Onder Papoea-stammen in de binnenlanden van Nieuw-Guinea kwam tot niet zo lang geleden de praktijk van het [[koppensnellen (ritueel)|koppensnellen]] en, op kleinere schaal, [[kannibalisme]] voor. De frequentie en de verspreiding van het kannibalisme staat echter onder moderne [[antropologie|antropologen]] ter discussie.
 
Het koppensnellen had zijn oorzaak in het gegeven dat de Papoea's niet in een natuurlijke dood geloofden. Wanneer een lid van de stam overleed, zag men dit als een poging van een naburige en vijandige stam om de stam hiermee te verzwakken. De enige manier om dit evenwicht weer te herstellen was om, volgens de Papoea's, een lid van deze andere stam te doden en zijn hoofd als trofee mee te nemen. Dit ging gepaard met rituelen die per stam verschilden. Zo hadden bijvoorbeeld de [[Asmat]] voorafgaand aan het koppensnellen feesten waar [[bisjpaal|bisjpalen]] een centrale rol in speelden<ref>[http://www.tropenmuseum.nl/smartsite.shtml?id=14102 Tropenmuseum: Bisjpalen - Een woud van magische beelden]</ref>.
 
Kannibalisme kwam veel minder vaak voor en komt volgens Papoea-specialisten al sinds tientallen jaren niet meer voor<ref>[http://news.independent.co.uk/world/australasia/article1603863.ece The Independent: "The glamorous reporter, the cannibal tribes and a six-year-old 'ace in the hole'"]</ref>, ook al is niet iedereen het hier meehiermee eens<ref>[http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/article.aspx?id=259397 60 Minutes: "Last cannibals"]</ref>.
 
==Etnische groepen==
1.295

bewerkingen