Constituent (taalkunde): verschil tussen versies

44 bytes verwijderd ,  12 jaar geleden
k
geen bewerkingssamenvatting
(Zie ook (opmaak))
k
Een '''Constituentconstituent''' isof een''syntagma'' [[taalkunde|taalkundige]] term die verwijst naaris een deel van een [[zin (taalkunde)|zin]] dat zich alsin [[syntactisch]] eenopzicht als eenheid manifesteert. Een deel van een zin manifesteert zich als een eenheid wanneer het intact blijft onder bepaalde [[grammatica]]le operaties, zoals isolatie (de constituent of woordgroep kan apart worden beschouwd), vervanging (de constituent is te vervangen door een andere woordgroep, maar behoudt daarbij zijn functie), verplaatsing (de woordgroep kan naar een andere plaats in de zin) en coördinatie. Deze operaties worden ''constituentschapstests'' genoemd.
 
Een constituent heeft vrijwel altijd een vaste [[betekenis]] en vormt daarmee tevens een [[fraseologie|fraseologische eenheid]].
 
==Geschiedenis==
In de [[structuralistische taalkunde]] werd uitgegaan van zogenoemde ''immediate constituents''. [[Eugene Nida]], een exponent van deze taalbeschouwing, stelde zich tot doel een zin te verdelen in zijn samenstellende delen ("constituents"), en wel op een directe manier: onderzocht werd welke delen rechtstreeks bijdroegen tot de samenstelling van de zin als geheel. Dit waren doorgaans het [[onderwerp (zinsdeel)|onderwerp]] en het [[gezegde (taalkunde)|gezegde]], ofwel de [[zinskern]] (in tegenstelling tot de [[satelliet (taalkunde)|satelliet]]), en aldus lijkt de theorie weinig nieuws te brengen. Er was echter een groot verschil met de traditionele taalkunde: waren de [[zinsdeel|zinsdelen]] tot dusver primair onderscheiden om hun ''functie'', nu lag de aandacht op de ''structuur van de zin'', en de plaats van de constituenten daarin. De directe constituenten konden op hun beurt opnieuw worden opgedeeld in constituenten, die zelf onmiddellijk bijdroegen aan de structuur van de opgedeelde constituent.
 
In de theorieën van de Amerikaanse taalkundige [[Zellig Harris]] en in de [[generatieve grammatica]] van [[Noam Chomsky]] zijn deze ideeën uitgewerkt tot het concept van de ''woordgroepstructuur'' (''phrase structure''). Volgens deze opvatting ''genereert'' de grammatica (opgevat als een stelsel van regels) een aantal zinsstructuren die in de beschreven taal mogelijk zijn. Deze regels maken gebruik van constituenten, zoals in een eenvoudig voorbeeld:
 
[[Zinsontleding]]
 
[[Syntaxis (taalkunde)|Syntaxis]]
 
[[Categorie:Grammatica]]