Constituent (taalkunde): verschil tussen versies

20 bytes verwijderd ,  12 jaar geleden
Zie ook (opmaak)
(Zie ook (opmaak))
Een constituent heeft vrijwel altijd een vaste [[betekenis]] en vormt daarmee tevens een [[fraseologie|fraseologische eenheid]].
 
== Geschiedenis ==
In de [[structuralistische taalkunde]] werd uitgegaan van zogenoemde ''immediate constituents''. [[Eugene Nida]], een exponent van deze taalbeschouwing, stelde zich tot doel een zin te verdelen in zijn samenstellende delen ("constituents"), en wel op een directe manier: onderzocht werd welke delen rechtstreeks bijdroegen tot de samenstelling van de zin als geheel. Dit waren doorgaans het [[onderwerp (zinsdeel)|onderwerp]] en het [[gezegde (taalkunde)|gezegde]] ofwel de [[zinskern]] (in tegenstelling tot de [[satelliet (taalkunde)|satelliet]]), en aldus lijkt de theorie weinig nieuws te brengen. Er was echter een groot verschil met de traditionele taalkunde: waren de [[zinsdeel|zinsdelen]] tot dusver primair onderscheiden om hun ''functie'', nu lag de aandacht op de ''structuur van de zin'', en de plaats van de constituenten daarin. De directe constituenten konden op hun beurt opnieuw worden opgedeeld in constituenten, die zelf onmiddellijk bijdroegen aan de structuur van de opgedeelde constituent.
 
waar de regel zegt dat de '''zin''' (S, ''Sentence'') is opgebouwd uit een [[naamwoord|'''naamwoordelijk deel''']] (NP, ''Noun Phrase'' of nominale constituent; niet te verwarren met het [[naamwoordelijk deel van het gezegde]]), en een [[werkwoord|'''werkwoordelijk deel''']] (VP, ''Verb Phrase'' of verbale constituent).
 
== Soorten ==
De verschillende soorten constituenten onderscheiden zich van elkaar door de manier waarop ze bijdragen aan de ''betekenis van een zin''.
 
=== Nominale constituent ===
Een nominale constituent is een constituent met ''referentiële betekenis'': hij verwijst naar (refereert aan) een begrip (entiteit) in de ons omringende [[werkelijkheid]], de [[referent (taalkunde)|referent]]. Zie ook [[betekenis]] als zodanig.
 
=== Verbale constituent ===
Een [[werkwoord|verbale]] constituent heeft ''procesbetekenis''. Hiermee wordt bedoeld dat de constituent een proces beschrijft waarbinnen entiteiten een rol spelen. Een verbale constituent komt over het algemeen overeen met het [[Gezegde (taalkunde)|werkwoordelijk gezegde]].
 
=== Adjectivische constituent ===
Een adjectivische constituent is meestal een [[bijvoeglijk naamwoord]] of bijvoeglijke [[bijzin]] en heeft een ''[[Attribuut (taalkunde)|attributieve]]'' ofwel ''bijvoeglijke'' betekenis, d.w.z. hij duidt een eigenschap van een [[Substantivering|nominale]] constituent aan. "Bijvoeglijk/attributief" wil zeggen dat een eigenschap van iets wordt beschreven.
 
=== Adverbiale constituent ===
Ten slotte is er de [[adverbium|adverbiale]] constituent. Dit is meestal een [[bijwoord]] of een [[bijwoordelijke bepaling]].
 
== Voorbeelden ==
 
=== Onmiddellijke constituenten ===
De zin:
 
De nominale constituent heeft op zijn beurt weer twee adjectivistische constituenten: eigenschappen of attributen van de man zijn ''oude'' en ''met de wandelstok''. De verbale constituent bevat ook weer een constituent die het proces kwalificeert: ''lustig'' is aldus een adverbiale constituent.
 
=== Vervangbaarheid ===
 
In de zinnen
Zin 4 bevat bovendien maar liefst acht ''adjectivische'' constituenten, namelijk ''bekende'', ''prachtige'', ''heel grote, van opvallende slagtanden voorziene'', ''heel grote'', ''grote'', ''van opvallende slagtanden voorziene'' en ''opvallende''.
 
== zieZie ook ==
[[ontleding (grammatica)|Grammaticale ontleding]]
 
188.465

bewerkingen