Samuel Hartlib: verschil tussen versies

1.447 bytes toegevoegd ,  10 jaar geleden
baconian toegevoegd
(baconian toegevoegd)
==Leven==
Hartlib studeerde aan het gymnasium in [[Brzeg|Brieg (Brzeg)]], en aan de universiteit van [[Königsberg]]. Hij ontmoette de [[Schotland|Schotse]] predikant [[John Dury]] in 1628. Kort daarna moesten ze beiden vluchten vanwege de [[Dertigjarige Oorlog]] toen Elbing werd veroverd door katholieke troepen. Hartlib verhuisde naar Engeland. Hij stichtte een school in [[Chichester]] waar hij zijn progressieve ideën over onderwijs probeerde in de praktijk te brengen. Daarna woonde hij in Duke's Place, [[London]].<ref>Hugh Trevor-Roper, ''Religion, the Reformation and Social Change'' (1967), p. 249.</ref> Hij werd gesteund door de Aartbisschop van York, [[John Williams (Aartbisschop van York)|John Williams]], een tegenstander van de bekende Aartsbisschop van Canterbury [[William Laud]].<ref>Hugh Trevor-Roper, ''From Counter-Reformation to Glorious Revolution'' (1992), p. 256.</ref> Een andere supporter was [[John Pym]]; Pym zou Hartlib later gebruiken als tussenpersoon met nederlandse calvinisten in London, in een poging om Laud zwart te maken.<ref>Hugh Trevor-Roper, ''From Counter-Reformation to Glorious Revolution'' (1992), p. 257.</ref><ref>Ole Peter Grell, ''Dutch Calvinists in Early Stuart London: The Dutch Church in Austin Friars, 1603-1642'' (1989), p. 245.</ref> Volgens de schrijver [[Hugh Trevor-Roper]] waren het de ''Drie Buitenlanders'' (en daarmee bedoelde hij Hartlib, Dury en de afwezige Comenius), die een beweging veroorzaakten in de jaren 30 en 40 die de puriteinse eenheid bevorderde.<ref>Hugh Trevor-Roper, ''From Counter-Reformation to Glorious Revolution'' (1992)</ref><ref>[http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=719&chapter=77053&layout=html&Itemid=27 ''Three Foreigners''], online text.</ref>
 
In 1648 kwam [[Comenius]] uit Elbing over naar Engeland, dank zij bemiddeling van Hartib.
==Baconiaan==
 
Hartlib was een aanhanger van de opvoedingsleer van [[Francis Bacon (wetenschapper)|Francis Bacon]], iets wat hij gemeen had met Comenius. Het concept van de "Boom van Kennis", in eeuwige vertakking en groei, werkten ze samen uit. Verspreiding van kennis werd gehinderd door het ontbreken van een academische discipline, algemeen toegankelijke bibliotheken of een onderwijsbeleid. Hartlib probeerde Comenius die tot de protestante [[Evangelische Broedergemeente|Moravische Broederschap]] behoorde, naar Engeland te laten overkomen.
 
Comenius kwam in Engeland in 1641, een roerige periode vanwege de op handen zijnde burgeroorlog. Zijn aanwezigheid was niet voldoende om het educatieve beleid te veranderen. Er was wel enige vernieuwing. Cromwell zette Durham College op, voor een deel volgens de ideën van Hartlib en Comenius.
 
Bacon stelt, in "New Atlantis" van 1624 een onderzoeksinstituut voor, het "Huis van Salomo". Een christelijk Utopia dat bestuurd wordt door een wetenschappelijk college, een onderzoeksinstituut dat alle geheimen van de natuur zou achterhalen, en dus de natuur zou overwinnen ter meerdere glorie van God. Hartlib pakte dat idee op en probeerde middelen te verkrijgen om zo'n instelling te creëren. Hij slaagde niet in zijn opzet, behalve dan om een klein stipendium voor zichzelf te verkrijgen en een kring van gelijkgestemden te verzamelen.
 
==De "Hartlibians"==
Young schrijft: :''Op zijn hoogtepunt was het een vereniging van persoonlijke vrienden. Hartlib en Dury waren de twee belangrijkste figuren: Comenius bleef, ondanks hun beste inspanningen, altijd meer een zaak om te steunen dan een medelid. Rond hen waren er Hübner, [[Theodor Haak|Haak]], Pell, [[Johann Moriaen|Moriaen]], Rulise, Hotton en Appelius, die later werden aangevuld met Sadler, Culpeper, Worsley, [[Robert Boyle|Boyle]] en [[Frederick Clod|Clodius]]. Als men van dit centrum verwijderd raakt beginnen de communicatielijnen zich te vertakken en kruisen en sluiten ze aan bij de complete intellectuele gemeenschap van Europa en Amerika. Het is een cirkel met een definieerbaar middelpunt maar een bijna oneindig uitgebreide periferie.
).<ref>J.T. Young (1998), ''Faith, Alchemy and Natural Philosophy: Johann Moriaen, Reformed Intelligencer, and the Hartlib Circle'', p.11.</ref>
In 1644 droeg [[John Milton]] zijn boek "Of Education" op aan Hartlib die hij het jaar daarvoor had ontmoet en die op publicatie had aangedrongen.
 
 
3.216

bewerkingen