Tartan: verschil tussen versies

32 bytes toegevoegd ,  12 jaar geleden
cat, opm, il
k (Commons:Image:Drawing_Abercrombie_tartan.png is vervangen door Commons:Image:Abercrombietartan_publiek_domein.png in opdracht van Cecil om reden: Was in category "Duplicate", exact duplicate.)
(cat, opm, il)
[[Image:Three tartans.jpg|thumb|250px|right|Drie tartans]]
 
{{zie dp}}
----
 
[[Imageafbeelding:Three tartans.jpg|thumb200px|250pxrechts|rightthumb|Drie tartans]]
Een '''tartan''' is een geruite, wollen stof, waar de Schotse [[kilt]] van wordt gemaakt.
Een '''tartan''' is een geruite, wollen stof, waar de [[kilt|Schotse kilt]] van wordt gemaakt. De oude [[Kelten]] droegen al geruite kleding en de goede kwaliteit was zelfs in het [[Romeinse rijkRijk]] bekend.
 
Het woord tartan stamt waarschijnlijk af van het Franse woord ‘tiretaine’, dat een soort wol aanduidt, of van het Gaelische woord ‘breacan’ wat gespikkeld betekent.
Het patroon van een tartan wordt gemaakt door met afwisselende stroken gekleurde draden te [[weven]], zowel in de [[schering]] als in de [[inslag]], met rechte hoeken ten opzichte van elkaar. Op de kruispunten van dezelfde kleur, wordt deze helderder, dan als de draad een andere kleur kruist. De resulterende kleurenblokken herhalen zich in verticale en horizontale richting. Dit soort weefpatronen worden al aangetroffen in China in 3500 voor Christus.
 
[[Imageafbeelding:Mosman; John Campbell 1749.jpg|right|thumb|250px|[[William Mosman]]: portret van [[John Campbell]] of the Bank uit 1749 met een rode tartan. De huidige tartan van Campbell Clan is groen]]
==Geschiedenis==
Oorspronkelijk hoorde elke ruit waarschijnlijk bij een bepaalde streek, en werd deze geassocieerd met een wever of weversfamilie die daar woonde. Later hoorde elke ruit bij een bepaalde schotse [[Clan]]. Er is ook een tijd geweest, dat de Schotse ruit verboden werd in [[Schotland]]. Dit gebeurde na de [[Jacobitisme (politiek)|Jacobitische opstanden]], nadat Engeland en Schotland één werden. Nadat de Highlanders de [[Slag bij Culloden]] in 1746 hadden verloren, wilde de overheid de Hooglandse cultuur kapot maken. De overheid riep in 1747 de Dress Act (kledingwet) in het leven, die de mannen verbood om zich in tartans te hullen.
Sommige ruiten mogen alleen gedragen worden door clanleden. Voor de rest staat het iedereen vrij te dragen wat hij zelf mooi vindt. Een enkele ruit, bijv. die van [[Burberry]] is gepatenteerd. Een zichzelf respecterende Schot draagt uiteraard als hij een kilt draagt de tartan van zijn clan.
 
===Zie ook:===
* [[Abercrombie-ruit]]
* [[Anderson-ruit]]
* [[Arbuthnott-ruit]]
 
{{commonscat|Scottish clans}}
 
[[categorie:cultuur in Schotland]]
[[categorie:Keltische Folklorefolklore]]
[[categorie:textiel]]
[[categorie:Keltische Folklore]]
 
[[ca:Tartan]]
187.873

bewerkingen