Verfransing van Brussel: verschil tussen versies

47 bytes toegevoegd ,  13 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
[[Afbeelding:Bruxelles-Brussel.jpg|right|200px|thumb|Frans en Nederlands zijn beide officiële talen van alle Brusselse gemeenten]]
 
De '''[[verfransing]] van Brussel''' vormde [[Brussel (stad)|Brussel]] om van een uitsluitend Nederlandstalige, over een tweetalige, naar een meertalige stad met het [[Frans]] als overduidelijkemeerderheidstaal en [[lingua franca]]. De taalverschuiving kende een bescheiden begin in de loop van de 18de eeuw, maar breidde zich met de groei van de stad na de Belgische onafhankelijkheid pas echt uit over de omliggende gemeenten.<ref>{{fr}}[http://www2.cfwb.be/franca/services/pg027.htm "Wallonie - Bruxelles"], Le Service de la langue française, 19/05/1997</br>*{{fr}}[http://www.ulaval.ca/afi/colloques/colloque2001/actes/textes/tourret.htm "Villes, identités et médias francophones: regards croisés Belgique, Suisse, Canada."], Université Laval, Québec</ref>
 
NietDe alleenverfransing Franstaligeis immigratieniet isenkel hiervoorhet verantwoordelijkgevolg van Franstalige immigratie; belangrijker is de taalomruiling die zich inbinnen enkele generaties voltrok bij de Vlaamse stadsbevolking zelf. De voornaamste redenen hiervoor waren het algemene gebrek aan aanzien van het [[Nederlands]] en de sociale druk die uitging van de [[België|Belgische staat]].<ref name="nlb"/> Pas na de jaren 1960, na de vastlegging van de [[taalgrens]] en de socio-economische ontwikkeling van [[Vlaanderen]], kon het Nederlands genoeg weerstand bieden om dit af te remmen.<ref name="dbnl"/> Door inwijking neemt het aandeel Franstaligen in de [[Brusselse Rand]] nog steeds toe, waarnaar vanuit Vlaamse hoek verwezen wordt met de beeldspraak van een uitdijende "olievlek".<ref>{{nl}}[http://www.ovv.be/page.php?ID=3 "Kort historisch overzicht van het OVV"], Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen
*{{fr}}[http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0@2-3214,36-969206@51-926038,0.html "Bisbilles dans le Grand Bruxelles"], Le Monde, 20/10/2007</ref>
 
Rond het jaar 1000 werd het graafschap Brussel een deel van het [[Hertogdom Brabant]], waarvan het een van de vier hoofdsteden zou worden, naast [[Leuven]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] en [['s-Hertogenbosch (stad)|'s-Hertogenbosch]]. In tegenstelling tot het [[Graafschap Vlaanderen]] was Brabant geen leen van de Franse koning maar van het Duitse [[Heilige Roomse Rijk]]. In die tijd lag het Graafschap dus onder veel sterkere Franse invloed dan Brussel, temeer omdat een beduidend deel ervan Franstalig was, terwijl dit in Brabant slechts beperkt was tot de landelijke streek rond [[Nijvel]]. Zoals in vele andere delen van Europa bediende de bovenlaag van de maatschappij zich in het Graafschap Vlaanderen, veel meer dan in Brabant, vaak van het Frans. Dit kwam in Brussel amper voor.<ref name="mythe"/>
 
Aanvankelijk werden in Brussel, zoals overal in West-Europa, ambtelijke stukken in het Latijn opgesteld. Vanaf de late 13de eeuw schakeltschakelde men over op de volkstaal, waarbij Brussel zelfs een voorsprong zou gehad hebben op de andere Brabantse steden. Stedelijke verordeningen werden voortaan in het "[[Diets]]ch" opgesteld. Voor overeenkomsten van gronden, cijnzen en renten zou men pas in het begin van de 16de eeuw het Latijn inruilen voor het Nederlands. De bestuurstaal in Brabant zou tot in de late 18de eeuw Nederlands blijven. Onder de Duitse vorst genoten de Brabantse steden veel vrijheid, wat zijn weerslag had op het taalgebruik.<ref name="mythe"/> Voor 1500 vindt men in de Brusselse stadsarchieven bijna geen Franstalige stukken. In Vlaamse steden als [[Brugge]], [[Gent]], [[Kortrijk]] en [[Ieper]] schommelde dit tussen 30 en 60 procent. Dergelijke Franse invloeden kende men in Brabant en Brussel niet.<ref name="mythe"/>
 
Na de dood van [[Johanna van Brabant|hertogin Johanna]] in 1406 werd het Hertogdom Brabant een deel van het [[Hertogdom Bourgondië|Bourgondische Rijk]], wat de invloed van het Frans vergrootte.<ref name="ernest">{{fr}}[http://www.ernestmandel.org/fr/ecrits/txt/1963/bruxelles.htm "Bruxelles, la Flandre, et le fédéralisme"], Ernest Mandel, 1963</ref>
 
==Spaanse tijd==
Vanaf 1531 werd Brussel "Princelijcke Hoofstadt van ’t Nederlandt", de hoofdstad van de [[Spaanse Nederlanden]]. Door de Scheiding der Nederlanden na de [[Val van Antwerpen]] in 1585 verschoof het economische en culturele zwaartepunt naar de [[Noordelijke Nederlanden]]. Brabant en Vlaanderen gingen gebukt onder de [[contrareformatie]] en de katholieke kerk bleef in het Latijn preken. Het Nederlands werd de taal van het calvinisme en beschouwd als anti-katholiek.<ref name="ernest"/> Terwijl in het Noorden een standaardtaal ontwikkeld werd, bleef het Zuiden haar eigenuiteengroeiende dialecten spreken. Zoals elders in Europa, maar meer uitgesproken, groeide in de 17de eeuw de luister van het Frans en werd het de taal van de hogere adel.<ref name="berlijn">{{nl}}[http://neon.niederlandistik.fu-berlin.de/langvar/dutchbelgium/ "Vlaanderen tot 1914"], vakgroep Nederlands op de UF Berlin</ref><ref name="mandel">{{fr}}[http://www.ernestmandel.org/fr/ecrits/txt/1958/perspectives_socialistes_sur_la_question_flamand.htm "Perspectives socialistes sur la question flamande"], Ernest Mandel, 1958</ref> De gebruikelijke bestuurstaal in deze periode was Frans en soms ook Spaans.<ref name="mythe"/>
 
In de Brusselse bovenstad —in de buurt van de [[Koudenberg]] en de [[Zavel]]— vestigden zich enkele Franstalige edelen, hovelingen en hoge ambtenaren, met in hun kielzog hoofdzakelijk Waals dienstpersoneel in hun kielzog. Ook trok de hoofdstad een aanzienlijk aantal andere Walen aan, op zoek naar werk of om te bedelen. Deze —weliswaar beperkte— Waalse aanwezigheid leidde wel tot het opnemen van Waalse woorden in het [[Brussels (dialect)|Brussels dialect]], maar de Walen werden toch spoedig vernederlandst.<ref name="mythe"/> Na het uitsterven van de Spaanse tak van de Habsburgers, gingen bij de [[Vrede van Utrecht (1713)|Vrede van Utrecht]] van 1713 de [[Zuidelijke Nederlanden]] over in [[Oostenrijkse Nederlanden|Oostenrijkse handen]].
 
==Oostenrijkse tijd==
52

bewerkingen