Hoofdmenu openen

Monne de Miranda

Nederlands politicus (1875-1942)
(Doorverwezen vanaf Salomon Rodrigues de Miranda)

Salomon (Monne) Rodrigues de Miranda (Amsterdam, 21 maart 1875 - Amersfoort, 3 november 1942) was een Nederlands politicus voor de SDAP.

Monne de Miranda
Salomon Rodrigues de Miranda.jpeg
Algemene informatie
Volledige naam Salomon (Monne) Rodrigues de Miranda
Geboren Amsterdam, 21 maart 1875
Overleden Amersfoort, 3 november 1942
Partij SDAP
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

De Miranda was reeds vroeg diamantbewerker en was actief lid van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond (ANDB). In 1916 werd hij vakbondsbestuurder van deze vakbond.

WethouderBewerken

In 1911 werd hij gekozen tot gemeenteraadslid in Amsterdam voor de SDAP en na 1919 was hij (met enkele korte onderbrekingen) wethouder in diezelfde plaats tot september 1939.

Hij wordt genoemd als een gedreven politicus die een groot aantal bekende projecten op zijn naam heeft staan. Hij was betrokken bij het levensmiddelenbeleid (initiatiefnemer tot de Centrale Markthallen), de woningbouw en grote werkgelegenheidsprojecten (zoals het Amsterdamse Bos en het Flevopark). Door de bouw van een aantal zwembaden werd hij populair: het 'Amstelparkbad' is later omgedoopt tot het 'De Mirandabad'. Zijn ambitieuze plan uit 1926 voor de bouw van een tuinstad Gooistad op de hei ten behoeve van Amsterdamse arbeiders, strandde op het massale verzet van de mensen in Het Gooi.

AntisemitismeBewerken

Hij was van Sefardisch-Joodse afkomst. Al in zijn jeugd had hij het joodse geloof laten vallen, maar werd toch op zijn afkomst aangevallen bij het opkomend nationaalsocialisme. In 1939 verscheen in het dagblad De Telegraaf een artikel met een antisemitische teneur, dat hem beschuldigde van onregelmatigheden bij de uitgifte van bouwgrond. Na een onderzoek door een gemeenteraadscommissie bleek deze beschuldiging goeddeels onterecht; zo werd hij vrijgepleit van corruptie en fraude, hem werden echter beleidsfouten aangerekend. De Miranda was door dit alles ernstig depressief geworden en woonde daarom de debatten hierover in de Amsterdamse gemeenteraad niet bij, maar zat tijdelijk in een psychiatrische inrichting. Het hele gebeuren leidde er uiteindelijk toe dat hij zijn wethouderspositie verloor. Hij schreef hierover nog een verweerschrift Pro Domo, dat vanwege het uitbreken van de oorlog niet meer werd gepubliceerd.

MoordBewerken

Door zijn voortdurende politieke activiteiten tijdens de bezetting en het weigeren van een verzoek van de Joodsche Raad om de Februaristakers tot werkhervatting te bewegen, was de Duitse bezetter zeer op hem gebeten.

In oktober 1942 werd hij gearresteerd en afgevoerd naar het concentratiekamp Amersfoort. Daar overleed hij reeds na tien dagen vanwege zeer ernstige mishandelingen door de Nederlandse blokoudste Teun van Es met zijn kompaan Joop Greeven. Beiden waren lid geweest van de verzetsgroep De Geuzen en waren door de Duitsers speciaal uit het Duitse concentratiekamp Buchenwald teruggehaald om als kapo's een strakkere leiding te geven aan de dagelijkse gang van zaken in kamp Amersfoort. Teun van Es werd vanwege zijn betrokkenheid bij de moord na de oorlog tot twaalf jaar gevangenisstraf en onvoorwaardelijke terbeschikkingstelling van de regering veroordeeld.[1]

In een rede uit 1997 stelde Gilles Borrie, de biograaf van De Miranda, dat communistische gevangenen betrokken waren bij de moord op De Miranda. Borrie noemde onder meer in dit verband ook de 'Lagerälteste' Jan Hurkmans, een communist. Onderzoek door de voormalig NIOD-directeur Hans Blom, gepubliceerd in 2007, pleitte Hurkmans vrij van betrokkenheid bij deze moord.[2]

LiteratuurBewerken

Van Monne de Miranda:

  • Pro Domo, zijn verweerschrift vanwege de beschuldigingen inzake de uitgifte van bouwgrond, postume publicatie, verricht door Gilles Borrie, Frans Heddema en Geert Mak, druk 1997, uitgeverij Arbeiderspers - Amsterdam, 238 blz., ISBN 9029529636

Over Monne de Miranda:

  • Monne de Miranda: een biografie, door Gilles Borrie, druk 1993, uitgeverij SDU - Den Haag, 509 blz., ISBN 9012080215
  • Kamp Amersfoort, door G. von Frijtag en D. Kunzel, uitgave Mets & Schilt, blz.108 en 109, de beschrijving van de moord.

Externe linksBewerken