Hoofdmenu openen
ZUREN en BASEN
Zuren en basen.svg
Algemene begrippen
pH
Zuur-basereactie
Zuur-basetitratie
Zuurconstante
Buffer
Waterevenwicht
Hammett-zuurfunctie
Zuren

Sterk · Zwak · Lewiszuur · Anorganisch zuur · Organisch zuur · Superzuur · Oxozuur · Halogeenzuurstofzuur

Basen

Sterk · Zwak · Lewisbase · Organische base

Portaal  Portaalicoon  Scheikunde

De zuurconstante is een kwantitatieve maat voor de sterkte van een zuur in oplossing. Het is een evenwichtsconstante die de dissociatie van een zuur-basereactie beschrijft. De zuurconstante beschrijft een intrinsieke eigenschap van een zuurmolecuul of functionele groep, in tegenstelling tot de pH, die aangeeft wat de H3O+-concentratie van een oplossing is. De zuurconstante wordt aangeduid met Ka of de Nederlandse variant Kz.[a] Algemeen geldt:

.

De chemische deeltjes HZ, Z en H3O+ zijn hierbij in evenwicht: hun concentraties (aangegeven tussen de blokhaken) blijven hetzelfde, omdat de heen- en teruggaande reacties even snel plaatsvinden. De algemene reactievergelijking van een zuurdissociatie kan als volgt worden weergegeven:

.

Uit de zuurconstante kan informatie worden afgeleid over de sterkte en daarmee reactiviteit van het zuur. Als de waarde van groot is, betekent dit dat het zuur grotendeels gedissocieerd is, dus het zuur is sterk. Bij een kleine is het zuur weinig gedissocieerd, dus dan is het zuur zwak. In de praktijk is het handiger om gebruik te maken van de logaritmische constante pKa:

.

Hoe groter de waarde voor pKa, hoe minder het zuur dissocieert (bij een bepaalde pH), dus hoe zwakker het zuur. De pKa waarde geeft bovendien aan bij welke pH de helft van de zuurmoleculen zijn H+-ion heeft afgestaan. De pKa en de pH zijn twee verschillende waarden die niet door elkaar moeten worden gehaald. Bovenstaande formules kunnen herschreven worden tot de Henderson-Hasselbalch-vergelijking (bufferformule):

Wanneer de pKa van een zuur bekend is, en de pH gemeten is, kan berekend worden welk deel van de zuurmoleculen zijn H+ heeft afgestaan.