Openbaar vervoer in Groningen (stad)

stad

Het openbaar vervoer in de stad Groningen bestaat uit treinverbindingen van de Nederlandse Spoorwegen en Arriva, stads- en streekbussen van Qbuzz en Qliners van Arriva.

Een gelede bus van Qbuzz, die in Groningen actief is

Groningen beschikt over drie stations: Station Groningen (door Qbuzz aangeduid als Hoofdstation), station Groningen Noord en station Groningen Europapark. De stad heeft een uitgebreid lijnennet van stadsbussen en ook veel streekbuslijnen hebben hun eindpunt in Groningen. Het Hoofdstation is het belangrijkste knooppunt van openbaar vervoer in Groningen.

GeschiedenisBewerken

Groningen had oorspronkelijk een eigen vervoersbedrijf. In de stad hebben ook trams en trolleybussen gereden.

PaardentramBewerken

De eerste vorm van openbaar vervoer binnen de stad was de paardentram van de Societé Anonyme Belge des Tramways de Groningen et de la Province (TGP) die in 1880 ging rijden van de 'Ebbingepoort' naar het Sterrebos en het Hoofdstation. In 1885 werd de dienst uitgebreid naar de Halte SS (Noorderstation). In 1906 werd de tram overgenomen door de gemeente. Het trambedrijf heette voortaan Gemeentetram Groningen (GTG).

Elektrische tram en trolleybusBewerken

In 1910 ging de eerste elektrische tram rijden. De spoorwijdte was 1000 mm (meterspoor). De Noord-Zuidlijn (lijn 1) reed van Halte SS (Noorderstation) naar de Heerebrug, later Esserweg. De Oost-Westlijn (lijn 2) liep van Kostverloren (Kraneweg) naar de Oosterpoort. Voorts waren er een lijn 3 van de Grote Markt naar het Hoofdstation (opgeheven in 1949) en een lijn 4 van de Grote Markt naar de Veemarkt (opgeheven in 1926). De buitenlijn, lijn 5, reed vanaf 1921 van de Grote Markt naar HarenDe Punt (opgeheven in 1939).

Op lijn 2 ging in 1927 als proef de eerste trolleybuslijn in Nederland rijden. Na de oorlog (in 1949) werden ook de Noord-Zuidlijn, en de lijn tussen Noorderstation en Hoofdstation vervangen door een trolleybus.

  Zie Gemeentetram Groningen en Groningse trolleybus voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

AutobusBewerken

De eerste busdienst ging in 1924 rijden tussen de Grote Markt en de Oranjewijk. Na de oorlog werden nieuwe lijnen steeds gewone buslijnen. In 1965 werden de trolleybussen vervangen door dieselautobussen.

  Zie Gemeentelijk Vervoerbedrijf Groningen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Treinstations in GroningenBewerken

Er zijn drie stations in Groningen:

GroningenBewerken

Station Groningen is geopend in 1866. Dit station wordt in stad en provincie gewoonlijk Hoofdstation genoemd en wordt sinds 5 januari 2014 ook zo aangeduid in de naamgeving op de bussen. Vanaf hier heeft men een directe verbinding naar het zuiden via Assen, Zwolle, Den Haag en Rotterdam. Naar het westen rijden treinen naar Leeuwarden, naar het noorden naar Roodeschool, de Eemshaven en Delfzijl en naar het oosten naar Veendam, Bad Nieuweschans en Leer (Duitsland).

Groningen NoordBewerken

Station Groningen Noord, lokaal Noorderstation genoemd, is een spoorwegstation in het noorden van de stad Groningen, nabij de wijk Selwerd. Het is in 1884 geopend als halte aan de in dat jaar geopende spoorlijn Groningen - Delfzijl. In 1893 werd het station tevens een halte aan de spoorlijn Groningen - Roodeschool. Het station wordt tevens aangedaan door diverse lijnen van de Groninger stadsbusdienst.

Groningen EuropaparkBewerken

Station Groningen Europapark is het jongste station van Groningen. Het is geopend in 2007, als halte aan de spoorlijn Groningen - Nieuweschans. Het eerste perron was een tijdelijke halte, op 9 december 2012 is er verderop een nieuw station in gebruik genomen. Dit nieuwe station wordt ook gebruikt door sprinters richting Assen en Zwolle.

TreinverbindingenBewerken

De Groninger stations worden bediend door de volgende treinseries:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
500 Intercity Rotterdam CentraalUtrecht CentraalAmersfoort CentraalZwolleAssenGroningen Vormt tussen Rotterdam Centraal en Zwolle een halfuurdienst met serie 600. Vormt tussen Zwolle en Groningen een halfuurdienst met serie 700. Stopt tussen Zwolle en Groningen alleen 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
662 Treinvervangende snelbus (Arriva) GroningenLeer (Ostfriesl) Er is langdurig geen treinverkeer mogelijk tussen Weener en Leer. Er rijden vervangende snelbussen ter aanvulling van treinserie 20100.
700 Intercity Den Haag CentraalSchiphol AirportAmsterdam ZuidAlmere CentrumLelystad CentrumZwolleAssenGroningen Vormt tussen Den Haag Centraal en Zwolle een halfuurdienst met serie 1800. Vormt tussen Lelystad Centrum en Leiden Centraal samen met de 1800 een scheve kwartierdienst met de serie 2400. Vormt tussen Zwolle en Groningen een halfuurdienst met serie 500. Stopt tussen Zwolle en Groningen alleen 's morgens vroeg en 's avonds laat op alle stations.
6200 Sprinter GroningenGroningen EuropaparkAssen Rijdt i.v.m de coronacrisis niet. Rijdt alleen in de spits.
8100 Sprinter ZwolleMeppelAssenGroningen EuropaparkGroningen
12600 Intercity GroningenGroningen EuropaparkAssenZwolleLelystad CentrumAlmere CentrumAmsterdam Centraal Een trein op vrijdag- en zaterdagnacht in de richting van Amsterdam C.
20100 RS 6 RB 57 Stoptrein (Arriva) GroningenGroningen EuropaparkZuidbroekBad NieuweschansWeener Leer Ook wel Wiederline genoemd. Langdurig geen treinverkeer mogelijk tussen Weener en Leer. Op dit traject rijdt lijnbus 620 van Weser-Ems Bus. Er rijden ook vervangende directe bussen tussen Groningen en Leer.
37300 RE 1 Sneltrein (Arriva) LeeuwardenGroningen Stopt 2x/uur in Feanwâlden en alternerend in Buitenpost en Zuidhorn.
37400 RS 1 Stoptrein (Arriva) LeeuwardenGroningen 's Avonds rijden van maandag t/m zaterdag enkele extra treinen tussen Zuidhorn en Groningen.
37500 RS 6 Stoptrein (Arriva) GroningenGroningen EuropaparkZuidbroekWinschotenBad Nieuweschans In de ochtendspits begint één rit in Bad Nieuweschans.
37600 RS 4 Stoptrein (Arriva) GroningenGroningen NoordRoodeschoolEemshaven Vier à vijf treinen per dag van/naar Eemshaven
37700 RS 5 Stoptrein (Arriva) GroningenGroningen NoordDelfzijl
37800 RS 7 Stoptrein (Arriva) GroningenGroningen EuropaparkZuidbroekVeendam
37900 RE 6 Sneltrein (Arriva) GroningenGroningen EuropaparkWinschotenBad Nieuweschans Rijdt enkel in de spitsuren en rijdt 1x/dag door naar Bad Nieuweschans

BusverbindingenBewerken

Dit betreft de dienstregeling 2021. Deze is ingegaan op 3 januari 2021 en duurt tot en met 11 december 2021.

  Zie Stads- en streekvervoer in Groningen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De concessiehouder voor de stadsbusdiensten is Qbuzz. De stadsbussen in Groningen zijn te herkennen aan gekleurde lijnnummers. Het lijnennet bestaat per 3 januari 2021 uit de volgende lijnen:

Q-link GroningenBewerken

Lijn Route Via Opmerkingen
Q-link Groningen
  P+R Reitdiep - Hoofdstation Zernike Campus, Paddepoel, Noorderstation, UMCG, Grote Markt en Zuiderdiep
  Zuidhorn - Station Europapark Aduard, P+R Reitdiep, Zernike Campus, Paddepoel, Noorderstation, UMCG, P+R Euroborg P3 Rijdt doordeweeks tot 21:30 uur en op zaterdag tot 19:30 uur. Rijdt 's avonds na 18:30 uur niet tussen Zuidhorn en Reitdiep. Op zondag rijdt lijn 2 niet.
  Ruischerbrug - Leek/Tolbert Lewenborg, P+R Kardinge, Oosterhamriktracé, UMCG, Grote Markt, Zuiderdiep, Hoofdstation, P+R Hoogkerk Rijdt om en om van/naar Tolbert of Leek Oostindie. Op zaterdag en zondagmiddag rijdt een deel van de ritten alleen tussen Ruischerbrug en P+R Hoogkerk, deze gaan op P+R Hoogkerk over in lijn 4.
  Beijum - Roden P+R Kardinge, Oosterhamriktracé, UMCG, Grote Markt, Zuiderdiep, Hoofdstation, P+R Hoogkerk, Peize Donderdagavond en vrijdagavond rijdt een deel van de ritten alleen tussen Beijum en Hoofdstation, op zaterdag en zondagmiddag rijdt een deel van de ritten alleen tussen Beijum en P+R Hoogkerk, deze gaan op P+R Hoogkerk over in lijn 3.
  Scharmer/Meerstad - Annen (Harkstede, Engelbert, Middelbert,) P+R Meerstad, IKEA, UMCG, Zuiderdiep, Hoofdstation, P+R Haren/A28, Zuidlaren Rijdt om en om naar Scharmer of Meerstad. Rijdt op bepaalde tijden niet tussen P+R Haren/A28 en Annen.
  Station Delfzijl - P+R Haren/A28 Appingedam, Ten Post, Ten Boer, Garmerwolde, Ruischerbrug, UMCG, Zuiderdiep, Hoofdstation Rijdt alleen in de spitsuren tussen Hoofdstation en P+R Haren/A28. Slechts een deel van de ritten rijdt na Appingedam door naar Delfzijl.
  Hoofdstation - Zernike Campus Westelijke Ringweg, Paddepoel Rijdt alleen doordeweeks van 7:00 tot 19:00 uur.

Stadsdienst GroningenBewerken

Lijn Route Via Opmerkingen
Stadsdienst Groningen
  P+R Hoogkerk - Noorderstation Martini Ziekenhuis, De Wijert, Hoofdstation, Westerhaven, Schildersbuurt, Vinkhuizen Rijdt 's avonds en op zondag alleen tussen station Noord en het Hoofdstation.
  P+R Hoogkerk - Station Europapark Hoogkerk, Hoendiep, Schildersbuurt, Westerhaven, Hoofdstation, Oosterpoortwijk
  Zernike Noord - De Punt Busstation Zernike Campus, Paddepoel, Oranjewijk, Schildersbuurt, Westerhaven, Hoofdstation, De Wijert, Paterswolde, Eelde
  Noorderstation - Hoornse Meer De Hoogte, Korrewegwijk, Grote Markt, Hoofdstation, De Wijert, Martini Ziekenhuis
11 Station Europapark - Euvelgunne Driebond Spitsbus
16 Station Europapark - P+R Kardinge Driebond Rijdt niet 's avonds en in het weekend.
18 P+R Hoogkerk - Zernike Campus Vinkhuizen, Paddepoel
19 Station Europapark - Paddepoel Coendersborg, De Wijert, Hoofdstation, Westerhaven, Schildersbuurt, Oranjewijk

Streekdienst GroningenBewerken

Vanuit Groningen vertrekken vele streekbuslijnen, onderhouden door Qbuzz en Arriva, naar de provincie. Zij doen op enkele lijnen na allen het busstation van Groningen bij het Hoofdstation aan. De streeklijnen 86, 107, 109, 171, 189, 335 en 563 rijden niet langs het Hoofdstation. Ook rijden er sinds 3 december 2015 door de versperring van de Friesenbrücke een maal per twee uur bussen tussen Groningen en Leer. Deze bussen stoppen niet bij andere stations onderweg.

Lijn Route Via Opmerkingen
Streekdienst Groningen
35 Groningen - Oldehove Gravenburg, Aduard, Den Ham
39 Groningen - Surhuisterveen Gravenburg, Aduard, Zuidhorn, Niekerk, Grootegast
50 Groningen - Assen Haren, Glimmen, De Punt, Vries
51 Groningen - Annen Haren, Onnen, Noordlaren, Zuidlaren
61 Groningen - Uithuizen Zuidwolde, Bedum, Middelstum, Usquert Slechts een deel van de ritten rijdt na Middelstum door naar Uithuizen.
65 Groningen - Zoutkamp Adorp, Sauwerd, Winsum, Eenrum, Wehe-den Hoorn, Leens, Ulrum
71 Groningen - Hoogezand Station Europapark, Waterhuizen, Foxhol Spitsbus
76 Groningen - Hoogezand Driebond, Waterhuizen, Foxhol
85 Groningen - Oosterwolde Martini Ziekenhuis, P+R Hoogkerk, Leek, Zevenhuizen, Haulerwijk Tussen Groningen en Leek enkel in de spits
86 P+R Hoogkerk - Norg Peize, Donderen Spitsbus
107 Groningen Zernike - Stadskanaal P+R Kardinge, Hoogezand, Kiel-Windeweer, Annerveenschekanaal, Bareveld Spitsbus
109 Groningen Zernike - Assen Station Paddepoel, P+R Haren/A28, Europaweg Spitsbus
133 Groningen - Surhuisterveen P+R Hoogkerk , Leek, Boerakker, Grootegast
139 Groningen - Surhuisterveen Hoogkerk, Enumatil, Niekerk, Grootegast Spitsbus
189 P+R Hoogkerk - Drachten P+R Leek, Boerakker A7, Marum, Frieschepalen, Ureterp
160 Groningen - Eemshaven Spitsbus
163 Groningen - Lauwersoog Adorp, Sauwerd, Winsum, Wehe-den Hoorn, Leens, Ulrum Sluit aan op de boot naar Schiermonnikoog
171 Groningen Zernike - Veendam Noorderstation, Hoogezand, Kiel-Windeweer
178 Groningen - Appingedam Kolham, Froombosch, Slochteren, Schildwolde, Hellum, Siddeburen Enkele ritten rijden tussen Siddeburen en Appingedam
300 Groningen - Emmen P+R Westlaren, P+R Gieten, P+R Borger Q-Liner
304 Groningen - Drachten P+R Leek, Boerakker A7, P+R Marum Q-Liner
309 Groningen - Assen Kloosterveen Busstation Marsdijk Q-Liner
312 Groningen - Stadskanaal P+R Haren/A28, P+R Annen, P+R Gieten, Gasselte, Gasselternijveen Q-Liner
314 Groningen - Drachten Q-Liner
315 Groningen - Emmeloord Heerenveen, Joure, Lemmer, Bant Q-Liner (Arriva)
324 Groningen - Emmeloord P+R Hoogkerk, Drachten, Heerenveen, Joure, Lemmer, Bant Q-Liner (Arriva)
335 Groningen Zernike - Bolsward P+R Hoogkerk, Heerenveen, Joure, Sneek Q-Liner (Arriva)

Spitsbus

402 Groningen - Vries Nachtnus
406 Groningen - Delfzijl Nachtbus
417 Groningen - Roden Nachtbus
418 Groningen - Gieten Nachtbus
419 Groningen - Assen Nachtbus
563 Groningen Lewenborg - Ten Boer Garmerwolde, Thesinge, Sint-Annen Buurtbus

Internationale bussenBewerken

Vanuit Groningen vertrekken een aantal internationale bussen:

Sinds 3 december 2015 rijdt FlixBus ook op de volgende nationale trajecten. Beide lijnen zijn ondertussen alweer opgeheven.

  • 4x per dag van Groningen naar Enschede.
  • 4x per dag van Groningen via Apeldoorn naar Eindhoven.

Deze buslijnen vertrekken van de Stationsweg bij de Werkmanbrug, naast het Groninger Museum.

TramBewerken

  Zie RegioTram Groningen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Hoewel er na het afschaffen van de trolleybussen met regelmaat discussies zijn geweest om deze schone vorm van openbaar vervoer weer in te voeren zijn dergelijke plannen nimmer uitgevoerd. De tram daarentegen maakte een goede kans in Groningen terug te keren. In 2006 werd in principe besloten om op de zeer drukke lijn tussen het hoofdstation en Zernike een tramlijn in normaalspoor aan te leggen. In 2016 zou de eerste tram moeten gaan rijden. In 2012 werd het tramproject echter afgeblazen nadat het college van B&W was gevallen.

Externe linksBewerken