Non-profit

(Doorverwezen vanaf Non-profitorganisatie)

Non-profit wil zeggen dat er geen winstoogmerk is. Een non-profitorganisatie heeft niet als doel winst te maken en kan daarmee worden onderscheiden van een onderneming. Toch kan het zijn dat degenen die gebruikmaken van de diensten van een non-profitorganisatie daarvoor moeten betalen.

Doel en positie in de maatschappijBewerken

Onder non-profitorganisaties verstaat men veelal particuliere organisaties; de overheid heeft in principe ook geen winstdoelstelling, maar valt buiten de indeling van organisaties naar winstoogmerk. De term wordt in Nederland veel gebruikt bij loopbaanplanning: gaat men werken bij de overheid, in het bedrijfsleven of in de non-profitsector? Men spreekt ook wel van het maatschappelijk middenveld om de rol aan te duiden die zulke particuliere organisaties zonder winstoogmerk vervullen in de samenleving.

De doelen van non-profitorganisaties kunnen overigens zeer uiteenlopen. Vaak gaat het maatschappelijke doeleinden, zoals kunst, educatie, politiek, onderzoek, ontwikkelingshulp of belangenbehartiging. Het kan ook gaan om private aangelegenheden, zolang de doelstellingen maar niet commercieel zijn. Voorbeelden hiervan zijn sportclubs, gezelligheidsverenigingen en andere groepen die zich richten op recreatieve activiteiten van de leden. Ook zijn er organisaties waarbij de deelnemers elkaar immateriële steun geven, zoals zelfhulpgroepen.

Inkomsten en winstBewerken

Hoewel non-profitorganisaties geen winstoogmerk hebben, hebben zij in het algemeen wel inkomsten nodig voor hun activiteiten. Deze zijn vaak afkomstig uit belangeloze giften, contributies van leden of subsidies van de overheid of van charitatieve fondsen. Ze kunnen echter ook inkomsten binnenhalen in ruil voor concrete activiteiten of producten. De bijdragen daarvoor kunnen ongeveer gelijk zijn aan de gemaakte kosten, maar ook hoger. De ‘winst’ op de betreffende activiteit komt dan ten goede aan de andere activiteiten van de organisatie. In dat geval zijn er dus ook ‘klanten’, net als bij een commercieel bedrijf.

Wat er tegenover de bijdrage staat kan wederom zeer uiteenlopen: van ansichtkaarten of andere kleinigheden, gekocht door sympathisanten om het goede doel te steunen, tot forse projecten. Zo zijn er adviesbureaus die aan commerciële klanten een hoger tarief vragen terwijl ze voor andere gratis werken (pro bono) of tegen een symbolische bijdrage. Een dergelijk bureau kan georganiseerd zijn als organisatie zonder winstoogmerk (echte non-profit) of als sociale onderneming.

Als een organisatie subsidie krijgt van de overheid, wordt ze veelal ook door de overheid op kwaliteit gecontroleerd. Als de organisatie niet aan de kwaliteitseisen van de overheid voldoet, kan de subsidie stopgezet worden.

Hoewel een organisatie zonder winstoogmerk per definitie geen winst nastreeft, sluit dit niet uit dat er toch winst kan worden geboekt aan het einde van het boekjaar, dat wil zeggen een voordelig saldo. Deze kan dan worden gebruikt om de activiteiten van de organisatie verder uit te bouwen of als algemene reserve worden bewaard voor tegenvallende resultaten in latere jaren. Een overschot op een overheidssubsidie – waarbij gemaakte kosten achteraf lager bleken te zijn dan de toegekende subsidie – moet vaak worden terugbetaald.

Rechtsvorm van non-profitorganisatiesBewerken

Het verschilt sterk per land welke rechtsvormen er zijn voor organisaties zonder winstoogmerk. Een belangrijk onderscheid is die tussen de organisaties met en zonder leden. De leden kunnen belanghebbenden zijn bij de activiteiten van de vereniging (zoals bij sportclubs en belangengroepen). Anderzijds kunnen ze lid zijn omdat ze graag het ideële doel van de vereniging steunen.

In Nederland en België zijn er:

  • De vereniging, die leden heeft. Deze benoemen het bestuur, dat aan hen verantwoording moet afleggen. In België is er de officiële aanduiding vereniging zonder winstoogmerk, afgekort vzw.
  • De stichting, die geen leden heeft, met als gevolg dat bestuur het hoogste orgaan is. Dit kan in principe autonoom het gestelde doel nastreven, afgezien van de eventuele verantwoording aan subsidiegevers of de overheid.

Verder zijn er in beide landen ook informele verenigingen zonder winstoogmerk. Deze hebben beperkte of geen rechtspersoonlijkheid.

Not-only-for-profit, not-for-profitBewerken

De Engelstalige term ‘not-for-profit’ (‘niet voor winst’) wordt ook wel gebruikt voor non-profit (‘geen winst’). Sommige Engelstaligen maken onderscheid tussen beide termen, maar hier is geen overeenstemming over.

Wanneer winst wel een doel is en tegelijkertijd heeft de organisatie ook een ideëel doel (zoals bij een ‘sociale onderneming’), dan wordt zo’n organisatievorm wel ‘not-only-for-profit’ genoemd, afgekort tot ‘nofp’.

Zie ookBewerken

  Zoek non-profit op in het WikiWoordenboek.