Hoofdmenu openen

Landgoed Dartheide

Rijksmonument op Rijksstraatweg 321
(Doorverwezen vanaf Nieuw Broekhuizen)

Het Landgoed Dartheide is een landhuis met bijbehorend landgoed in Nederland, gelegen aan de Rijksstraatweg te Leersum, aan de westrand van de bebouwde kom en ten noorden van Kasteel Broekhuizen. Het in eclectische stijl opgetrokken gebouw staat rechts van de oprijlaan naar Broekhuizen en is een rijksmonument.

Villa Dartheide
Huis Dartheide - Leersum - Rijksstraatweg 319-321.jpg
Locatie Leersum
Coördinaten 52° 1′ NB, 5° 25′ OL
Oorspr. functie Landhuis
Huidig gebruik Centrum voor integrale stresspreventie en –behandeling
Bouw gereed 1824
Verbouwing 1899
Bouwstijl Eclecticisme
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 527923
Eigenaar Landgoed Dartheide B.V.
Detailkaart
Landgoed Dartheide (Utrecht (provincie))
Landgoed Dartheide
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De buitenplaats werd in 1824 als Nieuw Broekhuizen[1] gebouwd voor Cornelis Jan van Nellesteyn, eigenaar van Broekhuizen. Na de dood van zijn vrouw was deze hertrouwd met zijn huishoudster[2] die ongeveer vijf maanden zwanger was.[3] Dit huwelijk vond in de ogen van zijn kinderen geen genade. Hij liet daarom een nieuwe woning bouwen voor hemzelf en zijn echtgenote, en liet Broekhuizen aan zijn zoon uit het eerste huwelijk.[4] Na de dood van C.J. van Nellesteyn kwam het huis in bezit van zijn zoon uit het tweede huwelijk, Steven van Nellesteyn. Het staat dan al bekend als Dartheide.

De bezittingen van Cornelis Jan van Nellesteyn strekten zich oorspronkelijk uit over de aan de noordzijde van de Rijksstraatweg gelegen Darthuizerberg en Donderberg. Op de Donderberg bouwde hij de Graftombe van Nellesteyn. Op de Darthuizerberg bouwde hij een jachthuis in de stijl van een Zwitsers chalêt, in de volksmond het Zwitserse huis genoemd. De bezittingen op de Darthuizerberg kwamen eind-19e eeuw in bezit van de bankier Daniël François Scheurleer, die er het Landgoed Darthuizerberg stichtte. Na het faillissement van Scheurleer & Zoonen in 1932 werd dit opgedeeld in de huidige landgoederen Darthuizerberg van Staatsbosbeheer, het particuliere landgoed Dartheuvel en het natuurgebied Dartheide van Het Utrechts Landschap.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Villa Dartheide betrokken door de plaatselijke Duitse Ortskommandant.[5]

Periode Bewoners[6]
1824 - 1832 Cornelis Jan van Nellesteyn
1832 - 1873 Steven van Nellesteyn
1873 - 1879 Cornelis Jan van Nellesteyn
1879 - 1889 M.C. Boon Hartsinck
1889 - 1906 Jhr. mr. A.P.C. van Karnebeek
1906 - 1920 Cornelis Smit
1920 - 1948 Jan Smit
1950 - 1973 mr. J.A. v .d. Lee
1973 - 1990 de heer en mevrouw De Boer-Haanscholen
1990 - Instituut Dartheide

Zie ookBewerken