Hoofdmenu openen
Deelnemers arriveren in Central Park tijdens de New York City Marathon
Paula Radcliffe op weg naar haar overwinning in 2007
Mary Keitany in de kopgroep in 2011
Lopers kort na de start op de Verrazano Narrows Bridge in 2005
Williamsburg Bridge
Queensboro Bridge

De New York City Marathon, ook wel de New-York-Marathon, of de TCS New York City Marathon, vernoemd naar de huidige sponsor, is een hardloopevenement in de Amerikaanse stad New York, dat samen met de Boston Marathon en de Chicago Marathon tot de grootste van de Verenigde Staten behoort. De laatste jaren vindt de wedstrijd plaats op de eerste zondag van november.

Bij de mannen won de Amerikaan Bill Rodgers de marathon vier keer op rij. Bij de vrouwen won de Noorse Grete Waitz negen keer, met twee onderbrekingen doordat ze toen niet deelnam.

Voor de wedstrijd geldt een tijdslimiet van 8 uur en 30 minuten. Het percentage starters dat daadwerkelijk finisht ligt hoog (99% in 2018). De deelnemers moeten minimaal achttien jaar zijn op de dag van de wedstrijd. Vanwege de grote populariteit van de wedstrijd worden startnummers via een loting uitgedeeld. Hierbij krijgen lopers die in het verleden de wedstrijd al eens gelopen hebben prioriteit. Snelle lopers kunnen op grond van hun prestaties een startgarantie krijgen.

Er is ook een rolstoel- en handbike-wedstrijd.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

De marathon wordt sinds 1970 georganiseerd door de New York Road Runners. De eerste loop vond plaats op 13 september 1970 en hieraan namen 127 hardlopers deel. Hiervan bereikten 55 de finish. De wedstrijd werd gewonnen door Gary Muhrcke met een tijd van 2:31.38. Een jaar later nam er voor het eerst een aantal vrouwen deel aan de marathon.

In 1977 was de New York City Marathon met 4821 deelnemers de grootste ter wereld. In dat jaar wonnen Bill Rodgers en Miki Gorman voor de tweede maal in een tijd van respectievelijk 2:11.28 en 2:39.11.

In 1979 werd voor het eerst prijzengeld uitgekeerd, hoewel er wel startgelden werden uitgekeerd aan een aantal toplopers vanwege hun publiciteitswaarde. In datzelfde jaar werd Scott Black, een negenjarige jongen, de jongste loper die de marathon uitliep. Hij liep hem in 4 uur en 24 minuten. Het volgende jaar besloot de organisatie om een minimumleeftijd in te voeren van achttien jaar.

Het aantal deelnemers bleef in de loop der jaren groeien. Ook het aantal toeschouwers nam bij elke loop toe. In 1994 was het aantal deelnemers al gestegen tot 30.000.

In 2000 werd het evenement verrijkt met een rolstoeldivisie en een handbikedivisie. Sinds 2000 worden de elitevrouwen ongeveer een half uur eerder weggeschoten dan de elitemannen en de rest van het veld.

Sinds 2006 behoort de wedstrijd ook tot de World Marathon Majors. In 2010 finishten 44829 atleten, waarvan 16072 vrouwen en 28757 mannen.

Voor de in 1994 gestorven organisator Fred Lebow is een standbeeld opgericht in Central Park.

Als gevolg van de naweeën van de orkaan Sandy werd de Marathon van New York, die op 4 november 2012 zou plaatsvinden, (voor het eerst sinds 1970) afgelast. De hulpdiensten waren harder nodig bij het opruimen van de schade dan voor dit evenement.[1]

ParcoursBewerken

Tussen 1970 en 1975 vond de wedstrijd plaats in het Central Park. In 1976 werd de wedstrijd verlegd naar de vijf stadsdelen (boroughs) van New York, namelijk: Staten Island, Brooklyn, Queens, The Bronx en Manhattan.

De wedstrijd begint op Staten Island en gaat dan de eerste mijl omhoog over de nabijgelegen Verrazano-Narrows Bridge. Deze eerste brug heeft een spanwijdte van 3 km en 12 rijbanen, waarvan zes bovendeks en zes benedendeks. In totaal telt het parcours vijf bruggen.

Na de brug loopt het parcours omlaag en elf mijl door het stadsdeel Brooklyn. Hierbij worden de buurten Bay Ridge, Sunset Park, Park Slope, Bedford-Stuyvesant, Williamsburg en Greenpoint aangedaan. Aangekomen op 4th Avenue lopen de deelnemers een lang recht stuk richting de herkenbare Williamsburgh Savings Bank Tower, Brooklyns hoogste wolkenkrabber.

Bij de '11 mile' vervolgt het parcours onder de Williamsburg Bridge door. Daarna gaat het richting Queens en halverwege de marathon wordt de Pulaski Bridge overgestoken. Na 2,5 mijl in Queens, steken de atleten de East River over en vervolgen de route richting de Queensboro Bridge. Deze brug verbindt Long Island City, Queens met Manhattan en komt daarbij over Roosevelt Island. Het beklimmen van deze brug wordt als moeilijkste onderdeel van deze marathon ervaren. Aan de overzijde op 1st Avenue in Manhattan worden de deelnemers opgewacht door een grote hoeveelheid toeschouwers.

Rond de '20 mile' passeren de hardlopers de Willis Avenue Bridge, de vierde brug in het parcours. Deze brug verbindt Manhattan met de Bronx. De Bronx wordt weer verlaten via de Madison Avenue Bridge, met rechts uitzicht op het Yankee Stadium, om vervolgens weer terug te keren naar Manhattan.

In Manhattan gaat het over 5th Avenue richting Central Park en gaan de lopers het park door om het vervolgens aan de zuidzijde te verlaten. Na een stukje buiten het park gelopen te hebben, keren ze weer terug naar het Central Park op weg naar de finish vlak bij 67th Street/Central Park West ter hoogte van het restaurant Tavern on the Green.

Hoewel de officiële stukken van de marathon spreken over mijlen, bevinden de tijdregistratiematten zich op elk vijf kilometerpunt. Alle atleten dragen een chip, die de tijd registreert bij het passeren van de matten. Hierdoor is het ook mogelijk, dat tijdens deze wedstrijd een wereldrecord op de 20 km of de 30 km wordt gemeten. Ook kan het systeem e-mailnotificaties versturen met de tussentijden.

In vergelijking met snellere parcoursen, zoals Berlijn, Rotterdam, Frankfurt of Keulen, wordt er door elitelopers op deze marathon twee minuten langzamer en door trimlopers vijf tot tien minuten langzamer gelopen. De belangrijkste oorzaak hiervoor is het feit dat er in deze wedstrijd niet met tempomakers wordt gelopen. Bovendien is het parcours relatief zwaar door de vele bochten, klimmetjes en het soms slechte wegdek.

De weersomstandigheden kunnen in het najaar in New York heel erg variëren. Het kan zomers warm zijn, maar ook winters koud met sneeuw. Omdat het in het verleden regelmatig erg warm was, met diverse ongevallen tot gevolg, werd besloten de wedstrijd te verplaatsen van oktober naar november. De koudste editie was in 1995 met een temperatuur net boven het vriespunt, maar door de harde wind en (natte) sneeuw lag de gevoelstemperatuur rond de -7 graden. 1984 was de warmste editie met een temperatuur van 26 graden. In combinatie met een hoge luchtvochtigheid leidde dit tot een sterfgeval en vele ziekenhuisopnamen.[2]

StatistiekBewerken

ParcoursrecordsBewerken

Afstand Naam Land Tijd Jaar
Marathon mannen Geoffrey Mutai   KEN 2:05.06 2011
Marathon vrouwen Margaret Okayo   KEN 2:22.31 2003

Top 10 snelsteBewerken

Met een gemiddelde tijd van 2:06.52,9 staat de New York City Marathon op plaats zeventien van de snelste marathonsteden.

Rang Naam Land Tijd Jaar Plek
1 Geoffrey Mutai   KEN 2:05.06 2011 1
2 Lelisa Desisa   ETH 2:05.59 2018 1
3 Shura Kitata   ETH 2:06.01 2018 2
4 Geoffrey Kamworor   KEN 2:06.26 2018 3
5 Emmanuel Mutai   KEN 2:06.28 2011 2
6 Tsegay Kebede   ETH 2:07.14 2011 3
7 Tesfaye Jifar   ETH 2:07.43 2001 1
8 Ghirmay Ghebreslassie   ERI 2:07.51 2016 1
9 Gebre-egziabher Gebremariam   ETH 2:08.00 2011 4
10 Juma Ikangaa   TAN 2:08.01 1989 1

(bijgewerkt t/m 2018)

WinnaarsBewerken

Editie Datum Atleet Land Tijd Atlete Land Tijd
1 13 september 1970 Gary Muhrcke   USA 2:31.39 Geen vrouwen
2 19 september 1971 Norm Higgins   USA 2:22.54 Beth Bonner   USA 2:55.22
3 1 oktober 1972 Robert Sheldon Karlin   USA 2:27.53 Nina Kuscsik   USA 3:08.41
4 30 september 1973 Tom Fleming   USA 2:21.54 Nina Kuscsik   USA 2:57.07
5 29 september 1974 Norbert Sander   USA 2:26.30 Kathrine Switzer   USA 3:07.29
6 28 september 1975 Tom Fleming   USA 2:19.27 Kim Merritt   USA 2:46.14
7 24 oktober 1976 Bill Rodgers   USA 2:10.09 Miki Gorman   USA 2:39.11
8 23 oktober 1977 Bill Rodgers   USA 2:11.20 Miki Gorman   USA 2:43.10
9 22 oktober 1978 Bill Rodgers   USA 2:12.11 Grete Waitz   NOR 2:32.29
10 21 oktober 1979 Bill Rodgers   USA 2:11.42 Grete Waitz   NOR 2:27.33
11 26 oktober 1980 Alberto Salazar   USA 2:09.41 Grete Waitz   NOR 2:25.41
12 25 oktober 1981 Alberto Salazar   USA 2:08.13 Allison Roe   NZL 2:25.29
13 24 oktober 1982 Alberto Salazar   USA 2:09.29 Grete Waitz   NOR 2:27.14
14 23 oktober 1983 Rod Dixon   USA 2:08.59 Grete Waitz   NOR 2:27.00
15 28 oktober 1984 Orlando Pizzolato   ITA 2:14.53 Grete Waitz   NOR 2:29.30
16 27 oktober 1985 Orlando Pizzolato   ITA 2:11.34 Grete Waitz   NOR 2:28.34
17 2 november 1986 Gianni Poli   ITA 2:11.06 Grete Waitz   NOR 2:28.06
18 1 november 1987 Ibrahim Hussein   USA 2:11.01 Priscilla Welch   GBR 2:30.17
19 6 november 1988 Steve Jones   GBR 2:08.20 Grete Waitz   NOR 2:28.07
20 5 november 1989 Juma Ikangaa   TAN 2:08.01 Ingrid Kristiansen   NOR 2:25.30
21 4 november 1990 Douglas Wakiihuri   KEN 2:12.39 Wanda Panfil   MEX 2:30.45
22 3 november 1991 Salvador Garcia   MEX 2:09.28 Liz McColgan   GBR 2:27.32
23 1 november 1992 Willie Mtolo   RSA 2:09.29 Lisa Ondieki   AUS 2:24.40
24 14 november 1993 Andres Espinosa   MEX 2:10.04 Uta Pippig   GER 2:26.24
25 6 november 1994 Germán Silva   MEX 2:11.21 Tegla Loroupe   KEN 2:27.37
26 12 november 1995 Germán Silva   MEX 2:11.00 Tegla Loroupe   KEN 2:28.06
27 3 november 1996 Giacomo Leone   ITA 2:09.54 Anuța Cătună   ROU 2:28.18
28 2 november 1997 John Kagwe   KEN 2:08.12 Franziska Rochat-Moser   SUI 2:28.43
29 1 november 1998 John Kagwe   KEN 2:08.45 Franca Fiacconi   ITA 2:25.17
30 7 november 1999 Joseph Chebet   KEN 2:09.14 Adriana Fernandez   MEX 2:25.06
31 5 november 2000 Abdelkader El Mouaziz   MAR 2:10.09 Ljoedmila Petrova   RUS 2:25.45
32 4 november 2001 Tesfaye Jifar   ETH 2:07.43 Margaret Okayo   KEN 2:24.21
33 3 november 2002 Rodgers Rop   KEN 2:08.07 Joyce Chepchumba   KEN 2:25.56
34 2 november 2003 Martin Lel   KEN 2:10.30 Margaret Okayo   KEN 2:22.31
35 7 november 2004 Hendrick Ramaala   RSA 2:09.28 Paula Radcliffe   GBR 2:23.10
36 6 november 2005 Paul Tergat   KEN 2:09.30 Jeļena Prokopčuka   LTU 2:24.41
37 5 november 2006 Marilson dos Santos   BRA 2:09.58 Jeļena Prokopčuka   LTU 2:25.05
38 4 november 2007 Martin Lel   KEN 2:09.04 Paula Radcliffe   GBR 2:23.09
39 2 november 2008 Marilson dos Santos   BRA 2:08.43 Paula Radcliffe   GBR 2:23.56
40 1 november 2009 Meb Keflezighi   USA 2:09.15 Derartu Tulu   ETH 2:28.52
41 7 november 2010 Gebre-egziabher Gebremariam   ETH 2:08.14 Edna Kiplagat   KEN 2:28.20
42 6 november 2011 Geoffrey Mutai   KEN 2:05.06 Firehiwot Dado   ETH 2:23.15
43 3 november 2013 Geoffrey Mutai   KEN 2:08.24 Priscah Jeptoo   KEN 2:25.07
44 2 november 2014 Wilson Kipsang   KEN 2:10.59 Mary Keitany   KEN 2:25.07
45 1 november 2015 Stanley Biwott   KEN 2:10.34 Mary Keitany   KEN 2:24.25
46 6 november 2016 Ghirmay Ghebreslassie   ERI 2:07.51 Mary Keitany   KEN 2:24.26
47 5 november 2017 Geoffrey Kipsang Kamworor   KEN 2:10.53 Shalane Flanagan   USA 2:26.63
48 4 november 2018 Lelisa Desisa   ETH 2:05.59 Mary Keitany   KEN 2:22.48