Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties

De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (Engels: United Nations Human Rights Council, afgekort UNHRC) is een orgaan van de Verenigde Naties dat zich richt op de naleving van de verdragen voor de mensenrechten. Alle landen worden door de UNHRC beoordeeld, te beginnen met de landen die zitting hebben in deze raad. Het orgaan werd opgericht in 2006 ter vervanging van de politiek gestrande Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties, die werd opgericht in 1946 maar door velen als 'tandeloos' werd gezien, omdat er te veel landen in zaten die zelf ook mensenrechten schonden. De UNHRC-zetel werd geïnstalleerd in het Palais des Nations in Genève. Op 9 mei 2006 werden de raadsleden gekozen en op 19 juni 2006 werd de eerste officiële vergadering gehouden.

Mensenrechtenraad van de VN (UNHRC)
 
150px
Zaal van de Mensenrechtenraad
Zaal van de Mensenrechtenraad
Geschiedenis
Voorganger VN-Mensenrechtencommissie
Opgericht 15 maart 2006
Organisatie
Hoofdkantoor Vlag van Zwitserland Genève
Bestuursorgaan Algemene Vergadering
Doel Bevordering en bescherming van de mensenrechten over de hele wereld
Leden 47 / 192 staten
Bestuur
Voorzitter Vlag van Argentinië Federico Villegas
Sinds 1 januari 2022
Termijnduur 1 jaar
Voorganger Vlag van Fiji Nazahat Shameen Khan
Media
Website ohchr.org
 

StructuurBewerken

VergaderingenBewerken

De UNHRC houdt drie keer per jaar sessies, in maart, juni en september.[1] De UNHRC kan op verzoek van een derde van de lidstaten te allen tijde besluiten een speciale zitting te houden om mensenrechtenschendingen en noodsituaties aan te pakken. Tot december 2021, zijn er 32 speciale sessies geweest.[2]

Regionale verdelingBewerken

 
 Afrika
 Azië
 Latijns-Amerika en Caraïben
 West-Europa en overige
 Oost-Europa
 VN-lid zonder plaats in een groepering
 Geen VN-lidstaat of VN-territorium

De landen zijn verdeeld in groepen (fracties), zodat er een gelijkmatige verdeling van zetels is voor de regio's van de wereld. De zetels zijn als volgt verdeeld:

  • Afrika: 13 leden
  • Azië: 13 leden
  • Latijns-Amerika en Caraïben: 8 leden
  • West-Europa en overige: 7 leden
  • Oost-Europa: 6 leden

Verkiezingstabel De volgende tabel biedt een overzicht van welke zetels er roterend in het eerste, tweede en derde jaar worden verkozen.

eerste jaar tweede jaar derde jaar Totaal
Afrika 4 leden 4 leden 5 leden 13
Azië 4 leden 4 leden 5 leden 13
Latijns-Amerika en Caraïben 2 leden 3 leden 3 leden 8
West-Europa en overige 2 leden 2 leden 3 leden 7
Oost-Europa 2 leden 2 leden 2 leden 6
14 15 18 47

Huidige ledenBewerken

 
 Afrika (13)
 Azië (13)
 Oost-Europa (6)
 Latijns-Amerika en Caraïben (8)
 West-Europa en overige (7)

De raad bestaat uit 47 lidstaten, die bij meerderheid van de leden van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties door middel van rechtstreekse en geheime stemming worden gekozen. De Algemene Vergadering houdt rekening met de bijdrage van de kandidaat-lidstaten aan de bevordering en bescherming van de mensenrechten, alsook met hun vrijwillige toezeggingen en toezeggingen in dit verband. De lidstaten worden voor 3 jaar gekozen en zijn herkiesbaar voor één extra termijn, waarna ze hun zetel moeten opgeven.[3]

Termijnen   Afrika (13) Azië (13) Latijns-Amerika
en Caraïben (8)
West-Europa
en overige (7)
Oost-Europa (6)
2020-2022[4]   Libië
  Mauritanië
  Soedan
  Namibië
  Indonesië
  Japan
  Marshalleilanden
  Zuid-Korea
  Brazilië
  Venezuela
  Duitsland
  Nederland
  Armenië
  Polen
2021-2023[5]   Ivoorkust
  Gabon
  Malawi
  Senegal
  China
  Nepal
  Pakistan
  Oezbekistan
  Bolivia
  Cuba
  Mexico
  Frankrijk
  Verenigd Koninkrijk
  Oekraïne
  Rusland[6][a]
  Tsjechië[7][b]
2022-2024[8]   Benin
  Kameroen
  Eritrea
  Gambia
  Somalië
  India
  Kazachstan
  Maleisië
  Qatar
  Verenigde Arabische Emiraten
  Argentinië
  Honduras
  Paraguay
  Finland
  Luxemburg
  Verenigde Staten
  Litouwen
  Montenegro
Voorzitter (2022):   Federico Villegas
  1. Rusland geschorst uit de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties vanaf 7 april 2022.
  2. Tsjechië neemt de zetel van Rusland over vanaf 10 mei 2022.

SchorsingenBewerken

  • De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties schorste Libië per 1 maart 2011 als lid van de Mensenrechtenraad. Het besluit van de vergadering van 192 lidstaten was unaniem. De raad in Genève had de week ervoor zelf om de schorsing van Libië gevraagd vanwege de "grove en systematische schendingen van de mensenrechten" in het Noord-Afrikaanse land. De 47 lidstaten tellende raad veroordeelde tevens het brute geweld van de Libische overheid tegen betogers. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon verwelkomde de beslissing van de Algemene Vergadering, evenals de resolutie van de Veiligheidsraad, die besloot de situatie in Libië voor te leggen aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. "Deze acties sturen een sterke en belangrijke boodschap uit", aldus Ban Ki-moon. "Een boodschap met grote consequenties in de regio en daarbuiten – dat er geen straffeloosheid is, dat zij die misdaden tegen de mensheid plegen, gestraft zullen worden, dat de fundamentele beginselen van gerechtigheid en verantwoordelijkheid zullen zegevieren." Het was van korte duur. Na de dood van Qadhafi kwam er een nieuwe regering. De Algemene Vergadering nam een resolutie aan waarmee het lidmaatschap van Libië in november 2011 werd hersteld.[9]
  • De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besloot op 7 april 2022 Rusland te schorsen als lid van de Mensenrechtenraad. De Verenigde Staten hadden daarop aangedrongen na meldingen van mensenrechtenschendingen in Oekraïne. Van de 193 lidstaten stemden er 93 voor tijdelijke uitsluiting en dat bleek voldoende bij 58 onthoudingen en 24 nee-stemmers. In een reactie liet Moskou weten het lidmaatschap van de Mensenrechtenraad meteen te beëindigen.[10] De Russische regering sprak van een "illegaal en politiek gemotiveerd" besluit, volgens het Russische persbureau RIA Novosti. Het Amerikaanse verzoek om schorsing kwam nadat Oekraïne Rusland had beschuldigd van de moord op honderden burgers in Boetsja, een voorstad van Kiev. Rusland had landen gewaarschuwd dat een stem voor schorsing of onthouding zou worden beschouwd als een "onvriendelijk gebaar" met gevolgen voor de onderlinge banden.[10]

KritiekBewerken

Na de oprichting van de UNHRC kwam er kritiek op het functioneren ervan. Mensenrechtenorganisaties zeggen dat de raad wordt gecontroleerd door landen uit het Midden-Oosten en Afrika, vaak met ondersteuning van China, Rusland of Cuba. Deze groepen landen zouden elkaar niet veroordelen.[11] Ook zou er een tegen Israël gerichte cultuur zijn.[12][13] Zo veroordeelde de Mensenrechtenraad Israël vaker dan alle andere 191 lidstaten samen. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon drukte de UNHRC in 2008 op het hart alle schendingen van mensenrechten te beoordelen, waar ook ter wereld. Sinds 1968 heeft Israël 32 resoluties geschonden[14] die het officiële overheidsbeleid en/of specifieke acties van Israël veroordeelden. Deze lijst[15] is gebaseerd op een studie van Steven Zunes, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van San Francisco. In zijn studie vermeed Zunes VN-resoluties op te nemen die volgens hem voor verschillende interpretaties vatbaar waren. Daarom zijn de bekende VN-resoluties 242 en 338 niet opgenomen in zijn lijst.

In september 2015 kreeg de organisatie zware kritiek door Saoedi-Arabië voorzitter te maken van een forum in de Mensenrechtenraad.[16] Volgens critici is het land mogelijk recordhouder van schendingen van de rechten van vrouwen, minderheden en dissidenten.[16] De raad is vaker aangesproken op het verstrekken van lidmaatschappen aan landen met een dubieuze reputatie op het gebied van mensenrechten, zoals de Volksrepubliek China, Qatar, Rusland en Venezuela.[16]

Begin juni 2017 bekritiseerde de Amerikaanse VN-ambassadeur Nikki Haley het functioneren van de mensenrechtenraad.[17] De Verenigde Staten hebben al lange tijd kritiek op de raad met betrekking tot de mensenrechtensituatie in Israël. Onder president George W. Bush heeft het land het werk van de raad drie jaar lang geboycot vanwege de eenzijdige en herhaalde kritiek op Israël en de weigering van de raad flagrante schendingen van mensenrechten in Soedan en andere landen te veroordelen.[18] In 2009 besloot president Obama weer deel te nemen in de hoop de effectiviteit van de UNHRC te vergroten.[18] Haley riep de raad ook op strenge resoluties aan te nemen tegen de mensenrechtenschendingen in Venezuela, Syrië, Wit-Rusland, Eritrea en Congo. Als de UNHRC zich onvoldoende aanpaste, zouden de Verenigde Staten zich beraden op hun positie.[19] Op 19 juni 2018 maakte de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Nikki Haley, inderdaad bekend dat de Verenigde Staten zich zouden terugtrekken uit de raad, na meerdere keren te hebben aangegeven dat hervorming nodig was. Onder president Joe Biden werd dit beleid weer herzien en op 1 januari 2022 keerde het land terug in de raad.[20]

RapporteursBewerken

De Speciale Procedures van de Mensenrechtenraad zijn onafhankelijke mensenrechtenexperts met mandaten om te rapporteren en te adviseren over mensenrechten vanuit een thematisch of landspecifiek perspectief. Het systeem van speciale procedures is een centraal element van het mensenrechtenapparaat van de Verenigde Naties en omvat alle mensenrechten: burgerlijke, culturele, economische, politieke en sociale rechten. [21]

In het kader van de evaluatie van zijn werkzaamheden en werking in 2011:

  • opnieuw de verplichting van de staten om aan de bijzondere procedures mee te werken,
  • herhaalde de integriteit en onafhankelijkheid van de bijzondere procedures,
  • bevestigde de beginselen van samenwerking, transparantie en verantwoordingsplicht en de rol van het systeem van speciale procedures bij het vergroten van de capaciteit van de Mensenrechtenraad om mensenrechtensituaties aan te pakken.

De lidstaten bevestigden dat zij sterk gekant zijn tegen represailles tegen personen die samenwerken met de Verenigde Naties en haar mensenrechtenmechanisme en vertegenwoordigers.

De raad erkende voorts het belang van transparante, adequate en billijke financiering ter ondersteuning van alle speciale procedures overeenkomstig hun specifieke behoeften (zie resolutie 16/21 van de MENSENRECHTENRAAD).

Speciale procedures zijn individuele deskundigenBewerken

Speciale procedures zijn ofwel een individu (genaamd "Speciale Rapporteur" of "Onafhankelijke Expert") of een werkgroep bestaande uit vijf leden, één van elk van de vijf regionale groeperingen van de Verenigde Naties: Afrika, Azië, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, Oost-Europa en de Westelijke groep. De speciale rapporteurs, onafhankelijke deskundigen en leden van de werkgroepen worden benoemd door de Mensenrechtenraad en treden op persoonlijke titel op.

Zij verbinden zich ertoe onafhankelijkheid, efficiëntie, bekwaamheid en integriteit te handhaven door middel van eerlijkheid, onpartijdigheid, eerlijkheid en goede trouw. Zij zijn geen personeelsleden van de Verenigde Naties en ontvangen geen financiële vergoeding. De onafhankelijke status van de mandaathouders is van cruciaal belang om hun functies in alle onpartijdigheid te kunnen vervullen. De ambtstermijn van een mandaathouder in een bepaalde functie, of het nu gaat om een thematisch of een landenmandaat, is beperkt tot maximaal zes jaar.

Speciale procedures hebben een afgebakende werkomvangBewerken

Met de steun van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten (OHCHR), Speciale Procedures:

  • landenbezoeken afleggen;
  • optreden tegen individuele gevallen van vermeende schendingen en zorgen van bredere, structurele aard door mededelingen te sturen naar staten;
  • thematische studies uit te voeren en deskundigenoverleg bijeen te roepen, wat bijdraagt tot de ontwikkeling van internationale mensenrechtennormen;
  • zich bezighouden met belangenbehartiging en het publieke bewustzijn vergroten, en
  • advies geven voor technische samenwerking.

Speciale Procedures rapporteren jaarlijks aan de Mensenrechtenraad en de meerderheid van de mandaten rapporteert ook jaarlijks aan de Algemene Vergadering.

Sinds september 2020 zijn er 44 thematische en 11 landenmandaten

Samenstelling Mensenrechtenraad per jaarBewerken

De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties werd opgericht in 2006 ter vervanging van de politiek gestrande Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties. Die commissie werd opgericht in 1946, maar werd door velen als 'tandeloos' gezien omdat er te veel landen in zaten die zelf ook mensenrechten schonden.
Hieronder de overzichten van de leden en hun voorzitters sinds de oprichting in 2006.

Voormalige ledenBewerken

Termijnen   Afrika (13) Azië (13) Latijns-Amerika
en Caraïben (8)
West-Europa
en overige (7)
Oost-Europa (6)
2006-2007
[22][23][a]
  Algerije
  Marokko
  Zuid-Afrika
  Tunesië
  Bahrein
  India
  Indonesië
  Filipijnen
  Argentinië
  Ecuador
  Finland
  Nederland
  Polen
  Tsjechië
2006-2008
[22][23][b]
  Gabon
  Ghana
  Mali
  Zambia
  Japan
  Pakistan
  Sri Lanka
  Zuid-Korea
  Brazilië
  Guatemala
  Peru
  Frankrijk
  Verenigd Koninkrijk
  Roemenië
  Oekraïne
2006-2009
[22][23]
  Djibouti
  Kameroen
  Mauritius
  Nigeria
  Senegal
  Bangladesh
  China
  Jordanië
  Maleisië
  Saoedi-Arabië
  Cuba
  Mexico
  Uruguay
  Duitsland
  Canada
  Zwitserland
  Azerbeidzjan
  Rusland
2008-2010
[24]
  Egypte
  Angola
  Madagaskar
  Zuid-Afrika
  India
  Indonesië
  Qatar
  Filipijnen
  Bolivia
  Nicaragua
  Nederland
  Italië
  Bosnië en Herzegovina
  Slovenië
2009-2011
[25]
  Burkina Faso
  Gabon
  Ghana
  Zambia
  Bahrein
  Japan
  Pakistan
  Zuid-Korea
  Argentinië
  Brazilië
  Chili
  Frankrijk
  Verenigd Koninkrijk
  Slowakije
  Oekraïne
2010-2012
[26]
  Djibouti
  Kameroen
  Mauritius
  Nigeria
  Senegal
  Bangladesh
  China
  Jordanië
  Kirgizië
  Saoedi-Arabië
  Cuba
  Mexico
  Uruguay
  België
  Noorwegen
  Verenigde Staten
  Rusland
  Hongarije
2011-2013
[27]
  Angola
  Libië [28][c][29][d]
  Mauritanië
  Oeganda
  Qatar
  Maleisië
  Malediven
  Thailand
  Ecuador
  Guatemala
  Zwitserland
  Spanje
  Moldavië
  Polen
2012-2014
[30]
  Benin
  Botswana
  Burkina Faso
  Congo-Brazzaville
  India
  Indonesië
  Koeweit
  Filipijnen
  Chili
  Costa Rica
  Peru
  Italië
  Oostenrijk
  Roemenië
  Tsjechië
2013-2015
[31]
  Ethiopië
  Ivoorkust
  Gabon
  Kenia
  Sierra Leone
  Japan
  Kazachstan
  Pakistan
  Zuid-Korea
  Verenigde Arabische Emiraten
  Argentinië
  Brazilië
  Venezuela
  Duitsland
  Ierland
  Verenigde Staten
  Estland
  Montenegro
2014-2016
[32]
  Algerije
  Marokko
  Namibië
  Zuid-Afrika
  China
  Malediven
  Saoedi-Arabië
  Vietnam
  Cuba
  Mexico
  Frankrijk
  Verenigd Koninkrijk
  Noord-Macedonië
  Rusland
2015-2017
[33]
  Botswana
  Congo-Brazzaville
  Ghana
  Nigeria
  Bangladesh
  Indonesië
  India
  Qatar
  Bolivia
  El Salvador
  Paraguay
  Nederland
  Portugal
  Albanië
  Letland
2016-2018
[34]
  Burundi
  Ivoorkust
  Ethiopië
  Kenia
  Togo
  Zuid-Korea
  Kirgizië
  Mongolië
  Filipijnen
  Verenigde Arabische Emiraten
  Ecuador
  Panama
  Venezuela
  België
  Duitsland
  Zwitserland
  Georgië
  Slovenië
2017-2019
[35]
  Egypte
  Rwanda
  Tunesië
  Zuid-Afrika
  China
  Irak
  Japan
  Saoedi-Arabië
  Brazilië
  Cuba
  Verenigd Koninkrijk
  Verenigde Staten [36][e]
  IJsland [37][f]
  Kroatië
  Hongarije
2018-2020
[38]
  Angola
  Congo-Kinshasa
  Nigeria
  Senegal
  Afghanistan
  Nepal
  Pakistan
  Qatar
  Chili
  Mexico
  Peru
  Australië
  Spanje
  Slowakije
  Oekraïne
2019-2021
[39]
  Burkina Faso
  Kameroen
  Eritrea
  Somalië
  Togo
  Bahrein
  Bangladesh
  Fiji
  India
  Filipijnen
  Argentinië
  Bahama's
  Uruguay
  Oostenrijk
  Denemarken
  Italië
  Bulgarije
  Tsjechië
  1. Deze landen werden voor een periode van één jaar gekozen.
  2. Deze landen werden voor een periode van twee jaren gekozen.
  3. Libië geschorst uit de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties vanaf 1 maart 2011.
  4. Schorsing van Libië opgeheven vanaf 18 november 2011.
  5. Verenigde Staten stapt uit de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties vanaf 19 juni 2018.
  6. IJsland vervangt de Verenigde Staten die uit de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties zijn gestapt.

Voormalige voorzittersBewerken

Het Bureau van de raad bestaat uit vijf personen - een voorzitter en vier ondervoorzitters - die de vijf regionale fracties vertegenwoordigen. Ze dienen voor een jaar, in overeenstemming met de jaarlijkse cyclus van de raad.

Naam Land Periode
1 Luis Alfonso de Alba   Mexico 19 juni 2006 - 18 juni 2007
2 Doru Romulus Costea   Roemenië 19 juni 2007 - 18 juni 2008
3 Martin Ihoeghian Uhomoibhi   Nigeria 19 juni 2008 - 18 juni 2009
4 Alex Van Meeuwen   België 19 juni 2009 - 18 juni 2010
5 Sihasak Phuangketkeow   Thailand 19 juni 2010 - 18 juni 2011
6 Laura Dupuy Lasserre   Uruguay 19 juni 2011 - 31 december 2012
7 Remigiusz Henczel   Polen 1 januari 2013 - 31 december 2013 [40]
8 Baudelaire Ndong Ella   Gabon 1 januari 2014 - 31 december 2014
9 Joachim Rücker   Duitsland 1 januari 2015 - 31 december 2015
10 Choi Kyong-lim   Zuid-Korea 1 januari 2016 - 31 december 2016
11 Joaquín Alexander Maza Martelli   El Salvador 1 januari 2017 - 31 december 2017
12 Vojislav Šuc   Slovenië 1 januari 2018 - 31 december 2018
13 Coly Seck   Senegal 1 januari 2019 - 31 december 2019
14 Elisabeth Tichy-Fisslberger   Oostenrijk 1 januari 2020 - 31 december 2020 [41]
15 Nazahat Shameen Khan   Fiji 1 januari 2021 - 31 december 2021 [42]
16 Federico Villegas   Argentinië 1 januari 2022 - heden [43]

Externe linkBewerken

Zie de categorie Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Fondsen en programma's:UNDP · ( UNCDF · UNV ) · UNEP · UNFPA · UN-HABITAT · UNICEF · WFP
Onderzoek en training:UNICRI · UNIDIR · UNITAR · UNRISD · UNSSC · UNU · ( UNU-OP · UNU-CRIS )
Andere entiteiten en lichamen:ITC · UNAIDS · UNCTAD · UNGEGN · UNGGIM · UNHCR · UNOPS · UNRWA · UN-WOMEN
Gerelateerde organisaties:CTBTO · IAEA · ICC · IOM · ISA · ITLOS · OPCW · WTO
Gespecialiseerde agentschappen:FAO · ICAO · IFAD · ILO · IMF · IMO · ITU · UNESCO · UNIDO · UNWTO · UPU · WHO · WIPO · WMO · Wereldbank · ( IBRD · IDA · IFC )
Regionale commissies:ECA · ECE · ECLAC · ESCAP · ESCWA
Ministeries en kantoren:EOSG · DCO · DESA · DGACM · DGC · DMSPC · DOS · DPO · DPPA · DSS · OCHA · OCT · ODA · OHCHR · OIOS · OLA · OOSA
OSAA · SRSG/CAAC · SRSG/SVC · SRSG/VAC · UNDRR · UNODC · UNOG · UN-OHRLLS · UNON · UNOP · UNOV
Overige:UNFCCC · UNHRC