Medezeggenschap is het uitoefenen van invloed door in georganiseerde en wettelijk vastgelegde vorm deel te nemen aan beraadslaging over onderwerpen die te maken hebben met de organisatie waarbij de medezeggenschap betrokken is. Medezeggenschap is onder meer te vinden op scholen, binnen arbeidsorganisaties en binnen de overheid.

Medezeggenschap op schoolBewerken

Medezeggenschap in het primair en voortgezet onderwijsBewerken

Medezeggenschap in het primair en voortgezet onderwijs is bij wet geregeld in de Wet medezeggenschap op scholen (WMS)[1]. In het primair onderwijs maken personeelsleden en ouders deel uit van de zogeheten medezeggenschapsraad. Deze raad wordt gekozen door alle aan de school verbonden personeelsleden en ouders. In het voortgezet onderwijs maken ook leerlingen deel uit van de medezeggenschapsraad. Landelijk worden de medezeggenschapsraden en hun respectievelijke personeels- en oudergeledingen vertegenwoordigd door verschillende vakbonden en belangenorganisaties, zoals de Algemene Onderwijsbond (AOb), de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en CNV Onderwijs. Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) is de vertegenwoordiger van scholieren.

Medezeggenschap binnen een school(bestuur) vindt plaats op drie niveaus[2]:

  • De gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) is het niveau van medezeggenschap voor een groep van scholen, die onder één stichtingsbestuur vallen.
  • De medezeggenschapsraad (MR) is het niveau van medezeggenschap voor één school.
  • De deelraad (DR) is het niveau van medezeggenschap voor één locatie van één school.

Medezeggenschap in het hoger onderwijsBewerken

Medezeggenschap in het hoger onderwijs wordt gevormd door aan hogescholen en universiteiten verbonden studenten en medewerkers van de instelling. De wettelijke basis voor deze medezeggenschapsraden ligt in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). Landelijk houden organisaties als de Landelijke Studentenvakbond en het Interstedelijk Studenten Overleg met de vertegenwoordiging van studenten. Voor personeel is bijvoorbeeld, net als in het primair en voortgezet onderwijs, de Algemene Onderwijsbond actief.

Medezeggenschap binnen het hoger onderwijs bestaat gebruikelijk uit drie niveaus[3]:

  • De centrale medezeggenschapsraad (CMR) is het niveau van medezeggenschap voor de hogeschool of universiteit.
  • De facultaire medezeggenschapsraad (FMR) of deel medezeggenschapsraad (DMR) is het niveau van medezeggenschap voor een faculteit/domein van de hogeschool of universiteit.
  • De opleidingscommissie (OC) is het niveau van medezeggenschap voor een opleiding of groep van opleidingen.

Medezeggenschap in arbeidsorganisatiesBewerken

Bij arbeidsorganisaties in Nederland kan medezeggenschap op twee niveaus plaatsvinden:

  • Binnen een onderneming. In dit geval is er sprake van een ondernemingsraad.
  • Ondernemingoverschrijdend. In dit geval is er sprake van medezeggenschap door vakbonden. Dit is vaak het geval als een CAO wordt afgesproken voor meer dan één onderneming. Er kan ook nog sprake zijn van een onderneming met dochterondernemingen, waarbij een centrale ondernemingsraad (COR) kan worden ingericht voor het hele concern.

Medezeggenschap binnen de overheidBewerken

Medezeggenschap bij DefensieBewerken

Medezeggenschap binnen het Ministerie van Defensie vindt in principe plaats op drie niveaus:

  • Op niveau van een diensteenheid. Dit is de medezeggenschapscommissie (MC).
  • Op niveau van een defensieonderdeel. Dit is de Defensieonderdeel medezeggenschapscommissie (DMC).
  • Op niveau van het departement. Dit is de Centrale medezeggenschapscommissie (CMC).

Voorts zijn er nog een aantal bijzondere medezeggenschapscommissies:

  • Alle diensteenheden kunnen op aanwijzing van de minister beschikken over een Gemeenschappelijke medezeggenschapscommissie (GMC).
  • In geval van reorganisatie binnen een aantal diensteenheden, waarbij de reorganisatie niet binnen de bestaande medezeggenschapstructuur kan worden afgehandeld, wordt er een Tijdelijke reorganisatie-medezeggenschapscommissie (TRMC) ingesteld.
  • Indien er op één locatie verschillende diensteenheden werkzaam zijn, kan een Locatie medezeggenschapscommissie (LMC) worden ingesteld.

Medezeggenschap binnen Defensie is geregeld binnen het Besluit Medezeggenschap Defensie (BMD).

Medezeggenschap bij de Nationale PolitieBewerken

Medezeggenschap binnen het politiekorps wordt geregeld in het Besluit overleg en medezeggenschap politie 1994.

Medezeggenschap binnen de Nationale Poltiie vindt plaats op twee niveaus[4]:

  • De Centrale Ondernemingsraad Politie (COR).
  • De Ondernemingsraad Politie (OR).

ZorginstellingenBewerken

Medezeggenschap door cliënten bij zorginstellingen in Nederland is sinds 1996 geregeld in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ).