Hoofdmenu openen

Louis Sullivan

Amerikaans architect
Louis Sullivan
Auditorium Building
Wainwright Building

Louis Henry Sullivan (Boston, 3 september 1856 - Chicago, 14 april 1924) was een Amerikaans architect, die belangrijk was bij de ontwikkeling van de wolkenkrabber in Chicago. Hij was de bekendste exponent van de Chicago School of Architecture (1887-1893).

Inhoud

FunctionalismeBewerken

Louis Sullivan wordt gezien als de grondlegger van het functionalisme/modernisme in de bouwkunst. In dat kader wordt vaak zijn uitspraak "form follows function" aangehaald, waarmee hij de basis zou hebben gelegd voor het functionalisme in engere zin, namelijk; als de ontwerper vanuit de functie van het gebouw of gebruiksvoorwerp vertrekt dan volgt de vorm daar als vanzelf uit. In maart 1896 had Sullivan in Lippincott’s Magazine #57 in een artikel met de titel “The Tall Office Building Artistically Considered” deze uitspraak gelanceerd. In dat artikel voerde Sullivan aan dat het uitwendige ontwerp van een hoog gebouw (vorm) de activiteiten (functies) moet weerspiegelen die zich binnen de muren van het gebouw afspelen. Daar had hij echter aan toegevoegd dat architectuur niet alleen uitdrukking moest geven aan het materiële, maar ook aan het geestelijke, het sociale en het bovenzinnelijke, c.q. het immateriële. Vorm en functie waren volgens hem niet één, maar diende met elkaar in verband gebracht worden om te kunnen worden begrepen. "Alle dingen in de natuur hebben een vorm," zei Sullivan, "dat wil zeggen, een vorm, een uiterlijke schijn, die ons vertelt wat ze zijn, die hen onderscheidt van onszelf en van elkaar." Hij introduceert als een van de eersten het begrip organische architectuur, waarin hij de aan de natuur ontleende wetmatigheid dat de vorm steeds de functie volgt, tot uitgangspunt verheft. Als intermediair hanteert hij een verfijnde en gedetailleerde ornamentiek, waarbij hij geen onderscheid maakte tussen de hoofdvorm van zijn geometrische bouwmassa’s en het gevelontwerp. Aan het begin van de 20e eeuw werd deze uitspraak nog begrepen in meervoudige zin. Ook toen betekende ‘form follows function’ meer dan alleen vormgeving op grond van louter kwantificeerbare, meetbare gegevens en bouwtechnische aspecten. Pas later verengde de epigonen de uitspraak tot een arm soort functioneel fetisjisme, waarbij ornamentiek als een verwerpelijke toevoeging werd gezien en niet als een wezenlijk onderdeel van het ontwerp.

Stalen frameBewerken

Sullivan kreeg zijn kansen door de grote brand die Chicago in 1871 grotendeels in de as had gelegd. Er moest een heel nieuw stadshart worden gebouwd. Hij paste veel hoogbouw toe: hij wordt gezien als de vader van de moderne wolkenkrabber en was de eerste die een gebouw met een stalen frame toepaste. Door de uitvinding van de lift kwamen er totaal nieuwe mogelijkheden in de architectuur. Dit betekende een ware crisis onder architecten. Sullivan was de eerste die goed met deze crisis omging en greep de nieuwe mogelijkheden met beide handen aan. Hierdoor maakte hij hogere gebouwen met grotere ramen, en gebruikte hij zelf, als geen puur functionalist, wel versieringen om de bezoeker te laten zien hoe de vorm aan de functie was aangepast.

Invloed op anderenBewerken

Hij was de leermeester van Frank Lloyd Wright, die zeven jaar voor hem werkte alvorens voor zichzelf te beginnen. In 1895 bezocht Hendrik Petrus Berlage hem, en Sullivan oefende grote invloed uit op het latere werk van de Nederlander.

NeergangBewerken

Sullivan heeft een groot deel van zijn leven bij de firma Adler & Sullivan gewerkt, maar nadat hij voor zichzelf was begonnen begon zijn ster te dalen. Hij kreeg alleen nog maar opdrachten voor kleinere bankgebouwen. Toen er nog een aantal andere architecten waren die een bankgebouw wilden ontwerpen, zei hij tegen de directeur van de betreffende bank: "Zij kunnen allemaal een bank ontwerpen, maar ik ben de enige die deze bank kan ontwerpen". Hij kreeg de opdracht. Na jaren van worstelen met chronische geldproblemen en alcoholisme, stierf Sullivan volkomen berooid in 1924. Hij kreeg postuum de AIA Gold Medal.

Ontwerpen (selectie)Bewerken