Hoofdmenu openen

Lijst van vulkanen in Indonesië

Wikimedia-lijst
Een bruine vulkaan op de achtergrond met een witte rookpluim die uit de top opstijgt, tegen een bewolkte hemel in het namiddaglicht, en bruine bergen op de voorgrond.
Oost-Java met de actieve Semeru op de achtergrond en de Bromo op de voorgrond.
Eilanden van Oost-Indonesië vanuit ISS. Zes actieve vulkanen zijn zichtbaar: vijf in Oost-Java, en de Rinjani in Lombok.

De topografie van Indonesië wordt gedomineerd door vulkanen die zijn ontstaan door de subductie van de Euraziatische Plaat en de Indo-Australische plaat. Een aantal vulkanen is bekend om hun uitbarstingen, zoals de Krakatau vanwege de wereldwijde gevolgen in 1883,[1] Toba om de supereruptie die ongeveer 74.000 BP plaatsvond en leidde tot een zesjarige vulkanische winter,[2] en de Tambora vanwege de uitbarsting van 1815, de hevigste die is geregistreerd in de geschreven geschiedenis.[3]

De vulkanen van Indonesië maken deel uit van de Pacifische Ring van Vuur. De 150 vulkanen in onderstaande lijst zijn gegroepeerd in zes geografische regio's, waarvan er vier horen tot de Soendaboog en het Soendatrog-systeem. De overige twee groepen zijn vulkanen van Halmahera en omliggende vulkanische eilanden enerzijds, en de vulkanen van Celebes en de Sangihe-eilanden anderzijds. Deze laatste groep vormt een vulkanische boog samen met de Filipijnse vulkanen.

De meest actieve vulkanen zijn de Kelud en Merapi op Java, die samen verantwoordelijk zijn voor duizenden doden in de regio. Sinds het jaar 1000, is de Kelud meer dan 30 keer tot uitbarsting gekomen, waarvan de grootste een waarde van 5 op de vulkanische-explosiviteitsindex (VEI) bereikte,[4] terwijl de Merapi meer dan 80 erupties heeft gehad in diezelfde periode.[5] Vanwege zijn hoge vulkanische activiteit heeft de Internationale Vereniging van Vulkanologie en Chemie (IAVCEI) in 1995 besloten de Merapi op te nemen in de lijst van Vulkanen van het Decennium.

In 2012 waren er 127 actieve vulkanen in Indonesië en ongeveer 5 miljoen mensen die woonden of werkten binnen de gevarenzone van deze vulkanen. De zware aardbeving van 26 december 2004 heeft mogelijk geleid tot een verstoring van het patroon van vulkaanuitbarstingen. Zo wordt de eruptie van 2010 van de Sinabung, die sinds de jaren 1600 geen uitbarsting heeft gehad, gepresenteerd als een mogelijk voorbeeld van deze hypothese.[6]

Definitie en bronnenBewerken

 
Locatie van de belangrijkste vulkanen in Indonesië.

Er bestaat geen eenduidige standaarddefinitie voor wat onder "vulkaan" dient te worden verstaan. Het kan worden gedefinieerd als een vulkanische uitgang of krater, een vulkanische kegel- of bergstructuur, of een vulkanisch veld. Ook kan de binnenkant van oude vulkanen dusdanig zijn geërodeerd, dat zich een nieuwe ondergrondse magmakamer vormt en daarmee een nieuwe afzonderlijke vulkaan. Een groot aantal van de nu actieve vulkanen zijn ontstaan als jonge parasitische kegels voortgekomen uit flankopeningen of een bestaande centrale krater. Sommige vulkaankegels zijn gegroepeerd onder een enkele vulkaannaam, zoals het Tenggercaldera-complex, ook al kent de lokale bevolking de verschillende vulkaankegels afzonderlijke namen toe. De status van een vulkaan, actief, slapend of uitgedoofd, kan niet altijd met zekerheid worden vastgesteld. Een indicatie voor die status wordt doorgaans bepaald aan de hand van historische gegevens, koolstofdatering of geothermische activiteit.

Deze lijst is voornamelijk ontleend aan het boek Volcanoes of the World, samengesteld door de vulkanologen Tom Simkin en Lee Siebert, waarin de vulkanen zijn opgenomen die in de laatste 10.000 jaar (Holoceen) actief zijn geweest.[7][8] Voor Indonesië, hebben Simkin en Siebert gebruik gemaakt van een catalogus van actieve vulkanen uit de publicatiereeks van de International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth's Interior (IAVCEI).[9] Hoewel de door Simkin en Siebert samengestelde lijst als de meest complete lijst van vulkanen in Indonesië kan worden beschouwd, varieert de nauwkeurigheid van de gegevens met betrekking tot recente vulkaanuitbarstingen en slachtoffers van regio tot regio. Aanvullende informatie is gebaseerd op de gegevens van het Volcanological Survey of Indonesia (VSI), een Indonesische overheidsinstelling die verantwoordelijk is voor het volgen van vulkanische activiteit en de mitigatie van geologische gevaren,[10] en wetenschappelijke bronnen.

Geografische groepenBewerken

SumatraBewerken

 
Kaart met de locatie van de vulkanen en geologische breuklijnen van Sumatra.

De geografie van Sumatra wordt beheerst door het Bukit Barisangebergte ("bukit barisan" betekent letterlijk: "heuvelrij" of "heuvellijn"), met de Kerinci (3.800 m) als hoogste top. De bergketen strekt zich 1.700 km uit van het noorden naar het zuiden van het eiland en is gevormd door de noordoostelijke beweging van de Australische Plaat die onder de Euraziatische Plaat schuift.[11] De plaat beweegt met een convergentiesnelheid van 5,5 cm per jaar en dit subductieproces heeft grote aardbevingen veroorzaakt aan de westkant van Sumatra, waaronder de zware Sumatra-Andaman aardbeving van 2004.[12][13] Deze tektonische beweging is niet alleen verantwoordelijk voor aardbevingen, maar heeft ook geleid tot de vorming van magmakamers onder het eiland.[11]

Slechts een van de 35 actieve vulkanen, Weh, is gescheiden van het Sumatraanse vasteland. Deze afscheiding vond plaats gedurende het Pleistoceen, toen het na een grote vulkaanuitbarsting ontstane laagland tussen Weh en de rest van Sumatra door zeewater werd overspoeld. De grootste vulkaan op Sumatra is de supervulkaan Toba die zich in het Tobameer bevindt. Dit meer, met een omvang van 100 km bij 30 km, is ontstaan na het instorten van de enorme caldera die was gevormd door een "mega-kolossale" eruptie circa 74.000 jaar geleden.[2] Deze eruptie had een waarde van 8 op de VEI-schaal, de hoogst mogelijke waarde van een vulkaanuitbarsting.

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Weh stratovulkaan 617 -2588000-00-00 -2588000Pleistoceen 5° 49' 12" NB, 95° 16' 48" OL
Seulawah Agam stratovulkaan 1.810 1839-00-00 1839 (2) 5° 26' 53" NB, 95° 39' 29" OL
Peuet Sague complexe vulkaan 2.801 2000-12-2525 december 2000 (2) 4° 54' 50" NB, 96° 19' 44" OL
Geureudong stratovulkaan 2.885 1937-00-00 1937 4° 48' 47" NB, 96° 49' 12" OL
Kembar schildvulkaan 2.245 -2588000-00-00 -2588000 Pleistoceen 3° 51' 0" NB, 97° 39' 50" OL
Sibayak stratovulkaan 2.212 1881-00-00 1881 3° 13' 48" NB, 98° 31' 12" OL
Sinabung stratovulkaan 2.460 2018-02-2020 februari 2018 3° 10' 12" NB, 98° 23' 31" OL
Toba supervulkaan 2.157 -72.000-00-00 -72.000 2° 34' 48" NB, 98° 49' 48" OL
Helatoba-Tarutung fumaroleveld 1.100 -2588000-00-00 -2588000Pleistoceen 2° 1' 48" NB, 98° 55' 48" OL
Imun onbekend 1.505 onbekend 2° 9' 29" NB, 98° 55' 48" OL
Sibualbuali stratovulkaan 1.819 onbekend 1° 33' 22" NB, 99° 15' 18" OL
Lubukraya stratovulkaan 1.862 onbekend 1° 28' 41" NB, 99° 12' 32" OL
Sorikmarapi stratovulkaan 2.145 1986-00-00 1986 (1) 0° 41' 10" NB, 99° 32' 20" OL
Talakmau complexe vulkaan 2.919 onbekend 0° 4' 44" NB, 99° 58' 48" OL
Sarik-Gajah vulkaankegel onbekend onbekend 0° 0' 29" NB, 100° 12' 0" OL
Marapi complexe vulkaan 2.891 2004-08-055 augustus 2004 (2) 0° 22' 52" NB, 100° 28' 23" OL
Tandikat stratovulkaan 2.438 1924-00-00 1924 (1) 0° 25' 59" NB, 100° 19' 1" OL
Talang stratovulkaan 2.597 2005-04-1212 april 2005 (2) 0° 58' 41" NB, 100° 40' 44" OL
Kerinci stratovulkaan 3.800 2004-06-2222 juni 2004 (2) 1° 41' 49" NB, 101° 15' 50" OL
Hutapanjang stratovulkaan 2.021 onbekend 2° 19' 48" NB, 101° 35' 60" OL
Sumbing stratovulkaan 2.507 1921-05-2323 mei 1921 (2) 2° 24' 50" NB, 101° 43' 41" OL
Kunyit stratovulkaan 2.151 onbekend 2° 35' 31" NB, 101° 37' 48" OL
Pendan onbekend onbekend onbekend 2° 49' 12" NB, 102° 1' 12" OL
Belirang-Beriti complexe vulkaan 1.958 onbekend 2° 49' 12" NB, 102° 10' 48" OL
Bukit Daun stratovulkaan 2.467 onbekend 3° 22' 48" NB, 102° 22' 12" OL
Kaba stratovulkaan 1.952 2000-08-2222 augustus 2000 (1) 3° 31' 12" NB, 102° 37' 12" OL
Dempo stratovulkaan 3.173 1994-00-00 1994 (1) 4° 1' 48" NB, 103° 7' 48" OL
Patah onbekend 2.817 onbekend 4° 16' 12" NB, 103° 17' 60" OL
Bukit Lumut Balai stratovulkaan 2.055 onbekend 4° 13' 48" NB, 103° 37' 12" OL
Besar stratovulkaan 1.899 1940-04-00april 1940 (1) 4° 25' 48" NB, 103° 40' 12" OL
Ranau caldera 1.881 onbekend 4° 49' 48" NB, 103° 55' 12" OL
Sekincau Belirang caldera 1.719 onbekend 5° 7' 12" NB, 104° 19' 12" OL
Suoh caldera 1.000 1933-07-1010 juli 1933 (4) 5° 15' 0" NB, 104° 16' 12" OL
Hulubelu caldera 1.040 1836-00-00 1836 5° 20' 60" NB, 104° 35' 60" OL
Rajabasa stratovulkaan 1.281 1798-00-00 1798 5° 46' 48" NB, 105° 37' 30" OL

Java en de Straat van SoendaBewerken

De Straat van Soenda is een zeestraat tussen Sumatra en Java. De Krakatau ligt tussen beide eilanden, in het midden van de Straat van Soenda. In 1883 vond er een grote explosieve vulkaanuitbarsting plaats die twee derde van het vulkaaneiland vernietigde en slechts een grote caldera onder het zeeoppervlak achterliet. Deze cataclysmische explosie was hoorbaar tot in het eiland Rodrigues in de buurt van Mauritius, op een afstand van ongeveer 4.800 km.[1] In het midden van de caldera ontwikkelde zich later een nieuwe parasitische kegel, genaamd Anak Krakatau ("kind van Krakatau"), die in 1930 boven het zeeoppervlak rees.[14] De boven zee uitstekende restanten van de Krakatau, volgend op de eruptie van 1883, vormen de eilandjes Sertung, Panjang en Rakata.

Hoewel Java kleiner is dan Sumatra, heeft het een hogere concentratie aan actieve vulkanen. Er zijn 45 actieve vulkanen op het eiland, zonder de 20 kleine kraters en vulkanische kegels van het Dieng-vulkaancomplex en de jonge vulkaankegels in het Tengger-calderacomplex mee te rekenen. De meest actieve vulkanen op Java zijn de Merapi, Semeru en de Kelud. De Semeru is sinds 1967 ononderbroken in eruptie.[15] De Merapi is sinds 1995 opgenomen in de lijst van Vulkanen van het Decennium.[16] Ijen onderscheidt zich door een calderameer met een unieke turquoise kleur en een extreem hoge zuurgraad (pH<0.3).[17] In onderstaande lijst zijn een aantal vulkanen gegroepeerd om hun onderlinge geografische nabijheid.

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Krakatau[18] caldera 813 2018-12-2222 december 2018 6° 6' 7" NB, 105° 25' 23" OL
Pulosari stratovulkaan 1.346 onbekend 6° 20' 31" NB, 105° 58' 30" OL
Karang stratovulkaan 1.778 onbekend 6° 16' 12" NB, 106° 2' 31" OL
Kiaraberes-Gagak stratovulkaan 1.511 1939-04-066 april 1939 (1) 6° 43' 48" NB, 106° 39' 0" OL
Perbakti stratovulkaan 1.699 onbekend 6° 45' 0" NB, 106° 40' 48" OL
Salak stratovulkaan 2.211 1938-01-3131 januari 1938 (2) 6° 43' 12" NB, 106° 43' 48" OL
Gede stratovulkaan 2.958 1957-03-1313 maart 1957 (2) 6° 46' 48" NB, 106° 58' 48" OL
Patuha stratovulkaan 2.434 onbekend 7° 9' 36" NB, 107° 24' 0" OL
Wayang-Windu lavakoepel 2.182 onbekend 7° 12' 29" NB, 107° 37' 48" OL
Malabar stratovulkaan 2.343 onbekend 7° 7' 48" NB, 107° 39' 0" OL
Tangkuban Perahu stratovulkaan 2.084 1983-09-1414 september 1983 (1) 6° 46' 12" NB, 107° 35' 60" OL
Papandayan stratovulkaan 2.665 2002-11-1111 november 2002 (2) 7° 19' 12" NB, 107° 43' 48" OL
Kendang stratovulkaan 2.608 onbekend 7° 13' 48" NB, 107° 43' 12" OL
Kamojang stratovulkaan 1.730 -2588000-00-00 -2588000Pleistoceen 7° 7' 30" NB, 107° 47' 60" OL
Guntur complexe vulkaan 2.249 1847-10-1616 oktober 1847 (2) 7° 8' 35" NB, 107° 50' 24" OL
Tampomas stratovulkaan 1.684 onbekend 6° 46' 12" NB, 107° 57' 0" OL
Galunggung stratovulkaan 2.168 1984-01-099 januari 1984 (1) 7° 15' 0" NB, 108° 3' 29" OL
Talagabodas stratovulkaan 2.201 onbekend 7° 12' 29" NB, 108° 4' 12" OL
Karaha fumarole 1.155 onbekend 7° 7' 12" NB, 108° 4' 48" OL
Cereme stratovulkaan 3.078 1951-00-00 1951 6° 53' 31" NB, 108° 24' 0" OL
Slamet stratovulkaan 3.432 1999-05-011 mei 1999 (1) 7° 14' 31" NB, 109° 12' 29" OL
Dieng complexe vulkaan 2.565 1996-12-3131 december 1996 (1) 7° 12' 0" NB, 109° 55' 12" OL
Sundoro stratovulkaan 3.136 1971-10-2929 oktober 1971 (2) 7° 17' 60" NB, 109° 59' 31" OL
Sumbing stratovulkaan 3.371 1730-00-00 1730 (1) 7° 23' 2" NB, 110° 4' 12" OL
Ungaran stratovulkaan 2.050 onbekend 7° 10' 48" NB, 110° 19' 48" OL
Telomoyo stratovulkaan 1.894 onbekend 7° 22' 12" NB, 110° 24' 0" OL
Merbabu stratovulkaan 3.145 1797-00-00 1797 (2) 7° 27' 0" NB, 110° 25' 48" OL
Merapi stratovulkaan 2.968 2010-10-2626 oktober 2010 (4)[19] 7° 32' 31" NB, 110° 26' 31" OL
Muria stratovulkaan 1.625 -160-00-00 -160 ± 30 jaar 6° 37' 12" NB, 110° 52' 48" OL
Lawu stratovulkaan 3.265 1885-11-2828 november 1885 (1) 7° 37' 30" NB, 111° 11' 31" OL
Wilis stratovulkaan 2.563 onbekend 7° 48' 29" NB, 111° 45' 29" OL
Kelud stratovulkaan 1.731 2014-02-1313 februari 2014 (4) 7° 55' 48" NB, 112° 18' 29" OL
Kawi-Butak stratovulkaan 2.651 onbekend 7° 55' 12" NB, 112° 27' 0" OL
Ardjoeno-Welirang stratovulkaan 3.339 1952-08-1515 augustus 1952 (0) 7° 43' 30" NB, 112° 34' 48" OL
Penanggungan stratovulkaan 1.653 onbekend 7° 37' 12" NB, 112° 37' 48" OL
Malangvlakte maar 680 onbekend 8° 1' 12" NB, 112° 40' 48" OL
Semeru stratovulkaan 3.676 1967-00-00 1967-2016 (3) 8° 6' 29" NB, 112° 55' 12" OL
Tengger stratovulkaan 2.329 2004-06-088 juni 2004 (2) 7° 56' 31" NB, 112° 57' 0" OL
Lamongan stratovulkaan 1.651 1898-02-055 februari 1898 (2) 7° 58' 44" NB, 113° 20' 31" OL
Lurus complexe vulkaan 539 onbekend 7° 43' 48" NB, 113° 34' 48" OL
Iyang-Argapura complexe vulkaan 3.088 onbekend 7° 58' 12" NB, 113° 34' 12" OL
Raung stratovulkaan 3.332 2015-06-2929 juni 2015 (?) 8° 7' 30" NB, 114° 2' 31" OL
Ijen stratovulkaan 2.799 1999-06-2828 juni 1999 (1) 8° 3' 29" NB, 114° 14' 31" OL
Baluran stratovulkaan 1.247 onbekend 7° 50' 60" NB, 114° 22' 12" OL

Kleine Soenda-eilandenBewerken

De Kleine Soenda-eilanden vormen een kleine archipel, die van west naar oost bestaat uit de eilanden Bali, Lombok, Soembawa, Flores, Soemba en Timor; allen bevinden zich langs de rand van de Australische Plaat en de vulkanen in het gebied zijn ontstaan door subductie.[20] Een aantal vulkanen vormen vulkaaneilanden, zoals Sangeang Api. De Tambora-eruptie van 5 april 1815, op het eiland Soembawa, had een waarde van 7 ("super-kolossaal") op de VEI-schaal en wordt beschouwd als de grootste vulkaanuitbarsting in de geschreven geschiedenis.[3]

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Merbuk tba 1.386 onbekend -
Bratan caldera 2.276 onbekend 8° 16' 48" NB, 115° 7' 48" OL
Batur caldera 1.717 1999-03-1515 maart 1999 (1) 8° 14' 31" NB, 115° 22' 30" OL
Agung stratovulkaan 3.142 2017-11-2525 november 2017 - 24 september 2018 (?) 8° 20' 31" NB, 115° 30' 29" OL
Samalas stratovulkaan 2.867 1257-00-00 1257 (7) 8° 24' 36" NB, 116° 24' 0" OL
Rinjani stratovulkaan 3.726 2004-10-011 oktober 2004 (2) 8° 25' 12" NB, 116° 28' 12" OL
Tambora stratovulkaan 2.722 1967-00-00 1967 ± 20 jaar (0) 8° 15' 0" NB, 118° 0' 0" OL
Sangeang Api complexe vulkaan 1.949 2014-05-3030 mei 2014 (?) 8° 11' 60" NB, 119° 4' 12" OL
Wai Sano caldera 903 onbekend 8° 43' 12" NB, 120° 1' 12" OL
Poco Leok onbekend 1.675 onbekend 8° 40' 48" NB, 120° 28' 48" OL
Ranakah lavakoepel 2.100 1991-03-00maart 1991 (1) 8° 37' 12" NB, 120° 31' 12" OL
Inierie stratovulkaan 2.245 -8050-00-00 -8050 8° 52' 30" NB, 120° 57' 0" OL
Inielika complexe vulkaan 1.559 2001-01-1111 januari 2001 (2) 8° 43' 48" NB, 120° 58' 48" OL
Ebulobo stratovulkaan 2.124 1969-02-2727 februari 1969 (2) 8° 49' 12" NB, 121° 10' 48" OL
Iya stratovulkaan 637 1969-01-2727 januari 1969 (3) 8° 53' 49" NB, 121° 38' 42" OL
Sukaria caldera 1.500 onbekend 8° 47' 31" NB, 121° 46' 12" OL
Ndete Napu fumarole 750 onbekend 8° 43' 12" NB, 121° 46' 48" OL
Kelimutu complexe vulkaan 1.639 1968-06-033 juni 1968 (1) 8° 46' 12" NB, 121° 49' 12" OL
Paluweh stratovulkaan 875 1985-02-033 februari 1985 (1) 8° 19' 12" NB, 121° 42' 29" OL
Egon stratovulkaan 1.703 2005-02-066 februari 2005 (1) 8° 40' 12" NB, 122° 27' 0" OL
Ilimuda stratovulkaan 1.100 onbekend 8° 28' 41" NB, 122° 40' 16" OL
Lewotobi stratovulkaan 1.703 2003-05-3030 mei 2003 (2) 8° 32' 31" NB, 122° 46' 30" OL
Leroboleng complexe vulkaan 1.117 2003-06-2626 juni 2003 (3) 8° 21' 29" NB, 122° 50' 31" OL
Riang Kotang fumarole 200 onbekend 8° 18' 0" NB, 122° 53' 31" OL
Iliboleng stratovulkaan 1.659 1993-06-00juni 1993 (1) 8° 20' 31" NB, 123° 15' 29" OL
Lewotolo stratovulkaan 1.423 1951-12-1515 december 1951 (2) 8° 16' 19" NB, 123° 30' 18" OL
Ililabalekan stratovulkaan 1.018 onbekend 8° 33' 0" NB, 123° 22' 48" OL
Iliwerung complexe vulkaan 1.018 1999-05-2222 mei 1999 (0) 8° 31' 48" NB, 123° 34' 12" OL
Batu Tara stratovulkaan 748 1847-00-00 1847 (2) 7° 47' 31" NB, 123° 34' 44" OL
Sirung complexe vulkaan 862 1970-00-00 1970 (2) 8° 30' 29" NB, 124° 7' 48" OL
Yersey onderzeese vulkaan −3.800 onbekend 7° 31' 48" NB, 123° 57' 0" OL

BandazeeBewerken

In de Bandazee, in het zuiden van de Molukse archipel bevindt zich een groep kleine eilanden. Onder de Bandazee komen sinds het Mesozoïcum drie grote tektonische platen samen: de Euraziatische, Pacifische en de Indo-Australische plaat.[21] De vulkanen in de Bandazee vormen voornamelijk vulkanische eilanden, maar er zijn ook enige onderzeese vulkanen.

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Emperor of China onderzeese vulkaan −2.850 onbekend 6° 37' 12" NB, 124° 13' 12" OL
Nieuwerkerk onderzeese vulkaan −2.285 onbekend 6° 35' 60" NB, 124° 40' 30" OL
Gunungapi Wetar stratovulkaan 282 1699-00-00 1699 (3) 6° 38' 31" NB, 126° 39' 0" OL
Wurlali stratovulkaan 868 1892-06-033 juni 1892 (2) 7° 7' 30" NB, 128° 40' 30" OL
Teon stratovulkaan 655 1904-06-033 juni 1904 (2) 6° 55' 12" NB, 129° 7' 30" OL
Nila stratovulkaan 781 1968-05-077 mei 1968 (1) 6° 43' 48" NB, 129° 30' 0" OL
Serua stratovulkaan 641 1921-09-1818 september 1921 (2) 6° 17' 60" NB, 130° 0' 0" OL
Manuk stratovulkaan 282 onbekend 5° 31' 48" NB, 130° 17' 31" OL
Banda Api caldera 640 1988-05-099 mei 1988 (3) 4° 31' 30" NB, 129° 52' 16" OL

Celebes en Sangihe-eilandenBewerken

De vorm van het eiland Celebes (Indonesisch Sulawesi) wordt gekenmerkt door vier schiereilanden. Het centrale deel is een hoog bergachtig gebied, voornamelijk van niet-vulkanische oorsprong. De actieve vulkanen van het eiland bevinden zich op het noordelijke schiereiland en strekken zich uit in noordelijke richting tot de Sangihe-eilanden, die de grens met de Filipijnen markeren.

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Colo stratovulkaan 507 1983-07-1818 juli 1983 (4) 0° 10' 12" NB, 121° 36' 29" OL
Ambang complexe vulkaan 1.795 1845-00-00 1845 ± 5 jaar 0° 45' 0" NB, 124° 25' 12" OL
Soputan stratovulkaan 1.784 2018-10-033 oktober 2018 1° 6' 29" NB, 124° 43' 48" OL
Sempu caldera 1.549 onbekend 1° 7' 48" NB, 124° 45' 29" OL
Tondano caldera 1.202 onbekend 1° 13' 48" NB, 124° 49' 48" OL
Lokon-Empung stratovulkaan 1.580 2011-07-1515 juli 2011 1° 21' 29" NB, 124° 47' 31" OL
Mahawu stratovulkaan 1.324 1977-11-1616 november 1977 (0) 1° 21' 29" NB, 124° 51' 29" OL
Klabat stratovulkaan 1.995 onbekend 1° 28' 12" NB, 125° 1' 48" OL
Tongkoko stratovulkaan 1.149 1880-00-00 1880 (1) 1° 31' 12" NB, 125° 12' 0" OL
Ruang stratovulkaan 725 2002-09-1515 september 2002 (4) 2° 17' 60" NB, 125° 22' 12" OL
Karangetang stratovulkaan 1.784 2007-08-00augustus 2007 2° 46' 48" NB, 125° 24' 0" OL
Banua Wuhu onderzeese vulkaan −5 1919-07-1818 juli 1919 (3) 3° 8' 17" NB, 125° 29' 28" OL
Awu stratovulkaan 1.320 2004-06-022 juni 2004 (2) 3° 40' 12" NB, 125° 30' 0" OL
Submarine 1922 onderzeese vulkaan −5.000 onbekend 3° 58' 12" NB, 125° 10' 12" OL

HalmaheraBewerken

Het eiland Halmahera, in het noorden van Molukse archipel, is gevormd door de beweging van de drie tektonische platen waardoor twee elkaar kruisende bergketens zijn ontstaan die vier rotsachtige schiereilanden vormen, gescheiden door drie diepe inhammen. Aan de westkant van Halmahera strekt zich een vulkanische boog uit van noord naar zuid, met verschillende vulkanische eilanden, waaronder Ternate (met de Gamalamavulkaan) en Tidore. Ternate werd een belangrijk centrum voor de handel in specerijen toen de Portugezen er in 1512 een fort bouwden, dat later door de Nederlanders werd overgenomen. Dankzij haar positie als centrum van de specerijenhandel gedurende het tijdperk van de grote ontdekkingen, bestaan er historische verslagen van vulkaanuitbarstingen in Halmahera en omliggende eilanden die teruggaan tot het begin van de 16e eeuw.

Naam Vorm Hoogte
(meters)
Laatste uitbarsting (VEI) Coördinaten
Tarakan Pyroclastische kegel 318 onbekend 1° 49' 48" NB, 127° 49' 48" OL
Dukono complexe vulkaan 1.335 1933-08-1313 augustus 1933 (3) 1° 40' 48" NB, 127° 52' 48" OL
Tobaru onbekend 1.035 onbekend 1° 37' 48" NB, 127° 40' 12" OL
Ibu stratovulkaan 1.325 2005-05-00mei 2005 (0) 1° 29' 17" NB, 127° 37' 48" OL
Gamkonora stratovulkaan 1.635 2007-07-099 juli 2007 (?) 1° 22' 48" NB, 127° 31' 48" OL
Todoko-Ranu caldera 979 onbekend 1° 15' 0" NB, 127° 28' 12" OL
Jailolo stratovulkaan 1.130 onbekend 1° 4' 48" NB, 127° 25' 12" OL
Hiri stratovulkaan 630 onbekend 0° 54' 0" NB, 127° 19' 12" OL
Gamalama stratovulkaan 1.715 2003-07-3131 juli 2003 (2) 0° 48' 0" NB, 127° 19' 48" OL
Tidore stratovulkaan 1.730 onbekend 0° 39' 29" NB, 127° 24' 0" OL
Mare stratovulkaan 308 onbekend 0° 34' 12" NB, 127° 24' 0" OL
Moti stratovulkaan 950 onbekend 0° 27' 0" NB, 127° 24' 0" OL
Makian stratovulkaan 1.357 1988-07-2929 juli 1988 (3) 0° 19' 12" NB, 127° 24' 0" OL
Tigalalu stratovulkaan 422 onbekend 0° 4' 12" NB, 127° 25' 12" OL
Amasing stratovulkaan 1.030 onbekend 0° 31' 48" NB, 127° 28' 48" OL
Bibinoi stratovulkaan 900 onbekend 0° 46' 12" NB, 127° 43' 12" OL
 
Afbeelding van het fort van Ternate en een eruptie van de Gamalama aan het begin van de jaren 1700.

Belangrijkste vulkaanuitbarstingenBewerken

Hieronder volgt een lijst van de belangrijkste vulkaanuitbarstingen in Indonesië, chronologisch geordend op aanvangsdatum van de eruptie. Alleen vulkaanuitbarstingen met een waarde van 3 of hoger op de VEI-schaal zijn in de lijst opgenomen, met opgave van dodelijke slachtoffers en bronnen. Kleinere vulkaanuitbarstingen zijn alleen opgenomen als deze dodelijke slachtoffers tot gevolg hadden.

Begin eruptie Vulkaan Einde eruptie VEI Kenmerken Tsunami Tefravolume Doden Bronnen
2018-12-2121 december 2018 Anak Krakatoa 2019-01-1010 januari 2019 4 cv,se,pf,fa,lm,cc 1–2 m N/A 437 [22][23]
2014-02-1313 februari 2014 Kelud 2014-02-1515 februari 2014 4 cv,cl,pf,ph,ld,lm nee 0.16 km³ 4 [24]
2010-11-033 november 2010 Merapi 2010-11-088 november 2010 4 cv,pf,ld,lm nee N/A 353 [5]
1990-02-1010 februari 1990 Kelud 1990-03-00maart 1990 4 cv,cl,pf,ph,ld,lm nee 0.13 km³ 35 [25]
1983-07-1818 juli 1983 Colo 1983-12-00december 1983 4 cv,pf,ph nee N/A 0 [25]
1982-04-055 april 1982 Galunggung 1983-01-088 januari 1983 4 cv,pf,lf,lm nee 0.37 km³ + 68 [26][27]
1972-10-066 oktober 1972 Merapi 1985-03-00maart 1985 2 cv,pf,lf,ld,lm nee 0.021 km³ 29 [5]
1966-04-2626 april 1966 Kelud 1966-04-2727 april 1966 4 cv,cl,pf,lm nee 0.089 km³ 212 [25]
1963-03-1717 maart 1963 Agung 1964-01-2727 januari 1964 5 cv,pf,lf,lm nee 1 km³ 1.148 [28]
1951-08-3131 augustus 1951 Kelud 1951-08-3131 augustus 1951 4 cv,cl,pf,lm nee 0.2 km³ 7 [25]
1930-11-2525 november 1930 Merapi 1931-09-00september 1931 3 cv,rf,pf,lf,ld,lm nee 0.0017 km³ 1.369 [5]
1919-05-1919 mei 1919 Kelud 1919-05-2020 mei 1919 4 cv,cl,pf,lm nee 0.19 km³ 5.110 [25]
1892-06-077 juni 1892 Awu 1892-06-1212 juni 1892 3 cv,pf,lm ja N/A 1.532 [29]
1883-08-2626 augustus 1883 Krakatau 1884-02-00februari 1884 6 cv,se,pf,fa,lm,cc 15–42 m 5–8.5 km³ 36.600 [1][28][30]
1872-04-1515 april 1872 Merapi 1872-04-2121 april 1872 4 cv,pf nee 0.33 km³ 200 [5]
1856-03-022 maart 1856 Awu 1856-03-1717 maart 1856 3 cv,pf,lm ja 0.51±0.50 km³ 2.806 [29]
1822-10-088 oktober 1822 Galunggung 1822-12-00december 1822 5 cv,pf,ld,lm nee 1 km³ + 4.011 [25]
1815-04-1010 april 1815 Tambora 1815-07-1515 juli 1815 7 cv,pf,cc 1–2 m 160 km³ 71.000+ [3][31]
1812-08-066 augustus 1812 Awu 1812-08-088 augustus 1812 4 cv,pf,lm nee 0.55±0.50 km³ 963 [29]
1772-08-1212 augustus 1772 Papandayan 1772-08-1212 augustus 1772 3 cv,ph nee N/A 2.957 [32]
1672-08-044 augustus 1672 Merapi 1672-00-00 1672onbekend 3 cv,pf,lm nee N/A 3.000 [5]
1586-00-00 1586 Kelud 1586-00-00 1586onbekend 5 cf,cl,lm nee 1 km³ + 10.000 [25]
1257-09-00september 1257 Samalas 1257-00-00 1257onbekend 7 [33]
-74000-00-00 -74000≈ 74.000 BP Toba -74000-00-00 -74000onbekend 8 pf,lf,cc waarschijnlijk 2.800 km³ 9999999Mogelijk bijna uitsterven gehele bevolking [2]

Betekenis afkortingen in de kolom "Kenmerken": cv=central vent eruption, pf=pyroclastic flows, lf=lava flows, lm=lahar mudflows, cl=crater lake eruption, ph=phreatic eruption, ld=lava dome extrusion, cc=caldera collapse, se=submarine eruption, fa=fumarole activity, rf=radial fissure eruption.

Zie ookBewerken