Hoofdmenu openen

Lijst van vroege christelijke schrijvers

Wikimedia-lijst

Nadat het jongste boek van wat nu het Nieuwe Testament heet, rond het jaar 100 voltooid was, duurde het nog zo'n 200 jaar voor de kerken het eens konden worden welke boeken in de canon zouden worden opgenomen. Naast de in de canon opgenomen boeken die grotendeels uit de eerste eeuw dateren, zijn er nog veel andere christelijke geschriften uit de tweede en derde eeuw. Sommige waren kennelijk bedoeld als Bijbelboek, maar werden geweigerd omdat men ze voor een vervalsing hield, andere propageerden een van die van de officiële kerk afwijkende leer. Te denken is aan de gnostiek, bekend van het evangelie van Thomas. Soms werden deze in bepaalde gebieden als canoniek beschouwd, maar later toch afgewezen; sommige boeken werden of worden door sommige kerken als canoniek geaccepteerd. Men spreekt van de apocriefen van het Nieuwe Testament. Deze boeken staan niet op de in dit artikel gepresenteerde lijst.

LijstBewerken

Op de onderstaande lijst staan wel:

  • Apostolische Vaders, een groep schrijvers en leiders van de Kerk van de tweede eeuw; hun boeken werden niet verworpen, maar ook niet meer in de Bijbel opgenomen.
  • Belangrijke theologen uit de eerste eeuwen na Christus, vaak bekend als Kerkvaders.

De theologische geschriften uit deze periode worden bestudeerd door beoefenaren van het vakgebied van de patristiek (pater is Latijn voor vader).

Naam Werk/woonplaats Jaar Functie Geschrift Taal Bijzonderheden Afbeelding
Papias Hiërapolis 65-130 Bisschop Uitleg van de "logia" van de Heer (alleen enkele citaten over) Grieks
Ignatius Antiochië 69-107 Bisschop Zeven brieven Grieks Gevangen naar Rome gevoerd en daar in de arena voor de leeuwen gegooid.  
Clemens van Rome Rome 92-101 (pausschap) Paus (Bisschop van Rome) 1 Clemens: brief aan de gemeente van Korinte AD 96; 2 Clemens is een preek, waarvan het auteurschap betwijfeld wordt. Grieks Verbannen, terechtgesteld door verdrinking.
Polycarpus Smyrna 69-156 Bisschop Brief gemeente Filippi. Over zijn marteldood als 86-jarige, is er een verslag, een martyrium. Grieks Brandstapel.  
Schrijver van de Didachè Syrië ca 100 Grieks
Schrijver Brief van Barnabas Alexandrië 120-140 Grieks
Justinus Martyr Efeze, Rome (reisde rond) 100-165 Filosoof Apologie I en II; Dialoog met Trypho, Grieks Onthoofd te Rome  
Hermas Rome ca 150 Herder van Hermas Grieks
Irenaeus Lyon 140-202 Bisschop Adversus Haereses; Bewijs van de Apostolische prediking. Grieks[1]  
Clemens van Alexandrië Alexandrië 125/150 - 215 Leraar, filosoof Protrepticus; Paedagogus; Stromata Grieks  
Tertullianus Carthago 155-232 Theoloog Apologie; Tegen Marcion; Tegen Praxeas Latijn Schiep een Latijns theologisch begrippenkader;

was als Montanist eigenlijk heterodox.

 
Hippolytus Rome 170-235 Theoloog; tegenpaus Weerlegging van de ketterijen; Handboek kerkorde; commentaar Daniël Grieks (laatste Romeinse kerkvader die in het Grieks schreef); Tegelijk met de reguliere paus verbannen, waar ze vrede sloten; stierf de marteldood  
Origenes Alexandrië; Caesarea 185-254 Theoloog; leraar; tekstcriticus. Hexapla; Over de beginselen; Aansporing tot het martelaarschap; commentaren, o.a op Johannesevangelie; Tegen Celsus. Grieks Predikte Alverzoening, feitelijk heterodox.  
Cyprianus Carthago 248-259 Bisschop "De eenheid van de kerk" Latijn Marteldood  
Novatianus Rome ca 250 Tegenpaus Over de Drieëenheid Latijn
Dyonysius van Alexandrië Alexandrië stierf 265 247 hoofd catechumenschool; 'Paus van Alexandrië Beloften (tegen Nepos) Grieks martelaar  
Eusebius van Caesarea Caesarea 263-339 Bisschop; kerkhistoricus Kroniek; Kerkgeschiedenis Grieks  
Arnobius Sicca (Tunesië) ca 300 Adversus Nationum Latijn  
Lucianus van Antiochië Antiochië stierf 312 bisschop; tekstgeleerde Luciaanse recensie Septuagint Grieks Doodgehongerd
Athanasius Alexandrië 296-373 Bisschop Over de vleeswording; Leven van Antonius; polemische geschriften; paasbrieven Grieks Veelvuldig verbannen of ondergedoken  
Epiphanius van Salamis Salamis op Cyprus 310-403 Bisschop Panarion Grieks
Basilius van Caesarea Caesarea (Cappadocië) 330-379 Grieks  
Gregorius van Nazianze Constantinopel 329-389 Bisschop Christu patiens (auteurschap omstreden) Grieks grondlegger formulering leer van de Drieëenheid  
Diodorus van Tarsus Tarsus Stierf ca 390 Bisschop Grieks
Ambrosius van Milaan Milaan 339-397 Bisschop Liederen; exegetische werken; dogmatische werken; over ascese, preken. Latijn  
Theodorus van Mopsuestia Mopsuestia 350-428 Bisschop Grieks Na zijn dood namen de Nestorianen zijn geloofsbelijdenis aan
Augustinus van Hippo Hippo 354-430 Bisschop Confessiones; De Civitate Dei. Preken, commentaren; tegen Pelagius, tegen de Donatisten. Latijn  
Hiëronymus van Stridon Bethlehem 345-420 Monnik; geleerde Vulgaat, commentaren. Latijn  
Johannes Chrysostomus Tot 397 priester Antiochië; 397-405 bisschop Constantinopel; 405 verbannen 350-407 Bisschop; prediker. Veel preken zijn bewaard gebleven Grieks  
Cyrillus van Alexandrië Alexandrië 375-444 Monnik, aartsbisschop Grieks  
Vincentius van Lérins Lérins (Frankrijk) stierf rond 450 Monnik Commonitorium Latijn
Gregorius de Grote I Rome 540-604 Paus Dialogen Latijn  
Isidorus van Sevilla Sevilla 560-604 Aartsbisschop Encyclopedie Latijn  

Zie ookBewerken