Kristalstelsel

manier van opbouw van kristallen
Overzicht van de 7 kristalstelsels aan de hand van een voorbeeld:
Rij 1: pyriet kubisch - seleniet monoklien
Rij 2: microklien triklien - apofylliet tetragonaal
Rij 3: brookiet orthorombisch - amethist trigonaal - smaragd hexagonaal

Een kristalstelsel of kristalsysteem is een begrip uit de kristallografie, die weergeeft op welke manier een kristallijne stof, zoals mineralen, is opgebouwd. De meest voorkomende kristalstelsels zijn monoklien en orthorombisch. Alle kristallen bestaan uit een rooster van atomen. Dit rooster bepaalt voor ieder kristal de rangschikking van de kristalvlakken en de natuurkundige eigenschappen ervan. Alle kristallen kunnen in theorie aan de hand van hun roosterstructuur, die wordt aangeduid op een kristallografisch assenstelsel, worden ondergebracht in zeven kristalstelsels. Sommige van de roosters zijn in verschillende Bravaistralies ingedeeld.

Mogelijke kristalstelselsBewerken

Er zijn zeven verschillende roosters mogelijk. Ze staan in de tabel hieronder gerangschikt in oplopende volgorde van symmetrie:

rooster symmetrisch onder de volgende
bewerkingen
1 triklien     en   vrij
  en   vrij
2 monoklien     en   vrij
  en   is vrij
rotatie, een tweevoudige omwentelingsas
spiegeling, een spiegelvlak
3 orthorombisch     en   vrij
 
drie tweevoudige assen
drie spiegelvlakken
4 hexagonaal     en   is vrij
  en  
een zesvoudige as
drie spiegelvlakken
5 trigonaal    
 
een drievoudige as
6 tetragonaal     en   is vrij
 
een viervoudige as
vier tweevoudige assen
vijf spiegelvlakken
7 kubisch    
 
drie viervoudige assen
vier drievoudige assen
12 tweevoudige assen
12 spiegelvlakken

Een rotatie of een spiegeling wordt genoemd, wanneer de bijbehorende omwentelingsas of het spiegelvlak door het midden van de eenheidscel gaat.