Kool (geslacht)

plantengeslacht uit de kruisbloemenfamilie

Kool (Brassica) is een geslacht uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen.

Kool
Raapzaad (Brassica rapa)
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Angiospermae (Bedektzadigen)
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade:Malviden
Orde:Brassicales
Familie:Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Geslacht
Brassica
L. (1753
Bloemdiagram van kool
)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Kool op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen.

Afstamming cultuursoortenBewerken

Volgens een bekende theorie zijn veel koolsoorten ontstaan uit drie verschillende voorouders, waarbij de verschillende genomen worden aangeduid met de hoofdletters AA, BB, en CC. Een genoom bestaat uit een aantal chromosomen, aangeduid met de letter n. Zo heeft Brassica rapa het genoom A met n = 10 chromosomen. De diploïde plant heeft in elke cel 2n dus 20 chromosomen. Deze voorouders zijn:

Door natuurlijke soortskruisingen zijn de volgende drie allotetraploïde koolsoorten ontstaan.

Vele rassen zijn door kwekers en veredelaars ontwikkeld door kruising van soorten uit verwante geslachten (genera) en door kruising van verschillende soorten (species), ondersoorten (subspecies) of variëteiten (varietas) onderling.

Soorten en variëteitenBewerken

Er bestaan talloze variaties, we noemen hier enkele soorten en variëteiten met Nederlandse en botanische naam:

  • Ethiopische mosterd, Abessijnse kool of Abessijnse mosterd (Brassica carinata)
  • Wilde kool Brassica oleracea var. oleracea
    • Bloemkool (Brassica oleracea var. botrytis)
    • Boerenkool (Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata)
    • Broccoli (Brassica oleracea convar. botrytis var. cymosa)
    • Koolrabi (Brassica oleracea var. caulorapa, synoniem: Brassica oleracea var. gongylodes)
    • Rodekool (Brassica oleracea var. rubra)
    • Romanesco of groene torentjesbloemkool (Brassica oleracea var. botrytis)
    • Savooiekool (Brassica oleracea var. sabauda)
    • Sierkool (Brassica oleracea convar. acephala)
    • Sluitkool (Brassica oleracea var. capitata)
    • Spruitkool (Brassica oleracea var. gemmifera)
    • Wittekool (Brassica oleracea var. alba)
  • Chinese broccoli (Brassica alboglabra), ook bekend als Kailan
    • Broccolini (Brassica oleracea var.) is een hybride van Broccoli en Kailan
  • Chinese kool (Brassica rapa var. pekinensis, synoniem: Brassica campestris)
  • Brassica rapa
    • Raapzaad (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa subsp. oleifera)
    • Knolraap (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa var. rapa)
    • Stoppelknol (Brassica rapa var. rapa)
    • Raapstelen (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa subsp. oleifera (ras: Gewone groene), Brassica campestris (ras: Namenia) en Brassica sinensis (ras: Gele Malse))
    • Paksoi (Brassica rapa var. chinensis, synoniem: Brassica campestris var. chinensis)
  • Koolraap (Brassica napobrassica, synoniem: Brassica napus var. napobrassica)
  • Koolzaad (Brassica napus)
  • Zwarte mosterd (Brassica nigra)
  • Sareptamosterd (Brassica juncea)

Soms wordt ook de witte mosterd (Sinapis alba of Sinapis hirta) tot dit geslacht gerekend onder de naam Brassica alba of Brassica hirta.

Zie ook: Kool (plant), Wilde kool, Mosterd.

ToepassingenBewerken

Vrijwel alle delen van de plant, afhankelijk van de soort, ondersoort of variëteit, worden als voedsel gebruikt:

Sommige vormen met bonte bladeren, witte of paarse bloemen worden ook voor de sier geteeld.

Ecologische aspectenBewerken

De diverse koolsoorten kennen veel belagers, vooral rupsen, en zijn waardplant voor onder meer de volgende organismen: Ascia monuste, Botryotinia fuckeliana, Canarctia rufescens, Chrysodeixis includens, Eurema hecabe, Evergestis extimalis, Groente-uil, Groot koolwitje, Hippotion velox , Klein koolwitje, Koolbladroller (Clepis spectrana), Koolmot (Plutella xylostella), Kooluil, Late koolmot, Lacanobia contigua, Lacanobia suasa, Lacanobia thalassina (synoniem Lacanobia oleracea), Nyctemera baulus, Phyllotreta div. species en Rhigognostis senilella.

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Brassica van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.