Kleine-Gartmanplantsoen

plein in Amsterdam-Centrum

Het Kleine-Gartmanplantsoen is een plein en plantsoen in het centrum van Amsterdam. Het plantsoen is in 1915 vernoemd naar de Nederlandse actrice Maria Kleine-Gartman (1818-1885). Abusievelijk wordt de naam ook wel als "Kleine Gartmanplantsoen" gespeld, alsof het "klein" hier op de geringe grootte van het plantsoen zou slaan.

Kleine-Gartmanplantsoen
Plantsoen met hagedissen
Plantsoen met hagedissen
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Centrum
Begin Leidseplein
Eind Weteringschans
Postcode 1017 RP, 1017 RR
Algemene informatie
Genoemd naar Maria Kleine-Gartman
Naam sinds 1915
Openbaar vervoer Tram
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam
Voorstel voor herinrichting van het Leidseplein i.v.m. een nieuwe stadsschouwburg in 1890

Het vormt de verbinding tussen het Leidseplein en de Weteringschans. Aangrenzend ligt, bij de Leidsekruisstraat, Brug 198 uit 1913 naar een ontwerp van zeer vermoedelijk J.M. van der Mey over de Lijnbaansgracht (Zieseniskade). Het eigenlijke plantsoen, dat op een overkluisd deel van de Lijnbaansgracht ligt, wordt door velen ten onrechte gezien als een deel van het Leidseplein. Sinds eind 2015 is het plantsoen ingericht als stalling voor fietsen. Het groen is verdwenen en ook de plastieken van hagedissen zijn verwijderd. In 2018 is hier een ondergrondse fietsenstalling gebouwd.

Aan het plantsoen bevindt zich op no. 2 en 2A het imposante Hirschgebouw, geopend in 1912 als Modemagazijn Hirsch & Cie. Het is nu (2017) grotendeels in gebruik bij het bedrijf Apple Inc. Nederland dat er in 2012 een vestiging opende. De monumenten De Balie en het City Theater staan ook aan plantsoen.

UitgaansgebiedBewerken

Het Kleine-Gartmanplantsoen is een uitgaansplek en heeft nauwelijks een woonfunctie.

Aan de noordoostkant van het plantsoen, tot 1915 deel van de Lijnbaansgracht, liggen behalve Palladium nog diverse cafés, de City-bioscoop, de besloten sociëteit De Kring, en op de hoek met het Leidseplein het Hirschgebouw. In en rond het grasveld voor City "kropen" veertig bronzen hagedissen, dit is het kunstwerk Blauw Jan uit 1994 naar een ontwerp van Hans van Houwelingen.

Aan de zuidwestkant van het plantsoen, tot 1915 deel van de Weteringschans, bevindt zich naast het cultureel centrum De Balie dat is gevestigd in Kleine-Gartmanplantsoen 10, het gebouw van het voormalige kantongerecht, ook de toegang tot het Max Euweplein. Iets verderop liggen aan de Weteringschans het voormalige gebouw van de Vrije Gemeente, de huidige "poptempel" Paradiso, en daar tegenover het Barlaeus Gymnasium.

Verkeer en vervoerBewerken

Er is richting oost een halte voor de tramlijnen 1, 7 en 19. Op het aangrenzende Leidseplein is een tramhalte stadinwaarts voor de lijnen 2, 11 en 12. In de andere richting is de halte in de Marnixstraat en op de Leidsebrug.

De grote, aan het plantsoen naast de tramhalte gelegen, taxistandplaats werd 'Standplaats Leidseplein' genoemd. In november 2017 werd deze verplaatst naar de Leidsebrug, zodat het Leidseplein autovrij werd.

  Zie de categorie Kleine-Gartmanplantsoen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Pleinen in Amsterdam
Centrum:A.S. Onderwijzerhof · Alexanderplein · Amstelveld · Appeltjesmarkt · Barentszplein · Beursplein · Bianca Castafioreplein · Dam · Frederiksplein · Haarlemmerplein · Hekelveld · Ir. Jakoba Mulderplein · Johnny Jordaanplein · Jonas Daniël Meijerplein · Kadijksplein · Kattenburgerplein · Kleine-Gartmanplantsoen · Koningsplein · Leidseplein · Markenplein · Marnixplein · Max Euweplein · Mr. Visserplein · Muntplein · Nieuwezijds Kolk · Nieuwmarkt · Noordermarkt · Oudekerksplein · Pentagon · Professor Tulpplein · Raamplein · Rembrandtplein · Spui · Stationsplein · Stromarkt · Thorbeckeplein · Walenpleintje · Waterlandplein · Waterlooplein · Weesperplein · Westermarkt · Weteringcircuit · Wilhelmina Blombergplein · Zuiderkerkhof
Westpoort:Carrascoplein · Orlyplein
West:Balboaplein · Bellamyplein · Bos en Lommerplein · Frederik Hendrikplantsoen · Hugo de Grootplein · Kwakersplein · Mercatorplein · Molenwerf · Nassauplein · Paramariboplein · Piri Reisplein · Reinier Claeszenplein · Solebayplein · Suikerplein · Surinameplein · Van Hogendorpplein · Van Limburg Stirumplein · Witte de Withplein · Zaandammerplein
Nieuw-West:Abraham Staalmanplein · August Allebéplein · Belgiëplein · Confuciusplein · Cornelis Lelyplein · De Grote Geusplein · Delflandplein · Dijkgraafplein · Ecuplein · Koningin Wilhelminaplein · Lambertus Zijlplein · Osdorpplein · Plein '40-'45 · Sierplein
Zuid:Aalsmeerplein · Bachplein · Bertelmanplein · Concertgebouwplein · Cornelis Troostplein · Europaplein · Ferdinand Bolplein · Gelderlandplein · Gerard Douplein · Gustav Mahlerplein · Henrick de Keijserplein · Hoofddorpplein · Jacob Marisplein · Legmeerplein · Marie Heinekenplein · Merwedeplein · Minervaplein · Museumplein · Muzenplein · Olympiaplein · Prinses Amaliaplein · Roelof Hartplein · Scheldeplein · Stadionplein · Valeriusplein · Victorieplein · Vredeskerkplein · Willem Sandbergplein · Zuidplein
Oost:Ambonplein · Amstelplein . Azartplein · Beukenplein · Christiaan Huygensplein · Boerhaaveplein · Boniplein · Eikenplein · Esplanade de Meer · Geertje Wielemaplein · 's-Gravesandeplein · Iepenplein · Imogirituin · Javaplein · Julianaplein · Krugerplein · Land van Cocagneplein · Levantplein · Mariotteplein · Obiplein · Oosterspoorplein · Oranje-Vrijstaatplein · Piraeusplein · Prins Bernhardplein · Rhijnspoorplein · Steve Bikoplein · Voltaplein
Noord:Banneplein · Buikslotermeerplein · Kraaienplein · Lidoplein · Meeuwenplein · Mosplein · Noordplein · Olof Palmeplein · Overhoeksplein · Purmerplein · Waterlandplein · Zonneplein
Zuidoost:Anton de Komplein · Bijlmerplein · Holendrechtplein · Humberto Delgadoplein · Martin Ennalsplein · Krimpertplein · Reeuwijkplein · Remmerdenplein · Renooiplein · Veenendaalplein · Vreelandplein