Kerken in Friesland

kerkgebouw in Nederland
Tsjerkepaad, langs de kerken in Friesland

Kerken in Friesland geeft een overzicht van de architectuur van de kerkgebouwen als cultureel erfgoed in Friesland.

RomaansBewerken

De vroegste romaanse kerken werden op terpen gebouwd. De kerken met een zadeldaktoren werden opgetrokken uit tufsteen dat uit de Eifel werd aangevoerd. De kerken werden later wel gewijzigd of uitgebreid.

Later werden de kerken gebouwd van kloostermoppen (rode bakstenen). Deze kerken zijn onder andere te vinden in: Aalsum, Boer, Bozum, Britsum, Deersum, Eestrum, Exmorra, Finkum, Foudgum, Hantum, Hichtum, Huins, Hijum, Jelsum, Oostrum, Rinsumageest, Stiens, Surhuizum en Swichum, Westergeest en Wijns.

Van veel plaatsen in Friesland is bekend wie de patroonheilige was.[1]

RomanogotiekBewerken

Romanogotische kerken staan onder andere in: Bergum, Hantumhuizen en Wirdum.

GotiekBewerken

Gotische kerken (13e-15e eeuw) zijn hoger dan romaanse kerken en laten door de grote spitsboogvensters meer licht binnen. De gotiek in Friesland kenmerkt zich bij dorpskerken door het vaak vasthouden aan het eenbeukige schip en de zadeldaktoren uit de romaanse periode. Een dergelijke toren heeft, als enige stadskerk, ook de te Bolsward. Van belang is ook de Oldehove in Leeuwarden, de toren van de verder verdwenen Sint-Vituskerk. Gotische kerken in steden zijn te vinden in Bolsward, Franeker, Leeuwarden en Workum.

Gotische dorpskerken zijn onder andere te vinden in Augustinusga, Blessum, Boksum, Ferwerd, Katlijk, Kollum, Minnertsga, Olterterp en Stiens.

Kerkelijke bouwstijl in 17e eeuwBewerken

Kerken in onder andere classicistische stijl

NeoclassicismeBewerken

Kerken uit de 18e en de eerste helft van de 19e eeuw. Kerken onder meer in de plaatsen Terband, Sint Jacobiparochie (beide van architect Thomas Adrianus Romein), en Oosterzee-Buren.

NeogotiekBewerken

Kerken uit de tweede helft van de negentiende en begin twintigste eeuw.

  Zie Neogotische kerken in Friesland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken

  • Kerken in Friesland:gebouwen, inrichting en gebruik, onder red. van S. ten Hoeve, G.P. Karstkarel en Regn. Steensma, (1985), Baarn, Bosch & Keuning , ISBN 90-246-4542-5
  Zie de categorie Churches in Friesland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.