Joeri Andropov

Russisch politicus

Joeri Vladimirovitsj Andropov (Russisch: Юрий Владимирович Андропов) (Nagoetskaja (Kraj Stavropol, Rusland), 15 juni 1914Moskou, 9 februari 1984) was een Sovjet-Russisch politicus. Gedurende 15 maanden was hij secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie.

Joeri Vladimirovitsj Andropov
Юрий Владимирович Андропов
Yuri Andropov - Soviet Life, August 1983.jpg
Geboren 15 juni 1914
Nagoetskaja
Overleden 9 februari 1984
Moskou
Politieke partij Communistische Partij van de Sovjet-Unie
Handtekening Handtekening
Secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie
Aangetreden 12 november 1982
Einde termijn 9 februari 1984
Voorganger Leonid Brezjnev
Opvolger Konstantin Tsjernenko
Voorzitter van het Presidium van de Opperste Sovjet van de Sovjet-Unie
Aangetreden 16 juni 1983
Einde termijn 9 februari 1984
Voorganger Vasili Koeznetsov (waarnemend)
Opvolger Vasili Koeznetsov (waarnemend)
Voorzitter van het Staatscomité voor Staatsveiligheid
Aangetreden 18 mei 1967
Einde termijn 26 mei 1982
Voorganger Vladimir Semichastny
Opvolger Vitaly Fedorchuk
Volwaardig lid van het Politbureau
Aangetreden 27 april 1973
Einde termijn 9 februari 1984
Kandidaat-lid van het Politbureau
Aangetreden 21 juni 1967
Einde termijn 27 april 1973
Lid van het Secretariaat
Aangetreden 23 november 1962
Einde termijn 21 juni 1967
Aangetreden 24 mei 1982
Einde termijn 9 februari 1984
Portaal  Portaalicoon   Politiek

BiografieBewerken

In 1936 werd hij functionaris van de communistische jeugdorganisatie Komsomol. Tijdens de Grote Zuivering (Stalin liet honderden regerings- en legerfunctionarissen op beschuldiging van spionage of verraad executeren) klom Andropov snel op in de Komsomol. Hij werd in 1939 lid van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU) en maakte carrière in Moskou.[1] In 1940 werd hij secretaris van Komsomol.[1]

Toen de Duitsers binnenvielen tijdens Operatie Barbarossa vocht Andropov als partizaan (verzetsstrijder) achter de Duitse linies. In de loop van de Tweede Wereldoorlog kwam Andropov in aanraking met de Russische veiligheidsdienst NKVD. Na de oorlog vervulde Andropov veel verschillende belangrijke partijfuncties. Na de dood van Stalin in 1953 werd hij 'weggepromoveerd' als ambassadeur van de USSR in Hongarije. Hier wist hij de Hongaarse Opstand neer te slaan door de zittende politici te laten arresteren. Tegenstanders noemden hem "volstrekt meedogenloos".[bron?] De leiders van de Hongaarse Opstand, waaronder Pál Maléter en Imre Nagy, werden korte tijd later geëxecuteerd. Na de Hongaarse Opstand klom Andropov verder op in de gelederen van de CPSU.

Een jaar later keerde Andropov vanuit Boedapest terug naar Moskou. In 1961 werd hij verkozen tot volledig lid van het Centraal Comité van de CPSU en een jaar later werd hij opgenomen in het secretariaat van het Centraal Comité. In 1967 benoemde Leonid Brezjnev, toenmalig leider van de Sovjet-Unie, Andropov tot hoofd van de KGB. Zes jaar later werd Andropov ook lid van het Politbureau, het hoogste orgaan van de Communistische Partij. Andropov leidde de KGB tot 1982.

In 1977 overtuigde hij Brezjnev dat het Ipatjev-huis, waar Nicolaas II en zijn familie waren vermoord door communisten, een bedevaartsoord zou worden voor Russische en buitenlandse aanhangers van de monarchie. Het huis werd daarom in 1977 gesloopt.

Opvolger BreznjevBewerken

Toen Brezjnev begin november 1982 overleed benoemde het Politbureau Andropov tot secretaris-generaal van de partij, wat hem tot de machtigste persoon van de Sovjet-Unie maakte. Een van zijn belangrijkste rivalen was Konstantin Tsjernenko, die hem zou opvolgen. In juni 1983 werd Andropov als voorzitter van het presidium van de Opperste Sovjet het staatshoofd van de Sovjet-Unie.

Andropov onderkende de slechte staat waarin de economie van de Sovjet-Unie verkeerde en voerde een aantal politieke hervormingen door. Een voorbeeld hiervan was het hard aanpakken van corruptie door Sovjetambtenaren, verschillende mensen werden opgepakt en zelfs geëxecuteerd.[2] Hij richtte zich ook op de verbetering van de werkdiscipline. Ook werden er heel voorzichtige economische experimenten gehouden in de vorm van het Nieuw Economisch Mechanisme. Daarnaast was Andropov verantwoordelijk voor de inbreng van Michail Gorbatsjov in het Politbureau van de Sovjet-Unie. Gorbatsjov zou de herstructeringsideeën van Andropov een paar jaar later als nieuwe leider van het land ten uitvoering brengen.

Op 1 september 1983 kwam Korean Air-vlucht 007 door een navigatiefout in een verboden deel van het luchtruim van de Sovjet-Unie terecht. Hierop werd de Boeing 747 iets ten westen van het eiland Sachalin door vier straaljagers gevolgd en met een raket neergeschoten. Er waren geen overlevenden. Andropov weigerde aanvankelijk toe te geven dat de Sovjet-Unie hierin een rol had gespeeld. Het neerschieten van dit toestel veroorzaakte wereldwijd een storm van protest.

Andropov erfde de uitzichtloze oorlog met Afghanistan van Brezjnev. De Amerikaanse president Ronald Reagan voerde de druk op tegen de Sovjet-Unie, die hij in 1983 het "Evil Empire" had genoemd. Reagan gebruikte de economische macht van de Verenigde Staten om nieuwe militaire technologie te ontwikkelen. Het economisch veel zwakkere Sovjet-Unie kon zich een dergelijke wapenrace niet veroorloven maar verhoogde toch het defensiebudget wat ten koste ging van de economie.

Door zijn slechte gezondheid kon Andropov tijdens zijn eigen bewind weinig hervormingen waarmaken. Artsen constateerden diabetes, hoge bloeddruk en chronische problemen met de nieren. In 1983 liet Andropov verstek gaan bij de jaarlijkse parade van het Sovjetleger; een jaar eerder had de toen doodzieke Brezjnev de parade wel bijgewoond.

Joeri Andropov overleed op 9 februari 1984 op 69-jarige leeftijd.[3] Hij was sinds augustus 1983 niet meer in het openbaar verschenen en was niet meer dan 14 maanden als hoogste leider van de partij en het land actief geweest. Andropov werd, tegen zijn wens in, opgevolgd door Konstantin Tsjernenko die 72 jaar oud was op dat moment. In december 1983, vlak voor zijn dood, had Andropov zijn voorkeur voor Gorbastjov uitgesproken.

Tijdlijn leiders Sovjet-UnieBewerken

Zie ook: Portaal Communisme