Hoofdmenu openen

Jimmy Morales

politicus uit Guatemala
Jimmy Morales

Jimmy Morales, geboren James Ernesto Morales Cabrera (Guatemala-Stad, 18 maart 1969), is sinds 14 januari 2016 de vijftigste president van Guatemala. Hij trad aan anderhalve maand na de afzetting van de vorige president, Otto Pérez Molina.

AchtergrondBewerken

Morales deed zijn schoolopleiding aan het Evangelisch Instituut voor Latijns Amerika en studeerde later protestantse theologie. Hij volgde daarnaast verschillende universitaire opleidingen: bedrijfskunde, management van communicatiemiddelen, en hogere strategische studies met als specialisatie veiligheid en defensie, een opleiding aangeboden in samenwerking met het leger.[1] Vanaf 2000 trad Morales jarenlang op als acteur en producent van films en tv-programma's; zeer populair bij het grote publiek werd hij als televisiekomiek (Moralejos). Hij is gehuwd en vader van vier kinderen.

Politieke loopbaanBewerken

In 2011 dong Morales vergeefs naar het burgemeesterschap van de grote gemeente Mixco. In 2013 werd hij tot secretaris-generaal gekozen van een conservatieve politieke partij, de Frente de Convergencia Nacional (FCN–Nación), in 2004 gesticht door twee generaals van een veteranenorganisatie ter verdediging van de veronderstelde 'waardigheid' van het leger.[2] Morales' ongeveinsde sympathie voor het leger loopt ook als een rode draad door zijn presidentschap.

PresidentBewerken

Morales' verkiezingsslogan in 2015 was "Ni corrupto, ni ladrón" ("corrupt noch dief"). Hiermee zette hij zich succesvol af tegen Otto Pérez Molina, president van 2012 tot 2015, die tot aftreden werd gedwongen en gearresteerd na het aannemen van steekpenningen, het plegen van fraude en betrokkenheid bij illegale activiteiten. Morales won met 67,4% van de stemmen van Sandra Torres, de ex van voormalig president Alvaro Colom.[3] In 2017 zou aan het licht komen dat de onbedorven Morales aanzienlijke maandelijkse 'bonussen' van het leger c.q. de minister van Defensie had geïncasseerd.[4]

Conflict met de Internationale Commissie tegen de StraffeloosheidBewerken

Het werk van de regering-Morales (op het gebied van infrastructuur, onderwijs, computerisering, bestrijding van de papaverteelt enz.) wordt grotendeels aan het oog onttrokken door conflicten met de Internationale Commissie tegen de Straffeloosheid in Guatemala (CICIG), ingesteld onder president Óscar Berger. Aanvankelijk steunde Morales het optreden van deze Commissie, die nauw samenwerkt met het Openbaar Ministerie in de bestrijding van illegale organisaties en corruptie. In 2017 kwam hij echter zelf onder vuur te liggen en werden verschillende beschuldigingen van corruptie tegen hem en zijn familie ingebracht.

Op de poging zijn ambtelijke onschendbaarheid op te heffen reageerde Morales met het besluit de Hoge Commissaris van de CICIG, Iván Velásquez Gómez, als persona non grata het land uit te zetten. Uitvoering hiervan werd geblokkeerd door juridische procedures. Op 31 augustus 2018 kondigde Morales vervolgens met veel militair vertoon aan, het mandaat van de CICIG niet te zullen verlengen na september 2019; enkele dagen later werd een inreisverbod tegen de tijdelijk buitenslands verkerende Hoge Commissaris uitgevaardigd. Dit verbod werd echter door het Grondwettelijk Hof onwettig verklaard. Op 7 januari 2019 zegde Morales tenslotte eenzijdig het verdrag met de VN op dat de CICIG in het leven had geroepen, een beslissing die opnieuw door het Grondwettelijk Hof verworpen werd. De persconferentie, tevens televisieshow, waarop de president zijn stap rechtvaardigde, was het voorlopig hoogtepunt van een in 2016 in gang gezette, goed georkestreerde desinformatiecampagne. In de maanden hierop volgend is het werk van de CICIG vrijwel onmogelijk geworden en hebben haar onderzoekers noodgedwongen het land verlaten.

De zaak heeft in Guatemala tot grote verdeeldheid geleid. Corrupte politici, ambtenaren en ondernemers voelden zich door de CICIG bedreigd en zagen, mèt tal van nationalisten, de CICIG als een aantasting van de soevereiniteit van het land, de beschuldigingen tegen Morales als een sluipende staatsgreep. Anderen weer zijn ervan overtuigd dat zonder de steun van de CICIG Guatemala nooit een volwaardige rechtsstaat zal worden, een waarin het vanzelf spreekt dat de beslissingen van de rechterlijke macht door de uitvoerende macht gerespecteerd worden.

Vanuit de regering en regeringsgezinde partijen in het Congres wordt nu (october 2019) gepoogd door leugen en bedrog het Grondwettelijk Hof aan banden te leggen, het Openbaar Ministerie te verzwakken, en de Procureur voor de Mensenrechten af te zetten.

Horigheid aan de VSBewerken

Begin maart 2018 kondigde Morales aan dat hij het voorbeeld van Donald Trump zou volgen en over enkele maanden de ambassade van Guatemala zou verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem, een politiek besluit dat ingaat tegen de uitdrukkelijke vraag van de Verenigde Naties aan de lidstaten in 1980 om ambassades in Tel Aviv te stationeren.[5]

Eind juli 2019 onderwierp Guatemala zich aan de drastische migratiepolitiek van President Trump. Na dreigementen van Trump, en voor de zoveelste keer in strijd met een uitspraak van het eigen Grondwettelijk Hof, ondertekenden Morales' ministers van Binnenlandse en Buitenlandse zaken (Degenhart en Jovel) accoorden waarin Guatemala zich ertoe verplicht als land van eerste opvang te dienen voor asielzoekers c.q. economische migranten uit Honduras en El Salvador.

Staat van belegBewerken

Begin september 2019 kondigde Morales met instemming van het Congres een dertigdaagse staat van beleg af in verschillende noordoostelijke provincies als reactie op de nog onopgehelderde aanslag op een kleine militaire patrouille, waarvan drie leden de dood vonden. Het zou om een confrontatie met de drugshandel zijn gegaan. De vrees bestaat dat het leger, met zijn traditie van bruut geweld tegen de eigen bevolking, van de gelegenheid gebruik zal maken om met boerenactivisten af te rekenen.[6] De staat van beleg werd aansluitend nog eens met dertig dagen verlengd.

CulinairBewerken

Het lievelingsgerecht van President Morales is kip in roomsaus met geurige loroco-bloemblaadjes (gallina en crema con loroco).[7] Het nuttigen van deze delicatesse was volgens Morales de belangrijkste reden voor zijn aanwezigheid in het onderkomen van een louche politicus annex grootgrondbezitter die inmiddels in de VS veroordeeld is voor drugshandel.[8]

OpvolgerBewerken

In augustus 2019 heeft de conservatieve kandidaat Alejandro Giammattei de presidentsverkiezingen in Guatemala gewonnen.[9] De oud-chirurg en ex-gedetineerde kreeg zo'n 60% van de uitgebrachte stemmen (minder dan de helft van de kiezers bracht een stem uit). Giammattei wordt in januari 2020 beëdigd. Tegenkandidate Sandra Torres verloor de race; twee andere kansrijke gegadigden (de voormalige Procureur-Generaal Thelma Aldana en Zury Ríos Sosa) was het onmogelijk gemaakt te kandideren, de een op basis van een valse aanklacht, de ander op basis van een bepaling in de grondwet.

ReferentiesBewerken