Hoofdmenu openen

Jan van Dommelen (acteur)

Nederlands filmspeler en regisseur (1878-1942)

Johannes Sebastianus Engelbertus (Jan) van Dommelen (Amsterdam, 28 april 1878 - Santpoort, 26 oktober 1942) was een Nederlands acteur en filmregisseur.

Jan van Dommelen
Jan van Dommelen.jpg
Algemene informatie
Volledige naam Johannes Sebastianus Engelbertus van Dommelen
Geboren 28 april 1878
Overleden 26 oktober 1942
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1911-1939 (film)
Beroep Acteur
Regisseur
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

LevensloopBewerken

Van Dommelen werd geboren als zoon van toneelspeler Carolus Christiaan van Dommelen en zijn tweede vrouw Anna van Duijl. Van de broers en zussen zijn drie anderen ook bekende acteurs geworden: Frits van Dommelen (1867-1932), Caroline van Dommelen (1874-1957), beiden uit het eerste huwelijk van zijn vader met Jacoba Cornelia Lus, en Louis van Dommelen (1885-1970). De familie groeide op in een tweederangs appartementen in Amsterdam.[1] Al op jonge leeftijd wilde hij acteur worden. In 1891 schreef hij zich in bij de Amsterdamse toneelschool. Na zijn diploma in 1895, sloot hij zich aan bij de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel.

Van Dommelen werkte decennialang bij dit gezelschap. Zijn hoogtepunt behaalde hij er in 1901, toen hij naast acteur Louis Bouwmeester speelde in het toneelstuk De Koopman van Venetië, die werd opgevoerd in Parijs. Na zijn 12½-jarig jubileum bij het KVHNT, werd hij een leraar. Hij bleef lesgeven tot en met 1911. In dat jaar maakte hij zijn intrede in de filmindustrie. Hij maakte zijn debuut naast zijn zus Caroline in Ontrouw (1911).

Van Dommelen werkte de eerste paar jaren voor Filmfabriek F.A. Nöggerath. Overdag was hij op filmsets te vinden, terwijl hij 's avonds op de planken stond bij het toneelgezelschap. Filmfabriek F.A. Nöggerath werd in 1913 gestopt, maar Van Dommelen zat niet zonder werk. Regisseur Maurits Binger bood hem een contract bij Filmfabriek Hollandia aan. Door de jaren heen was hij te zien in films die in Nederland veel bekendheid hadden. Vanaf 1914 voerde hij ook zo nu en dan de regie van films. In 1919 kwam abrupt een einde aan zijn samenwerking met Hollandia. De filmmaatschappij was in zaken gegaan met filmmakers uit Engeland, die in ruil voor financiële steun eisten dat een aantal oudgedienden werden ontslagen, waaronder Van Dommelen. Van Dommelen zou echter naar eigen zeggen uit eigen overwegingen opgestapt zijn, dit omdat nieuwe mede-eigenaar van Hollandia B.E. Doxat-Pratt een make-uptest eiste. Hierover was Van Dommelen zo verbolgen, omdat hij al jaren zijn eigen make-up deed, dat hij zelf opstapte.

Van Dommelen bleef actief in het theater, maar was niet meer zo ijverig als voorheen. Hij gaf de voorkeur aan het medium film en kreeg van oud-collega Alex Benno gedurende de jaren 20 rollen in enkele films. Hij verloor echter het aanzien dat hij in de jaren 10 had behaald en zou in de jaren 30 nog enkel minieme rollen spelen. Desondanks bleef hij werkzaam als acteur tot zijn overlijden in 1942.

Van Dommelen was van 1904 tot en met 1910 getrouwd met Margaretha Josina Josephine Anjelier. Het huwelijk bracht een dochter voort. In 1918 trouwde hij met Johanna de Vries. Ze kregen samen twee kinderen en bleven getrouwd tot zijn dood.

FilmografieBewerken

De filmografie hieronder bedraagt enkel de lijst van films die geregistreerd zijn op de Internet Movie Database. Het is bekend dat hij in meer films speelde.

Filmografie als acteur
Jaar Titel Rol Opmerkingen
Films
1911 Ontrouw -
De bannelingen -
1912 Vrouwenoogen -
Roze Kate -
1913 Nederland en Oranje Willem van Nassau/Willem de Zwijger/Koning Willem I
Silvia Silombra Silvia's vader/priester
Krates Signor Carlo
1914 Zijn Viool -
Liefde Waakt Kunstschilder
De bloemen die de ziel vertroosten -
Heilig Recht -
Weergevonden Niet-joodse dokter
Luchtkastelen Visser
Toffe Jongens onder de Mobilisatie Vader van Adèle
1915 De Vloek van het Testament Jen Velsen, Cabinetmaker
Het Geheim van het Slot Arco -
De Vrouw Clazina -
Ontmaskerd -
Liefdesstrijd Wraakzuchtige pachter
1916 Het Geheim van de Vuurtoren Prof. Van der Velde
Majoor Frans Kolonel
La Renzoni Henri de Jager
1917 Het geheim van Delft Jan Vogel
Madame Pinkette & Co Boekhouder
Gouden Ketenen Kolonel van Borselen/Zeeman
Ulbo Garvema Hendrik
1918 Toen 't licht verdween Gio Romano
Oorlog en Vrede (1914) Robert de Roqueville
Oorlog en Vrede (1916) Robert de Roqueville
Op hoop van zegen Reder Bos
Oorlog en Vrede (1918) Robert de Roqueville
Amerikaansche meisjes Jan Dommel
1919 Het Goudvischje Oude heer Rikkers
Een Carmen van het Noorden Dalboni
1920 Schakels Pancras Duif
1921 Rechten der jeugd -
1922 De Leugen van Pierrot -
Bulldog Drummond Een als bediende vermomd lid van een gangsterbende
1923 Bleeke Bet Tinus
1926 Moderne Landhaaien Bezoeker in cabaret
1935 De familie van mijn vrouw -
De Big van het Regiment Vader van Nora
1939 Boefje Viswinkelier

Externe linksBewerken